چکیده خبری و تغییر منظر دیپلماسی امنیتی چین-سوریه
در تحول تازهای در روابط دو کشور، مقامات چین و دولت موقت سوریه بر تعهّد خود به مبارزه با تروریسم و جلوگیری از هرگونه بهرهبرداری از خاک سوریه برای آسیب رساندن به منافع چین تأکید کردند. این رویداد پس از دیدار رسمی حسین الشبانی، وزیر امور خارجه دولت موقت سوریه با مقامات ارشد چین، از جمله وانگ یی، اتفاق افتاد و در جریان آن بیانیهای مشترک صادر شد که محورهای اصلی آن تقویت همکاریهای امنیتی و هماهنگیهای ضدتروریسم بود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این گفتوگوها نشان میدهد که پکن و دمشق به دنبال چارچوبی عملی برای مواجهه با تهدیدهای فراملی و گروههای تروریستیاند که ممکن است از خاک سوریه یا به واسطه روابط منطقهای به منافع چین آسیب برسانند.
زمینه و محورهای نشست و بیانیه مشترک
در جریان سفر اخیر، اسعد حسن الشبانی، وزیر امور خارجه دولت موقت سوریه، با حضور در پکن ضمن تأکید بر احترام به امنیت ملی چین، با مقامات چین درباره نحوه برخورد با نگرانیهای امنیتی دو کشور و جلوگیری از مداخلههای خارجی به گفتوگو پرداخت. این نشست که به شکل رسمی برگزار شد، با حمایت از اصول حاکمیت ملی و مبارزه با تروریسم همراه بود و چین بطور روشن بیان کرد که هیچ گروهی از خاک سوریه نباید از این کشور برای تهدید منافع پکن استفاده کند. در پایان ملاقات، دو کشور بیانیه مشترکی منتشر کردند که استفاده از هرگونه ابزار تروریستی را محکوم و بر تقویت هماهنگی در حوزههای امنیتی و ضدتروریسم تأکید کرد. این بیانیه همچنین به همکاریهای مسالمتآمیز در حوزههای اقتصادی، دیپلماسی و فرهنگی اشاره کرد، با هدف تقویت ثبات در منطقه و جلوگیری از ناآرامیهای فراملی.
رویکرد EAT و رویکرد عملی به امنیت
آنچه در این گزارشها برجسته میشود، رویکرد ترکیبی چین و سوریه به امنیت ملی و ثبات منطقهای است. از منظر EAT (Expertise, Authoritativeness, Trust)، چین با استناد به فهرستها و ملاحظات بینالمللی، گروه تروریستی ترکستان شرقی (ETIM) را به عنوان یک سازمان تروریستی شناختهشده میبیند و اقدام علیه هرگونه فعالیت تروریستی از خاک سوریه یا هر کشور دیگر را به عنوان اولویت اصلی میداند. همزمان، سوریه با توجه به تعهدات بینالمللی و نگرانیهای امنیتی پادرمیانی کرده و اعلام کرده است که هیچ نهادی یا گروهی را از خاک خود برای آسیب رساندن به امنیت چین اجازه نخواهد داد. این دو موضع در بیانیه مشترک نیز به وضوح بیان شد و نشان میدهد که دو کشور با رویکردی همسو به مقابله با تروریسم و حفظ امنیت ملی در منطقه مینگرند. به گزارش منابع رسمی، این نشست به شرط تقویت هماهنگیها در مسیر توسعه روابط دو کشور و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده انجام شده است.
جنبههای سیاسی و پیامدهای منطقهای
پیامدهای این گفتوگو فراتر از چارچوب امنیتی صرف است. با وجود چالشهای داخلی سوریه و فشارهای بینالمللی در زمینه ثبات، چین به عنوان یکی از بازیگران کلیدی در سطح جهانی، به دنبال حفظ حضور و نفوذ دیپلماسی خود در خاورمیانه است. بیانیه مشترک نشان میدهد که پکن قصد دارد با رویکردی واقعگرایانه، بهبود روابط با دمشق را در کنار ایجاد خطوط قرمز مشخص در برابر گروههای تروریستی دنبال کند. از دید تحلیلگران منطقهای، چنین توافقی میتواند به ثبات نسبی در جنوب غرب آسیا بیانجامد و به ویژه بر سطح امنیتی برای پروژههای زیرساختی و سرمایهگذاریهای چین در منطقه تأثیرگذار باشد. این فرایند در شرایطی صورت میگیرد که رسانههای بینالمللی گزارشهایی درباره احتمال انتقال اعضای ETIM از خاک سوریه به چین منتشر کردهاند؛ هرچند مقامات رسمی چین و سوریه این ادعاها را به شکل صریح رد یا تأیید نکردند، اما بر اهمیت مبارزه با تروریسم و کنترل خطوط مرزی تأکید ورزیدند. این موضوع نشان میدهد که مذاکرات دو کشور در حال تبدیل شدن به نقشهای عملی برای مدیریت تهدیدها و تعامل با جریانات فراملی است.
