موقعیت عراق در برابر ایران و آمریکا: رویکردی مبتنی بر منافع ملی
به گزارش خبرآنلاین، محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، در گفتوگو با شبکه المیادین مواضع روشن عراق را درباره روابط با کشورهای منطقه و همسایه بیان کرد. او با تأکید بر این نکته که روابط بغداد با جمهوری اسلامی ایران و ترکیه و سایر کشورهای عربی و اسلامی بر پایه منافع عراقیها تنظیم میشود، افزود که عراق در مسائل راهبردی مانند فلسطین موضعی ثابت و روشن دارد. السودانی با بیان اینکه در سه سال گذشته با حفظ مواضع ثابت، روابط متعادلی با همسایگان شکل گرفته، خاطرنشان کرد که موضع عراق نسبت به تجاوزها به غزه و لبنان و همچنین تحولات منطقه به گونهای به ثبت رسیده است که از یکپارچگی ملی و مردمی برخوردار است.
نخستوزیر عراق توضیح داد که در حوزه فشارهای خارجی، از جمله فشارهای احتمالی آمریکاییها، ایرانیها یا کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق از سطحی مستقل برخوردار است و همواره منافع عراق و عراقیها را ملاک تصمیمگیری خود قرار میدهد. به گزارش تیم آرشیو کامل، وی اعلام کرد که دولت عراق در دوره اخیر تماسهایی مستقیم با نیروهای سیاسی و ملیگرا داشته تا موضع واحدی را درباره تحولات منطقه اتخاذ کند و در این مسیر با صراحت با همپیمانان و برادران درخصوص مواضع مشترک گفتوگو کرده است.
در پاسخ به پرسشی درباره نقش عراق در میانجیگری بین ایران و دولت سوریه یا زمینهسازی برای میانجیگری بین ایران و آمریکا، السودانی توضیح داد که عراق تا کنون میان ایران و دولت جدید سوریه میانجیگری نکرده است و از هیچ یک از طرفها درخواست چنین نقشی نشده است. با این حال، وی تصریح کرد که عراق از هر نقشی که به ثبات منطقه و نزدیکتر شدن رویکردها به اهداف بغداد کمک کند، حمایت میکند و این رویکردی است که در آینده نیز دنبال میشود. این اظهارنظر بخشی از تلاشهای عراق برای «ثبات منطقه» و کاهش تنشهای بینالمللی است که به صورت مستقیم با امنیت داخلی عراق و مسیر رسیدن به ثبات در سوریه و لبنان ارتباط دارد.
به گزارش خبرگزاری ایرنا و سایر منابع، نخستوزیر عراق تأکید کرد که روابط بغداد با ایران همواره به عنوان یک همسایه همزبان و نزدیک، بر پایه احترام، همعقیدههای فرهنگی و رویکردهای مشترک امنیتی و سیاسی استوار است و این روابط به معنی نفوذ یا تسلط بر تصمیمگیریهای عراق نیست. او همچنین با تأکید بر اینکه عراق برای ایجاد فُرص گفتوگوی جدی و بدون دیکته یا تهدید میان ایران و آمریکا تلاش میکند، اشاره کرد مسیر ایجاد گفتوگوها نیازمند اعتمادسازی و شفافیت است تا از تداوم تهدید یا اقدامهای یکجانبه جلوگیری شود. در این مسیر، بغداد به دنبال فراهم کردن بستر مناسب برای مذاکرات سطح بالا است، به شرط آنکه زبان گفتوگو احترامآمیز و براساس منافع مشترک باشد.
در پاسخ به پرسش از دیدارهای اخیر با مقامات آمریکایی، السودانی گفت که طرف آمریکایی نیز به اهمیت این گفتوگوها اعتراف کرده و تمایل دارد تا از طریق روشهای دارای شفافیت و بدون تهدید، به گفتوگوهای جدی دست یابد. وی ادامه داد که تا کنون گفتوگوها با حضور نمایندگان آمریکا و ایران در قالب مذاکرات غیررسمی یا رو در رو آغاز شده یا در حال برنامهریزی برای از سرگیری است. وی همچنین به تشریح این نکته پرداخت که دیدار اخیر با تام باراک، فرستاده آمریکا در امور سوریه، نشانهای از عزم واشنگتن برای بهرهگیری از ظرفیتهای عراق در مدیریت تنشهای منطقهای بوده است.
