مقدمه
به گزارشی جامع و بازنگریشده از فرایند آغاز به کار هفتمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، اعلام شد که با صدور دستور کار از سوی وزیر کشور، روند اجرایی انتخابات وارد فاز تازهای شده است. این گزارش با رویکردی خبری و ساختارمند، جزئیات زمانبندی، نهادهای مسئول و نکتههای اجرایی را تشریح میکند و به نقل از منابع رسمی، نکات کلیدی در انتخاب و نظارت بر فرایند رأیگیری را روشن میسازد. به گزارش تیم آرشیو کامل، محورهای اصلی شامل معرفی هیئتهای اجرایی تا دوم دیماه و آغاز ثبتنام داوطلبان از ۲۱ دی ۱۴۰۴ میشود و در نهایت انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در ۱۱ اردیبهشت سال آینده بهصورت تمامالکترونیک برگزار خواهد شد.
این تغییرات با هدف ارتقای شفافیت و کاهش فاصله میان مردم و فرایند رأیدهی طراحی شده است و انتظار میرود با توجه به زیرساختهای موجود، اجرای فرایند احراز هویت رأیدهندگان، اخذ رأی، شمارش آرا و اعلام نتایج با کیفیتی بالاتر سپری شود. در ادامه، به بررسی چارچوب قانونی، جزییات اجرایی و نقش احزاب و جریانات در تهران و سایر شهرها خواهیم پرداخت.
چارچوب قانونی و تاریخی انتخابات شوراها
بر اساس اعلام رسمی، فرایند برگزاری هفتمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر با دستور وزیر کشور رسماً آغاز شده است. هیئتهای اجرایی انتخابات تا دوم دیماه معرفی و تشکیل خواهند شد. این انتشار بهطور رسمی، آغاز ثبتنام داوطلبان انتخابات شوراهای اسلامی شهر را از تاریخ ۲۱ دی ۱۴۰۴ اعلام میکند. همچنین، فرایند انتخابات شوراهای اسلامی روستا نیز به مدت یک ماه پس از آن آغاز میشود و زمان شروع این مرحله در زمان مقرر ابلاغ خواهد شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، وزارت کشور بر لزوم رعایت اصول خدمترسانی برابر و اجتناب از نمایشهای سطحی تأکید کرده است تا مشارکت عمومی با اعتماد بیشتر همراه باشد.
در مسیر اجرایی، برنامهریزیهای اولیه برگزاری انتخابات بهصورت تمامالکترونیک برای هر دو سطح شهر و روستا پیشبینی شده است. به گفته دستاندرکاران، این فرایند شامل احراز هویت رأیدهندگان، اخذ رأی، شمارش آرا و اعلام نتایج خواهد بود. مقامات رسمی اعلام کردهاند که ساخت صندوقهای الکترونیکی به سمت پایان گامهای تولیدی خود نزدیک میشود و تستهای لازم روی نمونههای ساختهشده انجام شده است. هیأت عالی نظارت نیز پس از تکمیل تولید صندوقها، نظارت بالادستی بر کل فرایند انتخابات الکترونیکی را اعمال خواهد کرد.
جزئیات فرایند اجرایی و فناوری رأیگیری
برنامهریزیهای اعلامشده نشان میدهد که فرایند رأیگیری بهطور کامل به سیستمهای الکترونیک منتقل میشود. این شامل احراز هویت رأیدهندگان از طریق زیرساختهای موجود امنیتی است تا از هرگونه تقلب یا جعل جلوگیری شود. پس از تأیید هویت، رأیگیری بهصورت الکترونیکی انجام میشود و آرا بهطور خودکار شمارش و نتایج به صورت شفاف و قابل بررسی اعلام میشود. در این راستا، صندوقها و تجهیزات مرتبط با رأیگیری بهطور گستردهای در سطح کشور تولید و تست میشود تا سطح اطمینان از عملکرد فناوری بالا رود. میتوان انتظار داشت که این فرایند در نهایت، به تصویب شوراها و سیاستگذاریهای اجرایی منجر شود و بهویژه در کلانشهرها، مشارکت عمومی و کیفیت انتخابی را بهبود بخشد. این تغییرات، بهویژه در تهران، نقش احزاب و جریانهای سیاسی را از ماهها قبل پررنگتر کرده است؛ موضوعی که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.
نقش احزاب در تهران و تحولات ناشی از شیوه تناسبی
در تهران، شیوه انتخاباتی تناسبی بهطور نسبی موجب شده است تا احزاب و جریانات سیاسی از پیش از برگزاری انتخابات به سمت ارائه فهرستهای گستردهتر و همکاریهای میانفهرستی سوق پیدا کنند. به نقل از میرلوحی، عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت، در تحلیلهای مطرح شده در رسانهها، اگر فهرست نخست ۵۰ درصد آرای را به دست آورد، میتواند حدود نصف کرسیهای شورا را در اختیار گیرد و مابقی کرسیها در فهرستهای بعدی تقسیم میشود. این سازوکار، بهنگرش کارشناسان، میتواند کیفیت انتخاب را با تمرکز بر ارائه برنامههای اجرایی و شفافیت بالاتر تقویت کند. همچنین، دبیرکل جمعیت یاران انقلاب اسلامی با اشاره به انتخابات تناسبی شورای شهر تهران گفت که هر نامزد بهطور مستقل در یک فهرست حضور دارد و این میتواند باعث تشویق گروههای سیاسی به جذب نیروهای بیشتر و همکاریهای گسترده شود که به نوبه خود میتواند مشارکت مردمی را افزایش دهد. این روایتها نشان میدهد که فضای انتخاباتی در تهران با تمرکز بر شفافیت، همکاری و پاسخگویی بهجای نمایشهای سطحی، در حال شکلگیری است.»
