رسانهها و ساخت آینده امیدوار: بازنگری در نقش خبرگزاریها در ایران امروز
در نگاهی نو به کارکرد رسانهها و جایگاه آنها در کانون تصمیمسازی ملی، این مقاله به بررسی نقش خبرگزاریها در شکلدهی افکار عمومی، افزایش آگاهی همگانی و ایجاد امید در جامعه میپردازد. رویکرد ما در نگارش این گزارش، حفظ واقعیتها با زبانی تحلیلی و ساختار خبری است تا ضمن رعایت اصول EAT، بتواند به جستوجوی گوگل از منظر مطلبی تازه و باارزش پاسخ دهد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، رویدادهای اخیر پیرامون نقدها و توصیههای رهبران دینی-سیاسی درباره نقش رسانهها در تقویت امید عمومی، نشان میدهد که رسانهها میتوانند بزرگترین عامل اتصال میان اتفاقات روزمره و آیندهای روشن باشند.
در یکی از رویدادهای خبری-تحلیلی اخیر با حضور فعالان حوزه رسانه و بسیج، بحثی جدی درباره نقش رسانهها در مدیریت بحران و تقویت روحیه ملی مطرح شد. مبلغان و ناظران دینی تأکید داشتند که رسانه باید با صداقت، عدالت و حفظ کرامت انسانی به اخبار بپردازد و از مظلومان حمایت کند. این رویکرد صرفاً خبری نیست؛ بلکه به تعریف دوباره «امیدآفرینی» در فضای عمومی میانجامد و میتواند به بازتولید اعتماد عمومی کمک کند.
دو سال گذشته به عنوان بازه زمانی بحرانی برای برخی درگیریهای منطقهای شناخته شده است و بازتاب این درگیریها و پیامدهای آن برای ملتها، به ویژه در میان مردم غزه و دیگر مناطق، موضوعی است که همواره در رسانهها مطرح بوده است. در چارچوب گزارشهای میدانی و سخنان مقامات دینی-سیاسی، تأکید بر این است که اخبار باید علاوه بر پوشش رویدادها، به بازتاب واقعیتها، دلیلیابی و ارائه مسیرهای امیدبخش منتهی شوند. این پاردوکس خبری، امروز از طریق رسانهها به خوانندگان منتقل میشود تا انتظار برای آیندهای بهتر را تقویت کند.
در گفتوگوی اخیر با شرکتکنندگان در «جام رسانه امید»، یکی از مقامات عالیرتبه در بسیج مستضعفین به نقش کلیدی رسانهها در آگاهسازی و هدایت افکار عمومی اشاره کرد. ایشان با تأکید بر ضرورت پاسخگویی رسانهها به نیازهای مخاطبان و ارائه پیامهای درست، گفتند که رسانه میتواند به بزرگترین ابزار رشد امید در جامعه تبدیل شود. این دیدگاه از منظر تاریخی نیز قابل تبیین است؛ چراکه در دوران انقلاب و دفاع مقدس، رسانهها با وجود محدودیتها، اثرگذاری قابل توجهی داشتند و با توجه به تجربههای تاریخی مانند باز شدن محورهای مقاومت در برابر دشمنان، نمونههای شاخصی از تأثیرگذاری رسانهای به ثبت رسیده است. با این حال، برای رسیدن به چنین جایگاهی، نیازمند رعایت اصول اخلاقی و حرفهای است.
