دیالوگ حسامالدین آشنا درباره ریاست همتی بر بانک مرکزی و احتمال نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری
به گزارش تیم آرشیو کامل، حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور پیشین، در فضای مجازی و در قالب گفتوگوهای سوال و جواب به موضوع ریاست همتی بر بانک مرکزی ایران اشاره کرد و کنجکاویهای عمومی را درباره احتمال نامزدی وی در انتخابات ریاست جمهوری آینده تشدید کرد. این اظهار نظر در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد و واکنشهای مختلفی را در میان کارشناسان و سیاستگذاران اقتصادی برانگیخت. متن گفتوگو با این قالب طراحی شده است تا نکات اجرایی و حقوقی مرتبط با استقلال بانک مرکزی و جدیت یا عدم جدیت سیاستگذاری در این حوزه را روشن کند، بدون ورود به مباحث تبلیغی یا نظرسنجیهای سیاسی غیرضروری.
به گزارش تیم آرشیو کامل، بخشهایی از این گفتوگو به شیوه سوال و پاسخ منتشر شد که در آن پرسشگر با طرح سوالاتی درباره تعاریف «اهداف سیاسی» برای بانک مرکزی، موضعگیریهای احتمالی در برابر نامزدی ریاست جمهوری و نحوه برخورد با تصمیمات مهم اجرایی، به پاسخهایی میپردازد که به نوعی چارچوبی برای تحلیلهای آینده فراهم میکند. این منبع همچنین به نکتهای اشاره میکند که برخی ناظران آن را به عنوان شاخصی برای بررسی صحت و سلامت استقلال بانک مرکزی در تامین اهداف سیاستی میدانند: هر گونه جهتدهی سیاسی یا فشار از خارج میتواند به ناپایداری بازار و کاهش اعتماد عمومی منجر شود.
در قالب گفتوگو، آشنا با تأکید بر شفافیت، وجود «احساس» یا برداشت عمومی درباره قصد نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری را مولفهای میداند که میتواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر تصمیمات بانک مرکزی اثر بگذارد. او اشاره میکند که اگر تصور شود که بانک مرکزی به دنبال اهداف سیاسی است، کارایی و مشروعیت تصمیمات این نهاد به میزان قابل توجهی کاهش مییابد. در مقابل، اگر چنین برداشتهایی وجود نداشته باشند و بانک مرکزی به طور مستقل عمل کند، احتمال موفقیت سیاستهای اجرایی میتواند بیشتر باشد. این نکته، با توجه به چارچوب قانونی و سازوکارهای اجرایی کشور، به عنوان محور بحثی مهم در فضای اقتصادی کشور مطرح میشود.
تبیین دیالوگ به شکل سوال و جواب
در این بخش، پرسشگران با طرح برخی سوالات کلیدی، از آشنا میخواهند تا مفهوم «اهداف سیاسی» در قالب بانک مرکزی و نسبت آن با سیاستهای کلان کشور را روشن کند. با توجه به محتوای گفتوگو، میتوان چند محور اصلی را از این تبادل برداشت کرد:
- سوال اول: تعریف دقیق از «اهداف سیاسی» در بانک مرکزی چیست و چگونه میتوان از هر گونه وابستگی سیاسی جلوگیری کرد؟
- پاسخ اول: آشنا در پاسخ با تأکید بر استقلال بانک مرکزی، بیان میکند که اقتصاد نباید مامور سیاستی شود و بانک مرکزی باید به وظایف خود به شکل غیرسیاسی پایبند بماند. او همچنین اشاره میکند که تقابل بین سیاست و اقتصاد در حوزه عمومی طبیعی است، اما نباید به واسطه این تقابل، ابزارهای اجرایی بانک مرکزی به سمت اهداف سیاسی هدایت شود.
- سؤال دوم: آیا در صورت مطرح شدن نامزدی همتی یا هر مسئول بانکی دیگر برای ریاست جمهوری، این احتمال میتواند بر تصمیمگیریهای بانک مرکزی تاثیر بگذارد؟
- پاسخ دوم: پاسخ داده میشود که در صورت وجود برداشت یا شایعهای مبنی بر نامزدی، مسیر تصمیمگیریهای اجرایی بانک مرکزی تحت فشار احتمالی قرار میگیرد. به گفته آشنا، چنین وضعیتی ممکن است تصمیمات سخت و نامحبوب را با خطر مواجه کند و از شفافیت تصمیمگیری بکاهد. نتیجهگیری او این است که برای حفظ اعتماد عمومی و کارایی سیاستها، باید از هر گونه ادعا یا برداشت غیرواقعی جلوگیری کرد و به اصول استقلال نهادی پایبند ماند.
- سؤال سوم: آیا ایجاد تقارن بین استقلال بانک مرکزی و حفظ اعتبار سیاستهای اقتصادی در شرایط بحرانهای اقتصادی توصیه میشود؟
- پاسخ سوم: آشنا توضیح میدهد که اتخاذ تصمیمات اجرایی صرفاً بر مبنای منافع کوتاهمدت سیاسی، به کلان اقتصاد آسیب میرساند. او به این نکته اشاره میکند که بانک مرکزی باید به منظور حفظ ثبات و اعتماد عمومی، از هر نوع جانبداری سیاسی دور باشد و در شرایط بحران نیز به وظایف خود با چارچوبی روشن و استانداردهای اجرایی عمل کند.
تحلیل اجرایی و سیاستی از دیدگاه خبر
این گفتوگو در کنار خبرسازی رسانهای که پیرامون آن رخ داده، میتواند به دیدگاههای مختلف در خصوص نقش بانک مرکزی در سیاست اقتصادی و همچنین جایگاه آن در ساختار قدرت سیاسی منجر شود. استقلال بانک مرکزی در جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از ستونهای اصلی ثبات اقتصادی شناخته میشود و هر گونه شبهه درباره دخالت نهادهای خارج از حوزه تخصصی این بانک میتواند اعتماد سرمایهگذاران، فعالان بازار و عموم جامعه را با چالشی جدی مواجه کند. از منظر اجرایی، وجود برداشت مبنی بر احتمال نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری برای مدیران بانکی یا هر کدام از اعضای هیئت عامل بانک مرکزی، نیازمند شفافیت کامل در نحوه تصمیمگیریها است تا از هر نوع گمانهزنی که ممکن است به تضعیف اعتبار سیاستهای پولی و ارزی منجر شود، جلوگیری شود. سیاستهای پولی مستقل از تصمیمات اجرایی و انتخاباتی است و هر گونه همسویی یا تأکید بر اهداف سیاسی باید از طریق چارچوبهای قانونی و سازوکارهای پاسخگویی به وجود آید تا از تعارض با اصول قانونی و مقرراتی جلوگیری شود. در این راستا، ضروری است که بانک مرکزی از شفافیت در ارائه دادهها و گزارشهای سیاستی برخوردار باشد و همچنین به عنوان نهاد مستقل، به kosten-مفاهیم و شاخصهای عملکردی خود پاسخگو باشد. این رویکرد میتواند به تقویت اعتماد عمومی، حفظ ثبات بازارها و جلوگیری از ورود غیرضروری سیاست به حوزه تخصصی بانکداری مرکزی کمک کند. با توجه به این ملاحظات، هر گونه برداشت درباره حضور در رقابتهای انتخاباتی باید با دقت مدیریت و با پاسخگویی کامل به عموم خبرنگاران و تحلیلگران همراه باشد تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود. این تحلیل، به ویژه در شرایطی که اقتصاد کشور با انواع فشارهای داخلی و خارجی مواجه است، اهمیت حفظ ثبات و پیشبینیپذیری سیاستهای پولی را بیش از پیش نشان میدهد.
تحلیل نهایی: چارچوب قانونی، استقلال نهادی و گزینههای اجرایی
در یک نگاه کلی، هرگونه ابراز نظر یا دیالوگی درباره احتمال نامزدی افراد در عرصه دفترهای اجرایی کشور، باید در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران و با احترام به استقلال نهادی بانک مرکزی تحلیل شود. وحدت رویه در تفسیر از مفهوم «اهداف سیاسی» و اجرای سیاستهای پولی بدون دخالت از خارج، از منظر اقتصاد کلان کشور ضروری است. به طور عملی، بانک مرکزی باید با حفظ استقلال، اقدامات شفافی انجام دهد تا در برابر فشارهای سیاسی یا اقتصادی مقاومت کند و از ایجاد زمینههای تزلزل در بازارها جلوگیری کند. از منظر اجرایی، این امر به معنای تقویت «چارچوب پاسخگویی»، به کارگیری شفافیت در گزارشهای سیاستی، و توسعه کانالهای ارتباطی با جامعه، اصحاب بازار و رسانهها است تا هر گونه ابهام یا شایعه را به سرعت از بین ببرد. همچنین، اجرای سیاستهای پولی بدون تعصب و با تمرکز بر ثبات قیمتی، کنترل نرخ ارز و حفظ قدرت خرید مردم از اهمیت بالایی برخوردار است. این تحلیل نشان میدهد که خطمشی پایدار اقتصادی در گروی حفظ اعتماد عمومی است و هر نوع فرایند سیاسی یا تبلیغاتی باید از ابزارهای قانونی و سازوکارهای نظارتی عبور کند تا بتوان به اهداف توسعهای کشور دست یافت.