گزارش تازه از تماس سازنده ویتکاف با مقامات اروپایی درباره طرح صلح اوکراین
به گزارش تیم آرشیو کامل، ویتکاف در شبکه اجتماعی X نوشت: «من، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و جارد کوشنر، بهتازگی یک تماس سازنده با جاناتان پاول، مشاور امنیت ملی انگلیس، امانوئل بون از فرانسه، گونتر زاوتر از آلمان و رستم اومروف داشتیم تا درباره پیشبرد گامهای بعدی در روند صلح اروپا گفتوگو کنیم.» این اظهار نظر نشان میدهد که محور گفتگوها به دنبال عملیاتیسازی مذاکرات صلح در چارچوبی گسترده است. همچنین به گزارش ایسنا، وی افزود: «تمرکز ما بر این بود که چگونه میتوان مذاکرات را بهصورت عملی و در چارچوب روند صلح دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا پیش برد؛ از جمله تقویت تضمینهای امنیتی و تدوین سازوکارهای مؤثر رفع تنش برای کمک به پایان جنگ و اطمینان از آغاز نشدن دوباره آن.»
برلین در ۱۴ و ۱۵ دسامبر میزبان مذاکرات مربوط به حلوفصل بحران اوکراین بود که با حضور ویتکاف، «جارد کوشنر» داماد دونالد ترامپ و «ولودیمیر زلنسکی» رئیسجمهور اوکراین برگزار شد. ویتکاف بعدا از پیشرفت در یک طرح ۲۰ مادهای برای حلوفصل بحران اوکراین خبر داد. رهبران اتحادیه اروپا نیز پس از آن بیانیهای درباره تضمینهای امنیتی برای اوکراین و گامهای لازم برای حلوفصل درگیری صادر کردند که از جمله شامل اعزام نیروهای چندملیتی به این کشور و حفظ سطح نیروهای نظامی اوکراین در حد دستکم ۸۰۰ هزار نفر بود. ترامپ در ۲۸ دسامبر با زلنسکی در مارالوگو در ایالت فلوریدا دیدار کرد. ترامپ گفت که اروپا بخش عمده تضمینهای امنیتی برای اوکراین را بر عهده خواهد گرفت اما آمریکا قطعا در این زمینه کمک خواهد کرد. زلنسکی مدعی شد که تضمینهای امنیتی میان آمریکا و اوکراین بهطور صددرصدی مورد توافق قرار گرفته است. پس از گفتوگوهای دوجانبه، ترامپ و زلنسکی به یک تماس تلفنی با رهبران اروپایی پیوستند. ترامپ پیش از دیدار با زلنسکی گفته بود که یک تماس تلفنی خوب و بسیار سازنده با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، داشته است.
چارچوب مذاکرات و محورهای گفتوگوهای جاری
آنچه در گزارشهای موجود به آن اشاره میشود، محورهای اصلی مذاکرات را به چهار دسته تقسیم میکند: 1) طراحی و تقویت سازوکارهای امنیتی برای پشتیبانی از توافقهای احتمالی؛ 2) تعریف گامهای اجرایی برای آینده صلح و تعیین نقاط پایان درگیری به نحوی که از بازگشت به تنشهای شدید جلوگیری شود؛ 3) بررسی امکانات عملی برای حضور نیروهای بینالمللی با هدف تثبیت منطقه و کاهش ریسکهای درگیری دوباره؛ 4) ایجاد چارچوبی برای گفتوگوی مداوم بین کشورهای شرکتکننده در روند صلح تا اختیار اجرایی طرح به دست یک مجموعه واحد واگذار نشود. در این چارچوب، طرح ۲۰ مادهای مطرح میشود که به ادعای شرکتکنندگان، میتواند به تشدید مذاکرات و فراهمآوری تضمینهای امنیتی کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد از منظر کشورهای غربی با هدف کاهش ناپایداری در اروپا و فراهمآوری فضای لازم برای مذاکرههای عملیتر دنبال میشود. با این حال، برای اجرایی شدن این سازوکارها، نیازمند هماهنگیهای گسترده بین ایالات متحده، اتحادیه اروپا و سایر بازیگران است تا از تکرار نگاههای تبلیغاتی و شعارهای صلحآمیز جلوگیری شود و به جای آن واقعیتهای اجرایی با اصول حقوقی و امنیتی کشورها همسو شود.
