درک کلی از طرح نوروزی ۱۴۰۵ و دامنه اجرایی آن
در نشست کمیته هماهنگی طرحهای ترافیکی ویژه نوروز ۱۴۰۵ که با حضور سردار احمد کرمی اسد، رئیس پلیس راه فراجا، رؤسای سازمانهای مرتبط و نمایندگان دستگاههای اجرایی برگزار شد، تلاشها برای مدیریت ترددها و ایمنی سفرها در ایام نوروز سال ۱۴۰۵ به بحث گذاشته شد. این جلسه به بررسی سابقه اجرایی سالهای گذشته، ارزیابی آمار ترددها و ارائه برنامههای عملیاتی برای ایمنسازی محورهای کشور اختصاص یافت. به گزارش تیم آرشیو کامل، برگزارکنندگان با تأکید بر همافزایی میان دستگاههای مختلف ابراز امیدواری کردند که طرح نوروزی سال جاری با کاهش قابل توجه حوادث رانندگی همراه باشد.
سردار کرمی اسد در این نشست با اشاره به آمار نوروزی سالهای اخیر توضیح داد که در نوروز سال گذشته، ترددهای جادهای کشور با اعداد بالایی مواجه بود و این اعداد نشان از حجم بالای سفرها در ایام نوروز دارد. بر پایه گزارشهای ارائهشده، استان مازندران بیشترین سهم ورودی مسافر را در میان استانهای کشور به خود اختصاص داده و پس از آن گیلان، تهران، خراسان رضوی، خوزستان و اصفهان هر یک سهم قابل توجهی از سفرها داشتند. همچنین در خروج مسافر، تهران بیش از ۳۳ درصد از کل سفرها را تولید کرده است. این اعداد نشان میدهد که تردد در محورهای برونشهری به طور چشمگیری افزایش مییابد و مدیریت دقیق ترافیک در این دوره ضروری است.
وی با اشاره به روند پنجساله اخیر حوادث ترافیکی کشور توضیح داد که در این بازه زمانی، آمار متوفیان به طور کلی افزایش یافته است. توضیحات ارائهشده نشان میدهد که بیش از ۱۲ درصد رشد در مقدار فوتیها در مقایسه با دورههای مشابه وجود دارد و استانهای فارس، خراسان رضوی، خوزستان، مرکزی، اصفهان و آذربایجان غربی بیشترین سهم از فوتیهای نوروزی را به خود اختصاص دادهاند. در توضیح علت وقوع حوادث نیز به طور مشخص تاکید شد که عدم توجه به جلو با سهمی حدود ۴۳ درصدی از عوامل اصلی است و از جمله عوامل دخیل میتوان به استفاده از تلفن همراه و ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه اشاره کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، موتورسیکلتها حدود ۱۲ درصد و ناوگان سنگین حدود ۷ درصد از تصادفات را تشکیل میدهند و ساعات پیک بروز تصادفات نیز معمولاً بین ۱۲ ظهر تا ۱۶ ظهر و همچنین بین ۱۶ تا ۲۰ عصر گزارش شده است.
در راستای افزایش ایمنی و نظم ترافیکی، مسئولان طرح نوروزی ۱۴۰۵ به ایجاد اصلاحات زیر اشاره کردند: بیش از ۶۰۰ کیلومتر از محورهای بحرانی به صورت دوطرفه جداسازی شد و همچنین بیش از ۷ پایگاه بینراهی برای خدمترسانی به مسافران راهاندازی شد. تفاهمنامههای بین دستگاهی که با حمایت استانداران و تأکید وزیر کشور همراه است، نقش کلیدی در موفقیت اجرای این طرح داشته است. علاوه بر این، اطلاعرسانی پیامکی به رانندگان پرخطر و اعمال محدودیتهای کنترلی از جمله اقداماتی بود که برای کاهش تخلفات و افزایش ایمنی به کار گرفته شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، رزمایش مشترک با حضور بیش از ۴۵ دستگاه از روز ۱۲ اسفند آغاز و تا ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ ادامه خواهد یافت تا امنیت ترافیکی در سراسر کشور حفظ شود.
