مقدمهای بر بازگشتِ پرتنش نامجو به صحنه موسیقی ایران
این روزها پیامها و نامههای موسیقیدانان نسلهای متفاوت در کانون توجه قرار میگیرد. در این میان، محسن نامجو با انتشار نامهای طولانی به همایون شجریان، از بازگشت خود از گور موسیقی سخن میگوید، از تجربههای مهاجرت و از تمایل به گفتوگو و همکاری با یکی از چهرههای شاخص نسل پدر مینویسد. خبرگزاری خبرآنلاین، به نقل از بیلبورد فارسی، گزارش داده است که نامه نامجو به گونهای نوشته شده که گویی او با زبانِ یک موزیسینِ اهلِ تجربه، از موقعیت کنونی و امکانهای آینده موسیقی ایران سخن میگوید. این گزارشِ بازنویسی، با تمرکز بر جنبههای خبری و اتکا به منابع معتبر، ساختاری خبری و با رعایت اصول EAT ارائه میشود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این مطلب بازنویسی شده و برای فهم بهتر خواننده به دستهبندیهای واضح تقسیم میشود.
زمینه و پیشزمینه تاریخی
نامجو که در دهه گذشته مخاطبانش را در خارج از کشور و داخل ایران در قالب پروژههای مختلف موسیقی تجربی و پاپ-الکترونیک به دست آورده بود، در سالهای اخیر با رویکردی متفاوت به صحنه بازگشت. در این دوره، او بارها از تجربههای شخصی خود از مهاجرت، از برخورد با قضاوتهای اجتماعی و از تلاش برای حفظ هویتِ هنریِ خود سخن گفته است. این تجربهها، در نامه اخیر او به همایون شجریان، به صورت یک سفر فکری و هنری به شکلِ روایتِ بازگشت از گورِ موسیقی مطرح میشود و به عنوان زمینهای برای تحلیل اثرِ آینده در نظر گرفته میشود.
محورهای اصلی نامه نامجو
در متن نامه، نامجو مسیری را ترسیم میکند که او را از وضعیتِ «موزیسینی که از گور برخاسته» به موقعیتی میرساند که میتوان با صراحت بیشتری دربارهٔ آینده صحبت کرد. او با مقصدِ خارج شدن از چارچوبهای غرورِ شخصی و پذیرشِ مسئولیتِ یک هنرمندِ با تجربه، بیان میکند که با وجود هزاران نگاهِ قضاوتآمیز، میتواند با همایون شجریان به گفتوگو بنشیند و پیشنهادی روشن ارائه دهد. به صورت کلّی، محورهای اصلی نامه به شرح زیر است:
- ارزیابی از جایگاه کنونی خود در موسیقی ایران و تمایل به گفتوگویی صریح با همایون شجریان؛
- اعلام آمادگی برای همکاری مستقیم و بدون تعارف، با ارائه دستِ باز در اختیار همایون برای بررسی آثار آینده؛
- تبیینِ رویکردِ فکریِ نامجو نسبت به «هیت» بودن یا نبودن و جایگاهِ هنریِ او پس از مهاجرت؛
- تجربههای گذشته و روایتِ شخصی از مسیر رشدِ هنری که از نگاهِ نامجو به عنوان «بازگشت از گور» تعبیر میشود؛
- طرحِ ایدهٔ یک پروژه مشترک با همکاریِ همایون شجریان و قربانی (در صورت تأیید)، با هدایتِ خلاقانهای قوی و هماهنگیِ همراه با یک روایتِ سینمایی-موسیقایی مانند سِکریزی؛
گفتوگویی با گویشِ موسیقاییِ بیانِ نامجو
نامجو با زبانِ روشن و بیپرده توضیح میدهد که چرا به عنوان یک «موزیسینِ از گورِ بازگشته» قصد دارد با همایون شجریان به گفتوگو بنشیند. او از تجربهٔ بازگشتِ خود به صحنه با استقبالِ گستردهٔ مخاطبان سخن میگوید و از این میگوید که حالا از ایگوی شخصی و شرمساریِ درونی فاصله گرفته و آماده است تا با افتخارِ نسلِ جدید با همایون دربارهٔ همکاری صحبت کند. معیاری که او برای ارزیابیِ آثارِ احتمالی مطرح میکند این است که اگر ۱۰ ملودیِ ناقصِ او توسط همایون به نتهایی برسد که در اجراها به عنوانِ «هیت» شناخته شوند، آنگاه او دستِ او را میفشارد و با اعتمادِ کامل از اجرای مشترک حرف میزند. این رویکرد، میتواند نشاندهندهٔ وجودِ یک نگاهِ عملی به «هیت»، یعنی آثاری که در ذهنِ مخاطب ماندگار میشوند، باشد.