نخستوزیر عراق با بیان اینکه گفتوگوهای بدون دیکته و بدون تهدید، برای پیشبرد مذاکرات ضروری است، اضافه کرد که طرف ایرانی هم بر این نکته تأکید دارد و خواستار شفافیت و پایبندی به اصول اساسی گفتوگوها است. او گفتوگوهای آینده میتواند به برقراری یک نشست دو جانبه یا هر سازوکار متناسب با منافع عراق بین تهران و واشنگتن منجر شود، اما این مسأله به مرحله تضمینهای عملی و راستیآزمایی نیاز دارد تا به نتیجهای پایدار منجر گردد. این رویکرد در حالی مطرح میشود که عراق به عنوان یک بازیگر منطقهای، سعی دارد با نقشآفرینی مثبت، فضایی مناسب برای گفتوگوهای سازنده ایجاد کند و از فرصتهای دیپلماسی فعال برای کاهش تنشها بهرهبرداری کند.
در پایان گفتوگو، السودانی به یاد شهیدان قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس اشاره کرد و گفت که شهادت این دو فرمانده به نواختهای تفاهم و وحدت ملت عراق و تلاشهای جهادگران امنیتی و مردمی در ریشهکنی داعش منجر شد. او تأکید کرد که رهبری عراق همواره با مرجعیت دینی و نیروهای امنیتی و مردمی همکاری کرده تا از ماموریت خود در دفاع از ثبات داخلی و امنیت ملی به خوبی دفاع کند. این رویکرد، که با اصول قانون و منافع ملی عراق همسو است، برغم تنشهای منطقهای، همچنان در مسیر ایجاد ثبات و امنیت برای عراق و منطقه تداوم مییابد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نخستوزیر تأکید کرد که عراق به دنبال حفظ روابط مثبت با همهٔ طرفها است و تلاش میکند تا از طریق گفتوگوهای سازنده، چارچوبهای اعتمادسازی و شفافیت را تقویت کند تا به سمت راهحلهای عملی و پایدار گام بردارد.
تحلیل حقوقی-سیاسی با رویکرد اجرایی
در چارچوب قوانین و اصول حاکم بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و نیز اصول مرتبط با روابط بینالملل عراق، رویکرد عراق به عنوان یک کشور مستقل و صاحب حق تصمیمگیری، قابل درک است. این رویکرد نشان میدهد که بغداد ترجیح میدهد در چارچوب احترام به قوانین بینالملل، و بدون دستاندازی در امور داخلی کشورها، نقشآفرینی کند. از منظر اجرایی، اقدامات عملی برای ایجاد فضای گفتوگو، به ویژه در زمینه مذاکرات بین ایران و آمریکا، نیازمند سازوکارهای شفاف، راستیآزمایی و اعتمادسازی است تا هرگونه پیشگیری از اقدامات تهاجمی یا مخرب را در پی داشته باشد. با توجه به تجربههای گذشته، اجرای چنین سازوکارهایی میتواند به تقویت ثبات منطقه کمک کند و از تشدید تنشها جلوگیری نماید. همچنین، استفاده از بغداد به عنوان میز مذاکرات میان ایران و آمریکا باید در قالب چارچوبی دیپلماسی حمایتی و بدون تهدید صورت گیرد تا منافع ملی عراق به بهترین شکل محقق شود. این رویکرد، در کنار رعایت خطوط قرمز قانونی، میتواند به تفاهمی منجر شود که از پرداختن به مسائل سیاسی داخلی کشورهای ثالث پرهیز کند و به ثبات و امنیت منطقه کمک کند.