زمینه تاریخی و هدف اصلاح ماده ۱۰۶
در پی تعطیل یا به تعویق افتادن برخی سازوکارهای جبران حقوق بازنشستگان طی سالهای گذشته، دولت و سازمانهای مسئول تصمیم به اصلاح ماده ۱۰۶ قانون مدیریت خدمات کشوری گرفتند تا مسیر پرداخت مستمری را با اطمینان و شفافیت بیشتری همراه کنند. این اقدام با هدف جلوگیری از افت حقوق بازنشستگان پس از پایان خدمت و همچنین همسو کردن مزایا با سطح واقعی پرداختهای دوران اشتغال مطرح شد. به گزارش منابع رسمی، این اصلاح از نظر سیاستی به دنبال تحقق برابری و حذف فاصلۀ بین پرداختی که پیش از این از شمول کسور بازنشستگی خارج میشد، است. در این راستا توضیحات ارائهشده توسط وزیر کار تأکید میکند که این تغییر، گامی عملی برای اصلاح نظام پرداخت و عدالت در بازنشستگی است. همچنین اشاره میشود که این طرح در چارچوب سیاستهای کلی تأمین اجتماعی طراحی شده و به هدف رفع تبعیضات ناروا و ایجاد وحدت رویه بین بیمهشدگان صندوقهای بازنشستگی اجرایی میشود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این اصلاح به سرعت در مسیر اجرایی شدن قرار میگیرد و میتواند پایدارتر کردن سطح معیشت کارمندان بازنشسته را در طول سالهای آینده تضمین کند.
جزئیات مصوبه و نحوه ارزیابی مستمری
بر اساس مصوبه جدید، محاسبه مستمری بازنشستگی صرفاً روی پایه حقوق پایه و سنوات آنها انجام نمیشود، بلکه اقلامی که قبلاً از کسور بازنشستگی مستثنا بودند نیز در محاسبه مزایا گنجانده میشوند. این گام باعث میشود تا بخشی از پرداختهای رفاهی و اضافهکار که پیشتر از محاسبه مستمری کنار گذاشته میشدند، به عنوان بخشی از مزایای قابل تقابل با مستمری محسوب شوند. از جمله این اقلام میتوان به اضافهکار، فوق العاده مناطق کمتر توسعه یافته و بد آب و هوا، حق التدریس غیر موظف معلمان و نوبت کاری اشاره کرد. در نتیجه، مجموع مستمری برای برخی از گروهها با تغییرات قابل توجهی همراه خواهد بود. این سازوکار جدید با عنوان اصلاح ماده ۱۰۶ و با هدف ایجاد عدالت در قِطع و تضمین وحدت رویه بین بخشهای مختلف نظام بازنشستگی اراده شده است.
موارد مشخص از جمله و شرایط اجرایی
- افزودن اضافهکار به محاسبه مستمری
- ادغام بخشی از پرداختهای رفاهی در محاسبه مزایا
- شمول فوقالعاده مناطق کمتر توسعه یافته و بد آب و هوا
- شمول اضافه کار، حقالتدریس غیر موظف معلمان و نوبت کاری
این موارد با هدف ایجاد همخوانی بین سطح پرداخت ها و مزایا در دوران اشتغال و دوران بازنشستگی طراحی شدهاند. هدف اصلی این اصلاح، کاهش تبعیضاتی است که ممکن است در سنوات کاری ایجاد شده و به توازن در پرداختها آسیب زده باشد. همچنین گفته میشود که این تغییرات میتواند به پایداری صندوقهای بازنشستگی کمک کند و از بروز تفاضلهای شدید در آینده جلوگیری نماید.
هدف از اصلاح ماده ۱۰۶ و ریشههای عدالت محور
وزیر کار تأکید میکند که این اصلاح منحصر به بازنگری محاسبه مستمری نیست، بلکه منطبق با سیاستهای کلی تأمین اجتماعی است تا «رفع تبعیضات ناروا»، «ایجاد نظام تامین اجتماعی جامع و کارآمد»، «ایجاد وحدت رویه بین بیمهشدگان صندوقهای بازنشستگی» و همچنین «برقراری عدالت و یکسانسازی قواعد و مقررات بیمهای» را در پی داشته باشد. در عین حال، این تغییر ساختاری میتواند به تقویت اعتماد کارگران و کارمندان به نظام اداری کشور و افزایش ثبات معیشتی آنها کمک کند. به گزارش مقامات، این طرح از سالها قبل در دست بررسی بوده و اکنون با موافقت هیات دولت آماده اجرایی شدن است. این حرکت همچنین به کاهش فشار مالی بر صندوقهای بازنشستگی و ایجاد تعادل در هزینههای دولت کمک خواهد کرد.