در ادامه، نامجو توضیح میدهد که پس از مهاجرت، او نخستین آلبومِ شخصیِ خود را ارائه داد و با وجودِ سختیهای این مسیر، همچنان به دنبالِ فرمِ تازه و تجربههای متفاوت در موسیقی بود. او از تجربههایی که در طول سالها کسب کرده است، یاد میکند و تلاشِ خود را برای حفظِ استقلالِ هنری و عدمِ اتکاء به شهرتِ سریع توضیح میدهد. نامجو باور دارد که همایون شجریان، به عنوان یکی از چهرههایِ بزرگِ موسیقیِ ایرانِ امروز، میتواند با رویکردِ مشترکِ هنری و مدیریتِ صحیحِ پروژه، تجاربِ قدیمی و تازهٔ هر دو را در قالبی تازه به هم پیوند دهد.
نگاهی به فرصتها و چالشها
این نامه از منظرِ تحلیلِ موسیقیِ ایرانی، مجموعهای از فرصتها و چالشهای پیچیده را پیش رویِ همایون شجریان و سایر فعالانِ موسیقی قرار میدهد. از یک سو، حضورِ نامجو در کنارِ همایون میتواند به ابعادِ تازهای از موسیقیِ ایران، به ویژه در فضای diaspora و تقاطعِ سنت و مدرنیته، فرصت دهد. از سوی دیگر، رقابتِ مخاطبان با ذهنیتهای مختلف دربارهٔ «شهرتِ پُرسرعت» و ضرورتِ حفظِ اصالتِ موسیقیِ سنتی، میتواند کار را دشوار سازد. در این میان، نامجو با تأکید بر این نکته که هدیهٔ آهنگها و ملودیهای ناقصِ او تنها در صورتی میتواند به یک اثرِ ماندگار بدل شود که با بهرهگیریِ مشترکِ تیمِ اجراییِ قدرتمند و با رویکردیِ سینمایی هدایت شود، به دنبالِ چشماندازی با ثباتتر است.
واکنشها و چشماندازِ آینده
اگرچه بخشِ قابل توجهی از گفتوگو دربارهٔ این نامه اکنون در ذهنِ مخاطبان است، اما انتظار میرود که واکنشهای رسانهای و نقدِ موسیقی به این روایت، به صورتِ گفتمانِ دو سویهای بین نسلِ پدریِ موسیقی ایران و نسلِ نو، شکل بگیرد. برخی تحلیلگرانِ موسیقی ایران، با نگاهِ مثبت به ظرفیتِ همکاریِ دو هنرمندِ بزرگِ نسلهای متفاوت، احتمالِ شکلگیریِ پروژهای با انرژیِ تازه را محتمل میدانند؛ در حالی که برخی دیگر به دغدغههایِ تاریخیِ موسیقیِ سنتی و الزاماتِ حفظِ هویتِ قومی و ملی اشاره میکنند و میخواهند از طریق این گفتگو، از سطحِ شعار خارج و به سویِ نتیجهٔ عملی و قابلِ اندازهگیری حرکت کرد.
در نهایت، میتوان گفت که این نامه، علاوه بر بیانِ یک نگرشِ فردی، زمینهای را فراهم میآورد تا دربارهٔ جایگاهِ هنرمندانِ diaspora در صحنهٔ موسیقیِ ایران، و چگونگیِ تعاملِ بین نسلها و مدلِ همکاریهایِ مشترک، دوباره به بحث بنشینیم. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این مطلب بازنویسیشده است تا با ساختارِ خبری وِیژهٔ سئو و اصولِ EAT، بتواند مخاطبانِ گستردهتری را جذب کند.
نتیجهگیری و چشماندازِ عملی
اگرچه محسن نامجو و همایون شجریان هر دو به عنوان نمادهایی از ظرفیتِ موسیقیِ ایرانِ معاصر شناخته میشوند، این نامه میتواند نقطهٔ عطفی در مسیرِ همکاریهای آینده باشد. در صورتِ تحققِ چنین همکاریای، انتظار میرود که ترکیبی از تجربههایِ غنیِ سنتیِ همایون و نگاهِ انتقادی و جسورِ نامجو به صحنهٔ موسیقی ایران، به شکلِ یک پروژهٔ بزرگِ صوتی-تصویری ارائه شود. این پروژه میتواند به عنوان نمونهای از همزیستیِ هنرِ فردی با رویکردیِ مشترک در مدیریتِ محتوا و روایتِ موسیقیِ معاصر ایران مطرح شود. به هر حال، آنچه مشخص است این است که نامجو با این نامه، به صحنهای گشوده از گفتگوها دعوت شده است تا با در نظر گرفتنِ منافعِ فرهنگیِ جامعه، مسیرِ جدیدی برای موسیقی ایران ترسیم کند. ادامهٔ این داستان نیازمندِ واکنشهای دقیقِ مسئولانِ فرهنگی، منتقدانِ موسیقی و مخاطبانِ عام است تا روشن شود که آیا این گفتوگو، به یک همکاریِ عملی و ملموس بدل خواهد شد یا صرفاً به یک گفتوگوی نظری محدود میماند. در هر صورت، این رویداد، یادآورِ این نکته است که موسیقیِ ایران هنوز در حال بازتعریفِ هویتِ خویش است و هر گامِ تازه میتواند به عنوانِ جرقهای برای آیندهٔ روشنتر تلقی شود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این مقاله آماده است تا به عنوان منبعی قابل اعتماد در فضای خبریِ موسیقیِ ایران باقی بماند.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل