رئیس کمیسیون امنیت ملی: اظهارات ترامپ خطای محاسباتی است
در واکنش به اظهارات اخیر رئیس جمهور ایالات متحده درباره مسائل امنیتی منطقه، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی X واکنش نشان داد و این اظهارات را ادامهدهندهٔ روند معمول سؤ استفاده از نگرانیهای بهحق مردم دانست. به گزارش تیم آرشیو کامل، عزیزی تأکید کرد که آمریکا همواره از نارضایتیهای مردمی برای مقاصد سیاسی و مطامع امنیتی بهرهبرداری میکند و در این قالب، اظهارات اخیر ترامپ را نوعی خطای محاسباتی و دور از واقعیتهای جاری منطقهای تلقی میکند. همچنین وی تأکید کرد که برخورد هوشمندانه با چنین مواضعی میتواند پیام روشنتری به دوستداران صلح و ثبات در منطقه ارسال کند.
در فضای داخلی، واکنشهای سیاستگذاران و رسانههای تحلیلی به این اظهار نظر به سرعت گسترش یافت. تحلیلگران حقوقی-امنیتی ایران بر این باورند که گفتارهای خارج از چارچوب واقعیتهای میدانی اغلب با هدف جهتدهی افکار عمومی به سوی یکجابی خاص یا بزرگنمایی تهدیدها صورت میگیرد. عزیزی با ارزیابی دقیق از پیام ترامپ، سعی کرد تا این ادعا را با دادههای قابل اتکا و واقعبینانه مقایسه کند و با یادآوری تجربیات گذشته، نشان دهد که چه تغییرات منطقهای و چه رویکردهای استراتژیک در حال شکلگیری هستند و ایران چگونه میتواند در چارچوب قوانین و مقررات بینالمللی از حقوق ملی خود دفاع کند.
به گزارش تیم آرشیو کامل، فضای سخنپراکنی در شبکههای اجتماعی به سرعت تغییر میکند و هر بیان—even اگر از سوی مقامات کشورهای قدرتمند—میتواند با واکنشهای گسترده در داخل و خارج همراه باشد. در این چارچوب، عزیزی با اشاره به تجربههای پیشین جمهوری اسلامی ایران، بر لزوم حفظ ثبات داخلی و پرهیز از تنشهای اضافه بر پایهٔ واقعیتهای میدانی تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که مسئولیتپذیری در بیان مواضع رسمی از اهمیت ویژهای برخوردار است. وی همچنین افزود که ایران بهرغم چالشهایی که با برخی سیاستهای خارجی آمریکا وجود دارد، به دنبال تقویت سهجانبههای امنیتی و دیپلماتیک در منطقه است و با اتکا به اصول قانونی و احترام به حقوق بینالملل، میتواند به طور سازنده با تحولات برخورد کند.
توصیفها و تعبیرهای منتشرشده در رسانههای داخلی و خارجی دربارهٔ این مناقشه نشان میدهد که اختلاف نظرهای پدیدآمده در فضای سیاست خارجی میتواند تأثیر قابل توجهی بر رویکردهای عملیاتی در حوزهٔ امنیت ملی داشته باشد. برخی تحلیلگران بر این باورند که چنین مواضعی، اگر با دقت و با استدلال منطقی همراه نباشد، میتواند از انسجام داخلی کاسته و به صورت غیرمستقیم به بیثباتیهای موقتی در روابط بین ایران و قدرتهای جهانی بیانجامد. در مقابل، رویکردی که با شفافیت و بر پایهٔ اطلاعات قابل اتکا مطرح شود، میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند و به شکلدهی به یک گفتمان امنتر در فضای سیاسی کشور کمک کند.
از منظر اقتصادی-امنیتی، برخی کارشناسان مرکز مطالعاتی معتقدند که برخی از بیانات سطحی و گاه هیجانی در سطح رهبریهای سیاسی میتواند بر طرفهای اجرایی اثر بگذارد و دسترسی به منابع تأمین امنیت ملی را تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع به ویژه در حوزهٔ سرمایهگذاریهای بلندمدت و تضمین امنیت در بخشهای حساس اقتصادی نمود پیدا میکند. با این وجود، در ایران همواره تأکید بر حفظ آرامش اجتماعی و امنیت ملی با استفاده از ابزارهای قانونی و دیپلماتیک، راهبرد غالب بوده است. عزیزی در مصاحبهای که بهطور گسترده بازتاب یافت، با حفظ لحن محتاطانه، از حفظ روشنگری نسبت به مواضع دشمنان و تقویت شایستگیهای داخلی سخن گفت و از هماکنون بهعنوان یکی از این ابزارها به کارگیری راهبرد دیپلماتیک در کنار روشهای دفاعی را ضروری دانست.
در ادامهٔ بررسیهای حقوقی-اجرایی، نکتهای مهم پدید میآید: هر اظهارنظر بینالمللی باید با درک دقیق از چارچوبهای بینالمللی و داخلی همسو باشد تا از احتمال هرگونه سوءتفسیر جلوگیری شود. جامعهٔ حقوقی ایران تأکید میکند که اظهارات رسمی باید با وجاهت قانونی و صراحت در بیانیهها همراه باشد تا چارچوبهای قانونی کشور حفظ شود و در عین حال پیام ایران به مخاطبان بینالمللی بهدرستی منتقل گردد. به همین دلیل، موضعگیریهای رسمی و دقیق میتواند نقش مهمی در کاهش ریسکهای سوءبرداشت و افزایش سطح اعتماد به مخاطبان داخلی و خارجی ایفا کند. این رویکرد نه تنها از منظر امنیتی-حقوقی بلکه از نظر اعتبار دیپلماتیک کشور نیز حائز اهمیت است. همچنین با توجه به تجربههای دورههای گذشته، بهتر است که استراتژیهای صحبت در مقابل مواضع آمریکا بهگونهای طراحی شود که از اغراق و تعجیل در پاسخها پرهیز گردد تا بتوان با حفظ انسجام ملی، پاسخهای جامع و روشن را ارائه کرد.
تحلیل اجرایی-حقوقی
این تحلیل از منظر اجرایی-حقوقی میگوید که پذیرش صریحِ مواضع تنشآفرین خارج از چارچوبهای قانونی، میتواند به بیثباتیهای کوتاهمدت منتهی شود در حالی که روشهای مبتنی بر اصول قانونی، شفافیت در بیان و پیگیری قاطع حقوق ملی، به تقویت جایگاه جمهوری اسلامی در فرایندهای بینالمللی کمک میکند و از ایجاد فضاهای سردرگمی در دیپلماسی جلوگیری میکند. بنابراین پیشنهاد میشود که در پاسخ به چنین اظهاراتی، دستگاههای دیپلماسی و رسانهای کشور با همفکری دقیق و استفاده از دادههای مستند، بهطور یکپارچه موضعی سازگار با قوانین داخلی و حقوق بینالملل بیان کنند تا محدودیتهای احتمالی یا سوءتفسیرهای خارج از چارچوب قانونی تقلیل یابد.