چالشها، فرصتها و نکتههای اجرایی
- پیادهسازی کامل سیستم تمامالکترونیک با توجه به ظرفیتهای فنی و امنیتی موجود نیازمند هماهنگی دقیق بین وزارت کشور و ابزارهای نظارتی است؛
- تأمین صندوقهای الکترونیکی و اطمینان از صحت عملکرد آنها در مرحله آزمایشهای میدانی امری حیاتی است؛
- افزایش مشارکت مردم مستلزم ارائه خدمات برابر و قابل دسترس در سراسیر کشور است و باید از هر گونه تضاد یا تبعیض خودداری شود؛
- نظارت بالادستی پس از تولید صندوقها، نقش کلیدی در حفظ سلامت فرایند دارد و باید با شفافیت کامل اجرا شود؛
- وجود فضای رقابتی سالم میان فهرستها در تهران میتواند به بهبود کیفیت نامزدها و سطح پاسخگویی آنان منجر شود؛
نکتههای اجرایی برای شهروندان و نامزدها
هماکنون شهروندان باید با آگاهی از زمانبندیهای مشخص برای ثبتنام نامزدها اقدام کنند. ثبتنام داوطلبان از ۲۱ دی ۱۴۰۴ آغاز میشود و مدت زمانی را برای بررسی صلاحیتها و ترکیب هیئتهای اجرایی در نظر میگیرند. این امر بهویژه برای ساکنان مناطق دارای دسترسی متفاوت به خدمات عمومی میتواند تأثیرگذار باشد. نامزدها باید از طریق کانالهای رسمی و با مدارک معتبر نسبت به ثبتنام اقدام کنند تا از تداخُلهای اجرایی و تاخیرهای احتمالی جلوگیری شود. همچنین، در فرایند انتخابات الکترونیک، راههای پشتیبانی فنی برای رأیدهندگان و داوطلبان در نظر گرفته میشود تا تجربه کاربری بهینه و امنی فراهم شود. این موضوع، به ویژه در مناطقی که دسترسی به اینترنت یا امکانات دیجیتال محدود است، نیازمند تجهیز دقیق و تدابیر ویژه است تا از هرگونه مانع قانونی یا اجرایی جلوگیری شود.
جمعبندی و آینده فرآیند انتخابات شورای شهر
با توجه به برنامهریزیهای انجام شده، انتظار میرود که انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در ۱۱ اردیبهشت سال آینده بهصورت تمامالکترونیک برگزار شود. این تحول، اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند منجر به افزایش شفافیت فرایند رأیدهی، کاهش فرصتهای تقلب و بهبود اعتماد عمومی نسبت به انتخابات شود. در عین حال، لازم است نظارت دقیق و سازواری بین نهادهای مربوطه حفظ شود تا صحت و سلامت نتیجه انتخابات بهطور کامل تضمین گردد. فرایندهای ارزیابی پس از انتخابات نیز باید بهصورت عملی و قابل دسترس برای عموم انجام شود تا ابزارهای بەبود را برای دورههای آینده فراهم آورد. در نهایت، انتظار میرود که مشارکت عمومی با وجود چالشهای فنی و اجرایی افزایش یافته و فرایندهای اجرایی در راستای ارائه خدمات برابر و پاسخگو به شهروندان تعمیم یابد.
تحلیل اجرایی: ارزیابی فرآیند نامنویسی و طراحی صندوقهای الکترونیک
در تحلیل نهایی، باید به این نکته توجه کرد که موفقیت فرایند تمامالکترونیک به همافزایی دقیق بین فناوری، نظارت و خدمات عمومی بستگی دارد. پیش از هر چیز، کنترل کیفیت صندوقهای انتخاباتی و زیرساختهای امنیتی یک اولویت است تا از هرگونه خلاء امنیتی جلوگیری شود. همچنین، شفافسازی درباره مراحل اجرایی و دسترسی برابر برای همه اقشار جامعه ضروری است، زیرا تنها با ایجاد فاصله برابر و اطلاعرسانی دقیق میتوان انتظار داشت که مشارکت عمومی افزایش یابد و اعتماد به نتیجه انتخابات تقویت شود. از منظر اجرایی، لازم است که تیمهای اجرایی در سراسر کشور بهطور یکپارچه عمل کنند و دادههای منتخب را بهسرعت و به صورت قابل استناد به مقامات نظارتی ارائه داده و گزارشهای منظم منتشر کنند تا از هرگونه تفسیر نادرست جلوگیری شود. این نکتهها بهویژه در شهرهای بزرگ مانند تهران که نقش احزاب و جریانهای سیاسی در فرایند رأیدهی پررنگتر است، اهمیت بیشتری پیدا میکند تا فرایند انتخابات بهطور واقعی در خدمت شایستهترین نمایندگان مردم باشد.