در این چارچوب، تعیین نحوه اجرای افزایش نرخ جریمه برخی تخلفات رانندگی از ۲۰ اسفند تا ۲۰ فروردین به عنوان یکی از برنامههای بازدارنده پلیس در ایام نوروز مطرح شد. اجرای این افزایش نرخ در کنار سایر ابزارهای کنترلی مانند محدودیتهای محورهای مواصلاتی و برخورد قاطع با تخلفات حادثهساز، هدف اصلی را جلوگیری از تکرار تصادفات و افزایش ایمنی سفرهای نوروزی عنوان میکند. این اقدامها بهطور همزمان با سایر تدابیر، از نظر مقامات مسئول، به ارتقاء ایمنی تردد و کاهش تخلفات رانندگی کمک خواهد کرد.
سبک اجرایی و تاثیر احتمالی بر ایمنی سفرها
آنچه از گزارشهای رسمی برمیآید، تمرکز اصلی طرح نوروزی ۱۴۰۵ بر پیشگیری از تخلفات خطرآفرین و کاهش صدمات جانی است. اجرای رزمایشهای سالانه و استفاده از سامانههای اطلاعرسانی گسترده، با هدف افزایش آگاهی رانندگان و بهبود رفتار ترافیکی در جادهها دنبال میشود. کارشناسان اجرای قوانین در راستای حفظ حقوق عمومی را حایز اهمیت میدانند و بر این باورند که ابزارهای کنترلی همواره باید با شفافیت و توضیح دقیق به افکار عمومی ارائه شوند تا از سوءتفاهمهای ممکن جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی، عدم توجه به جلو، سرعت نامتناسب و ریسکپذیری بالا در محورهای پرجمعیت نوروزی از جمله رفتارهایی است که همواره باید به شدت مدیریت شود.
از منظر اجرایی، افزایش نرخ جریمه برخی تخلفات از جمله اقداماتی است که نگاه away از سوی مسئولان نسبت به تخلفات خطرناک دارد. در عین حال، انتظار میرود که این تغییرات با ارائه اطلاعات دقیق و روشن به رانندگان همراه باشد تا از ایجاد بار اضافی بر خانوادههای در حال سفر جلوگیری شود و به جای فشار، امنیت سفرها ارتقا یابد. همچنین، گزارش میدهد که اقدامات بازدارنده در کنار توسعه زیرساختهای ترافیکی مانند افزایش پایگاههای امدادی و بهبود محورهای بحرانی، در مجموع به کاهش زمان ازدحام در ساعات اوج و افزایش کارایی سفرها کمک کند. این گزارش با تاکید بر همکاری بین دستگاهی و وجود چارچوب قانونی، به دنبال حفظ تعادل بین الزامات قانون و حقوق شهروندی است.
تحلیل حقوقی-اجرایی از طرح نوروزی ۱۴۰۵
بهعنوان یک تحلیل، افزایش نرخ جریمهها در بازه زمانی ۲۰ اسفند تا ۲۰ فروردین باید با بیانی روشن و در چارچوبی قانونی اجرا شود تا امنیّت عمومی و حقوق شهروندی حفظ گردد. انتشار دقیق منابع اجرایی و نحوه اعمال جریمهها، بهویژه برای تخلفات حادثهساز، از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا در غیر این صورت احتمال سوءبرداشت یا نارضایتی عمومی افزایش مییابد. از منظر اجرایی، شفافیت در شیوه I)اعلام نرخها، II)شیوه اعمال آن و III)ارائه گزارشهای رسمی از کارایی طرحهای آتی ضروری است. همچنین نیاز است تا اطلاعرسانی به رانندگان در قالب پیامکها یا اعلانهای رسمی با زبان ساده و قابل فهم انجام شود تا از سردرگمی جلوگیری شود. در نهایت، این گزارش نشان میدهد که اصلاحات ترافیکی برای نوروز ۱۴۰۵ باید به گونهای مدیریت شود که هیچ فشار اضافی بر اقشار کمدرآمد سفر کرده به شهرهای مختلف ایجاد نکند و تجربه سفر امن و مطمئن برای همه هموطنان فراهم گردد. این رویکرد، همسو با قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است و بهعنوان یک مسیر اجرایی، در عمل باید با آموزش عمومی و شفافیت در اجرا تقویت شود.