تأثیر بر بازنشستگان فعلی و آینده
یکی از نکات کلیدی طرح فعلی، برآورد افزایش مستمری برای بازنشستگان فعلی است؛ به گفته مقامات، مستمری برخی از کارمندان فعلی دولت میتواند حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد نسبت به سطح فعلی آن افزایش یابد. این میزان ارائهشده بر پایه محاسبات جدید است که به موجب آن اضافههای سابق در محاسبه مستمری بازنشسته میشود و عدالت پرداختی میان صاحبان حقوق مختلف برقرار میشود. با این حال، تأکید میشود که این افزایش به شرط تصویب نهایی و طی شدن مراحل قانونی به صورت رسمی اجرایی خواهد شد. در کنار این افزایش، ارتقای توان مالی صندوقهای بازنشستگی و کاهش ناترازی آنها نیز از جمله پیامدهای مثبت این لایحه ارزیابی میشود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این اصلاح از سالها قبل مطرح بوده و اکنون با تلاش کارشناسان سازمان اداری و استخدامی و وزارت رفاه و همکاری وزارت اقتصادی و دارایی به عنوان یک گام عملی درنظر گرفته میشود.
بودجه، صندوقهای بازنشستگی و اثرات اقتصادی
افزایش مستمری به صورت مستقیم هزینههایی را برای بودجه دولت ایجاد میکند، اما کارفرمایان و صندوقهای بازنشستگی با اجرای این طرح به دنبال تقویت پایداری مالی و کاهش فقر بازنشستگی هستند. یکی از اهدف کلیدی این اصلاح، فرار از ناترازی صندوقها و نیز هماهنگی بین سطح حقوق دوران اشتغال و سطح مزایا در دوران بازنشستگی است. در عین حال، افزایش مستمری میتواند برای رویکردهای اجتماعی و روانی جامعه کارمندان اثرات مثبتی داشته باشد؛ ثبات معیشتی و اطمینان از آینده بازنشستگی از این دست اثرات است. با وجود اینکه برخی ابعاد هزینهای اصلاح قابل توجه است، پایداری بلند مدت صندوقها و بهرهوری اقتصادی جامعه از تاثیرهای حاشیهای این طرح محسوب میشود.
مرحله قانونی و زمان اجرا
لایحه مذکور به مجلس شورای اسلامی ارسال خواهد شد تا با تبیینهای قانونی و اصلاحیههای لازم به مرحله تصویب برسد. پس از تصویب، با طی مراحل قانونی و ابلاغ به دستگاههای اجرایی، اصلاح ماده ۱۰۶ به صورت رسمی اجرایی میشود. تاکید میشود که این اصلاح در نهایت به هماهنگی میان کارکنان تابع قانون مدیریت خدمات کشوری و مشمولان قانون کار منجر خواهد شد تا نیاز به قوانین حمایتی مشابه در سالهای آینده بطور قابل توجه کاهش یابد و پایداری بلند مدت صندوقهای بازنشستگی تضمین شود. این تغییرات با هدف تقویت اعتماد عمومی و حفظ کرامت نیروی انسانی کشور پیگیری میشود.
پیامدهای اجتماعی و منظر عمومی
نگرانیهای اجتماعی و روانی مرتبط با آینده شغلی و امنیت بازنشستگی بخشی از مباحث کلیدی این اصلاح است. رئیسجمهور و مقامات ذیربط بر این باورند که ثبات معیشتی و اطمینان از آیندهی بازنشستگی نقش مهمی در تقویت اعتماد بین کارمندان و سیستم اداری کشور دارند. از منظر جامعهشناختی، اصلاح ماده ۱۰۶ میتواند به ایجاد اطمینان نسبت به عدالت در پرداختها و کاهش تفاوتهای مزدی منجر شود. در عین حال، اجرای این اصلاح باید با شفافیت و گزارشدهی مستمر همراه باشد تا همگان بتوانند اثرات اقتصادی و اجتماعی آن را به درستی رصد کنند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این طرح از سال ۹۲ تا امروز به صورت موقت مسکوت مانده بود، و اکنون با توجه به تغییرات تاریخی در سیاستهای تامین اجتماعی، راه را برای اجرای کامل هموار میکند.
جمعبندی و نتیجهگیری
اصلاح ماده ۱۰۶ به منظور افزایش مستمری بازنشستگان یک گام کلیدی در جهت عدالت و پایداری نظام بازنشستگی کشور است. این طرح با شمول اقلامی که پیش از این در محاسبه مستمری لحاظ نمیشدند، سعی میکند تا سطح حقوق بازنشستگی را همسو با سطح واقعی پرداختها در دوران اشتغال نگه دارد. پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این اصلاح، اگر به خوبی مدیریت و اجرایی شود، میتواند منجر به تقویت اعتماد عمومی، کاهش فقر بازنشستگان و بهبود ثبات بازار کار شود. اجرای این طرح میتواند به ایجاد وحدت رویه در سیاستهای بیمهای بین صندوقهای بازنشستگی کمک کند و با بهکارگیری دقیق و کارشناسی، از بروز تعارضات آینده جلوگیری کند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این اصلاح از سالهای گذشته در دستور کار بوده و اکنون با تلاشهای صورت گرفته به مرحله نهایی و اجرایی نزدیک شده است.