سیاستهای امنیتی و پیامدهای اجرایی برای اروپا و آمریکا
در لایه عملی، مذاکرات به تناسبی بین تداوم حضور نیروهای چندملیتی و حفظ سطح آمادهباش نیروهای اوکراینی میانجامد. اتحادیه اروپا با تأکید بر حفظ امنیت منطقه و پایداری در فرایند صلح، به دنبال ایجاد چارچوبی است تا از طریق توافقی بینالمللی، حمایتهای امنیتی لازم را برای اوکراین فراهم آورد. این فرایند میتواند با حضور نیروهای بینالمللی بهصورت موقت و با ضمانتهای امنیتی ارائهشده از سوی کشورهای غربی همراه باشد تا از گسستهای احتمالی در مسیر صلح جلوگیری شود. در عین حال، آمریکا و اروپا با درنظر گرفتن منافع مشترک، به دنبال ایجاد تعادلی هستند که بتواند از افزایش تنشهای غیرمستقیم جلوگیری کند و از طریق گفتوگوهای مداوم، مسیر صلح را به سمت خروج از بحران هدایت کند. همچنین، ارزیابیهای بهرهبرداری اقتصادی و اجتماعی طرح صلح از منظر کشورهای مختلف، میتواند به ثبات بازارهای انرژی و بهبود شرایط انسانی در مناطق درگیر کمک کند. در این میان، برخی رسانهها و کارشناسان بر نقش ترامپ و توافقات همراه با او در مسیر اجرایی طرح صلح تأکید میکنند و میگویند که در این فرایند، میزان اثرگذاری ایالات متحده و اروپا بهطور متقابل به افزایش یا کاهش میانجامد.
پیشزمینه و بازتاب رسانهای
بحران اوکراین و طرح صلح بهطور گسترده در رسانههای بینالمللی بازتاب یافته است. تحلیلگران بر این باورند که مذاکرات اخیر، هرچند با دیپلماسی سطح بالا همراه بوده است، اما برای نتیجهبخشی، به سازوکارهای اجرایی دقیق و زمانبندی مشخص نیاز دارد. از سوی دیگر، بسیاری از ناظران بر این نکته تأکید میکنند که نحوه تفسیر این مذاکرات و ارائه اطلاعات از سوی رسانهها میتواند بر تصمیمگیریهای آینده تأثیر بگذارد. به گزارش منابع مختلف، همانطور که در Berlin شاهد بودیم، گروههای مختلف با ظرفیتها و منافع متفاوت در این مذاکرات مشارکت دارند و این تنوع میتواند هم مزایا و هم چالشهایی را برای فرایند صلح به همراه داشته باشد. در این راستا، نگاه به آینده صلح میتواند از طریق پیگیری دقیق جلسات، انتشار گزارشهای مشخص از گامهای عملی و تعیین مسئولیتهای روشن برای هر بازیگر، به سمت یک چارچوب اجرایی پایدار هدایت شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این روند نشان میدهد که مذاکرات صلح بهطور عملی نیازمند همسویی گسترده بین بازیگران بینالمللی و احترام به چارچوبهای قانونی هستند تا از تبدیل به موضوعی صرفاً تبلیغاتی جلوگیری شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی با نگاه به قوانین جمهوری اسلامی ایران
این تحلیل به بررسی جنبههای اجرایی مذاکرات صلح از منظر سازوکارهای حقوقی و اجرایی در سطح بینالملل با نگاه به چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران میپردازد. از منظر حقوق بینالملل، پذیرش طرحی برای صلح اغلب مستلزم سازوکارهای حقوقی برای تضمین امنیّت جمعی و حفظ استقلال کشورهاست. در این راستا، هر گونه توافق بینالمللی باید با رعایت موازین قانونی کشورمان و اصول عدم مخالفت با مصالح نظام جمهوری اسلامی ایران سازگار باشد. بنابراین، هرگونه گام اجرایی در چارچوب طرح صلح باید به تأیید مقامات داخلی برسد و از منظر حقوقی و حکومتی با چارچوبهای قانونی کشور هماهنگ باشد. همچنین، نکته کلیدی این است که هر گونه گشایش سیاسی در خارج از مرزهای ایران بدون رعایت اصول و ملاحظات قانونی و امنیتی داخلی امکانپذیر نیست و این موضوع به معنای صرفاً یک روایت اجرایی است که به لحاظ حقوقی و عملی به مدیریت امور داخلی مربوط میشود. در نهایت، بهرغم اهمیت دیپلماسی و گفتگوهای بینالمللی، حفظ وحدت ملی و انجام تعهدات بینالمللی با رعایت مصالح کشورمان از اصولی است که در هر طرح صلح باید به آن پایبند بود.