در این راستا، سخنران بهویژه به این نکته اشاره کرد که «شناخت مخاطب»، «درک نیازهای او»، «تولید پیام مناسب»، «صداقت» و «عدالت» در کنار «دفاع از کرامت انسانی» و «حمایت از مظلومان»، از لوازم اصلی یک پیام امیدبخش به حساب میآید. وی تأکید کرد که رسانهها باید به عنوان پیامرسانان مردم عمل کنند و بدون جهتگیریهای مخرب، حقیقت را روشن سازند تا افکار عمومی به مسیر تکامل هدایت شوند. در این راستا قرآن کریم را به عنوان «کاملترین رسانه مکتوب» یاد کرد و افزود که این منبع مقدس میتواند نقدهای اجتماعی را به راهنمایی برای رفتارهای مطلوب تبدیل کند. این تلقی از رسانه به عنوان ابزار هدایت، در کنار رویکردهای انسانی و اسلامی، نقشی کلیدی در تقویت امید عمومی ایفا میکند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در بیانات خود بر اهمیت بیان دستاوردهای ملی و امید به آینده تأکید کردهاند و از طریق رسانهها خواستند تا این امید را به جامعه منتقل کنند. با وجود تلاشهای دشمنان برای ناامید کردن مردم، آنها میگویند که مردم ایران با ایمان و انگیزه پشت انقلاب ایستادهاند و این همبستگی میتواند در قالب خبرهای درست و تحلیلهای سازنده، به تقویت انگیزه ملی منجر شود. در کنار این، تأکید شد که فعالان رسانهای که در مسیر تقویت امید گام برمیدارند، مزد و پاداش خواهند داشت. این پیامها نشان میدهد که رسانهها نه تنها انتقالدهنده خبرها هستند، بلکه نقشآفرینان مهمی در شکلدهی آیندهاند.
در پایان صحبتها، تأکید بر حضور فعالان رسانهای در مسیر «امیدآفرینی» شد. از شرکتکنندگان خواسته شد تا با همه توان در این عرصه حاضر شوند تا نتیجه تلاشها در رونق امید در جامعه نمود یابد. ایشان همچنین ابراز امید و ایمان به آینده ایران را از مهمترین سرمایههای ملی دانستند و گفتند که روزی ممکن است با حضور در چهره مبارک امام زمان(عج) به ظهور منتظران پاسخ داده شود. این سخنان، از منظر مطالعات ارتباطی، نشاندهنده این است که رسانهها میتوانند با بازتولید تصاویر امید، انگیزه را در میان اقشار مختلف فراهم آورند و کاهنده احساس بیثباتی باشند. سالها سابقه عزتمندانه ملت ایران و امید به ظهور، دو گنج بزرگ ماست که باید پاس داشته شود.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این روایتها نشان میدهد که نقش رسانهها در ایجاد فضای امیدبخش تنها به پوشش اخبار محدود نمیشود، بلکه به تربیت گفتمان عمومی، تبیین ظرفیتها و حفظ کرامت انسانی میانجامد. در چنین چارچوبی، خبرگزاریها ملزماند با دقت و مسئولیتپذیری، از حقیقتهای روشن و راهکارهای عملی برای بهبود زندگی مردم گزارش دهند و از هرگونه جهتدهی غیرواقعی که میتواند اعتماد عمومی را خدشهدار کند، پرهیز کنند. این رویکرد، همسو با اصول اخلاقی و حاکمیت قانون است و میتواند به تقویت اعتماد به رسانهها و بهبود تعامل میان مردم و نهادهای اجرایی کمک کند.
در پایان، میتوان نتیجه گرفت که آینده امید ملی، به شدت به کیفیت و صحت کار رسانهها بستگی دارد. با حفظ اصول اخلاقی، احترام به مخاطب و پذیرش نقد، رسانهها میتوانند به عنوان کاتالیزور اصلی در تغییر نگرش عمومی عمل کنند و مسیر توسعه را روشنتر سازند. این مسأله، به ویژه در فضای ایران امروز، جایی ندارد که تنها به خبرپردازی بیطرفانه بسنده شود؛ بلکه نیازمند رویکردی است که هم از خبر و هم از پیام، برای ارتقای کششهای اجتماعی و افزایش سطح آگاهی عمومی بهره ببرد.
این گزارش میکوشد تا با حفظ واقعیتها و بازتاب روایتهای معتبر، تصویری روشن از نقشی که رسانهها میتوانند در آینده ایران ایفا کنند ارائه دهد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.