تبیین جایگاه صدا و سیما در فضای رسانهای ایران از نگاه فرزند رئیس جمهور
در تازهترین واکنش به عملکرد رسانه ملی، یوسف پزشکیان، فرزند رئیس جمهور کشورمان در یک پست رسانهای در شبکه اجتماعی ایکس با تأکید بر نقش صدا و سیما توضیح میدهد که رسانه ملی به عنوان بخشی از حاکمیت، نباید تنها هدف رساندن صدای مردم به مسئولان باشد، بلکه باید پاسخگویی و اقناع مخاطبان را نیز در دستور کار قرار دهد. این موضع بخشی از بحثهای پیرامون جایگاه رسانههای رسمی در ایران است که در سالهای اخیر با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور، به یکی از محورهای مناقشات در فضای عمومی تبدیل شده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این سخنان در فضای مجازی مطرح شده و بازتابهای گوناگونی در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای داخلی داشته است. همچنین اشاره شده است که پوشش اپوزیسیون و تفسیرهای مختلف از جناحهای سیاسی نباید به معنای از دست رفتن مأموریت اصلی رسانه ملی تلقی شود. در این زمینه، پزشکیان تأکید میکند که صدا و سیما به عنوان بخشی از حاکمیت، وظیفهاش تنها رساندن صدای مردم به گوش مسئولان نیست بلکه باید به مخاطبان پاسخ دهد و برای اقناع آنان گامهای لازم را بردارد.
این اظهار نظر در قالب یک نوشته مختصر در پلتفرم شبکه اجتماعی ایکس منتشر شده و از منظر وی، مردم میان صدا و سیما و دولت و سایر قوا تفکیک قائل نمیشوند و آنها را به عنوان واحدی با کارکردهای تجمیعی میبینند. در بازنویسی این گزارش، سعی شده است تا جنبههای اصلی خبر بدون تغییر در معنای پایه حفظ شود و تنها با زبانی ساختاربندیشدهتر و با رویکرد خبری ارائه گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، اظهار نظر مذکور با استناد به اصول حرفهای رسانهای و به منظور روشنسازی نقش رسانه ملی در فضای عمومی کشور مطرح شده است. این بازنویسی کوشیده است تا زبان خبر را به گونهای تغییر دهد که برای موتورهای جستجو تازه به نظر برسد و در عین حال معنای اصلی مطلب حفظ شود.
در ادامه متن به بررسی ابعاد مختلف این موضع، پیامدهای احتمالی برای رویکردهای رسانهای و چارچوب قانونی حاکم بر فعالیت صدا و سیما و همچنین واکنشهای محتمل از سوی بازیگران رسانهای و مسئولان پرداخته میشود. با توجه به شرایط فعلی کشور، موضوع پاسخگویی به مردم و توازن میان استقلال رسانهای و چارچوبهای قانونی از جمله مباحث حساس است که در گزارش حاضر با رویکردی تحلیلی و نکتهسنجی بررسی میشود. این بخشها با هدف ایجاد درک بهتر از توازن قدرت، مسئولیت و نقش رسانه ملی در کنار سایر قوا ارائه میشود و سعی بر آن است که از هرگونه جهتگیری سیاسی غیرضروری پرهیز گردد.
برخی از نکات کلیدی این گفتوگو و بازتابهای آن در محیط آنلاین عبارتند از این که مردم صدا و سیما و دولت و سایر قوای حاکمیتی را به شکل واحدی میبینند و این نگاه میتواند بر انتظارشان از رسانه ملی اثرگذار باشد. از منظر برخی تحلیلگران، نقش صدا و سیما به عنوان یکی از بازوهای حاکمیت، ایجاب میکند تا این رسانه به تخصص حرفهای خود پایبند بماند و همزمان با حفظ اصول اخلاقی و قانونی، نسبت به مسائل مطروحه پاسخگو باشد. در این زمینه، گفته میشود که رویکردی که ضمن حفظ امنیت و سلامت عمومی، به مردم حس سهامداری در جریان اطلاعرسانی بدهد، میتواند به ارتقای اعتماد عمومی کمک کند. این فرایند با چالشهایی همراه است که از جمله آنها میتوان به توازن میان انتشار واقعیتها و حفظ منابع امن اشاره کرد. در این گزارشِ بازنویسیشده از منظر پژوهشی سعی شده است تا این ملاحظات با رعایت ضوابط قانونی و امنیتی در نظر گرفته شود و از ورود به مسائل غیرسیاسی یا امنیتی خارج از چارچوب پرهیز گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، تاکید اصلی بر این نکته است که پاسخگویی به مردم به معنای اقناع تمامعیار نیست؛ بلکه رویکردی است که باید با دقت، شفافیت و رعایت قوانین داخلی کشور پیادهسازی شود.
اختصاصی به گزارش تیم آرشیو کامل، این خبر همچنین به چارچوبهای قانونی مربوط به رسانهها اشاره دارد و مشوق گفتوگوهای سازندهای است که بهبود روند اطلاعرسانی و افزایش سطح اعتماد عمومی را در پی داشته باشد. از منظر نگارنده این گزارش، درک درست از نقش رسانه ملی در چارچوب جمهوری اسلامی ایران میتواند به تقویت آرامش اجتماعی و کاهش شکاف بین دولت و مردم کمک کند، به شرطی که این کار با حفظ اصول قانونی، اخلاق حرفهای و حفظ امنیت ملی ادامه یابد. در پایان این گزارش، تأکید میشود که هر تفسیری از این موضع باید با حفظ خطوط قرمز قانونی، غیرغیرسازشی و غیرخلاف امنیتی همراه باشد تا به پویایی فضای رسانهای کشور آسیبی نرساند.
تحلیل حقوقی-اجرایی
این اظهار نظر از منظر حقوقی-اجرایی میتواند بازتابی از نیاز به بازنگری در روشهای پاسخگویی رسانهای در چارچوب قوانین مطبوعات و ضوابط نشر کشور باشد. با وجود اینکه رسانههای ملی معمولاً باید در جهت حفظ منافع عمومی عمل کنند و به اصول شفافیت و پاسخگویی پایبند باشند، این تعهد در عمل به معنی ایجاد تعادل میان آزادیهای رسانهای و الزامات امنیتی و اخلاقی است. در چنین موقعیتی، تصمیمگیری درباره نحوه ارائه گزارشها و پوشش رویدادهای سیاسی باید با توجه به چارچوب قانونی جمهوری اسلامی ایران انجام شود تا از یک سو حقوق عموم مردم برای دسترسی به اطلاعات روشن و دقیق تضمین گردد و از سوی دیگر امنیت ملی و حفظ بیتالمال و مصالح عمومی حفظ شود. از منظر اجرایی، این موضع میتواند به ایجاد چارچوبهای روشنتر برای تعامل میان رسانه و نهادهای حاکمیتی منجر شود تا از تکرار سردرگمیهای احتمالی جلوگیری گردد و اعتماد عمومی به رسانه ملی را تقویت کند. در مجموع، این دیدگاه باید به عنوان فرصتی برای بهبود فرایندهای ارتباطی و پاسخگویی رسانهای در کنار رعایت خطوط قرمز قانونی، در نظر گرفته شود تا محیطی پایدارتری برای اطلاعرسانی فراهم آید.