ETIM و ترکیب تهدیدهای تروریستی
جنبش ترکستان شرقی (ETIM) از دیدگاه چین به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته میشود و همچنین در صورت وضعیتهای بینالمللی در فهرست گروههای تروریستی شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار دارد. این رویکرد با اظهارات مقامات رسمی چین تثبیت میشود که هرگونه اقدامی از خاک سوریه برای تهدید امنیت چین را به شدت پیگیری خواهند کرد. در عین حال، سوریه نیز با بیان احترام به نگرانیهای امنیتی چین، تأکید کرد که به هیچ عنوان اجازه نخواهد داد که از خاک این کشور برای اقدامات ضدچینی استفاده شود. واقعیت چنین موضعی، پیش از هر چیز، به ایجاد یک چارچوب مشترک برای مدیریت تهدیدات تروریستی منجر میشود و به سوی امنیت ملی هر دو کشور و همچنین ثبات منطقهای گام برمیدارد. برای هر دو طرف، مقابله با ETIM به عنوان پارهای از استراتژی گستردهتر مبارزه با تروریسم اهمیت حیاتی دارد و نیازمند همکاری عملی و اطلاعاتی است. در این راستا، بیانیه مشترک به تقویت هماهنگی در زمینههای امنیتی و ضدتروریسم اشاره کرده است تا از هرگونه بهرهبرداری از خشونت و تفرقه در منطقه جلوگیری شود.
روند آینده و چشمانداز همکاری
رویکرد دو کشور نسبت به آینده همکاری امنیتی، به تدریج به سمت شکلدهی سازوکارهای دوجانبه میرود که بتواند پاسخ مؤثر به تهدیدهای فراملی را ارائه دهد. این سازوکارها میتواند شامل تقویت تبادل اطلاعات، آموزشهای مشترک در زمینه مبارزه با تروریسم، تمرکز بر حفاظت از زیرساختهای حیاتی، و همکاری در عملیاتهای امنیتی محلی باشد. ثبات سوریه برای چین صرفاً یک هدف منطقهای نیست، بلکه به عنوان بخش مهمی از حفظ شرایط برای پروژههای اقتصادی و زیرساختی چین در منطقه نیز مطرح است. با توجه به این نکته، بیانیه مشترک به عنوان نقطه آغاز یک مسیر همکاری بلندمدت به نظر میرسد و میتواند به تقویت اعتماد دو جانبه و کاهش ریسکهای ناخواسته کمک کند. در همین راستا، تحلیلگران تأکید میکنند که پکن و دمشق باید به تقسیم وظایف روشن، مدیریت خطرات و صدور دستورات اجرایی دقیق توجه کنند تا از هرگونه سوء تفاهم و ناآرامی جلوگیری شود. این فرایند، با وجود چالشهای سیاسی و اقتصادی، میتواند به ایجاد فضایی منسجمتر برای همکاریهای چندجانبه در منطقه منجر شود.
نتیجهگیری و نکات کلیدی
در پایان، رویکرد جدید چین و سوریه نشان میدهد که دو کشور به دنبال حفظ امنیت ملی خود و تقویت ثبات منطقهای از طریق همکاری عملی و چارچوبهای امنیتی مشترک هستند. ETIM و گروههای مشابه همچنان به عنوان تهدیدی جدی در نظر گرفته میشوند و هر دو کشور بر دفع این تهدید از خاک یکدیگر تأکید میکنند. با این حال، به خاطر وجود پیچیدگیهای ژئوپولتیک، ایجاد تعادل بین منافع اقتصادی، امنیتی و دیپلماسی لاجرم به مذاکراتی دقیق، شفاف و مستمر نیاز دارد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این تحول میتواند مراحل جدیدی را در روابط چین-سوریه رقم بزند که در آینده نزدیک به ارزیابی دقیقتری از سمت و سوی همکاریها منجر شود.