بازگشت از باشگاه و آغاز قصه شهادت
به گزارش تیم آرشیو کامل، عموی سپهر ابراهیمی در گفتوگو با رسانهها توضیح داده است که برادرزادهاش هنگام بازگشت از باشگاه ورزشی درگیریهای خیابانی را پشت سر میگذارد و در این فرایند به شهادت میرسد. او تصریح میکند که سپهر به واسطهٔ سلاح سرد اغتشاشگران و در مسیر برگشت از باشگاه به خانه، درگذشته است و این روایت را از هرگونه گزارهٔ دیگری دربارهٔ حضور او در اعتراضات دیماه جدا میداند. در این بخش از گفتوگو، خانواده شهادت سپهر را با تأکید بر فاصلهٔ خود از هر گونه گزارشِ غیررسمی و رسانههای خارج از کشور تبیین کردهاند.
ارجاع به روایات رسمی و تأیید صحت تصاویر
عموی سپهر میگوید که تصاویر منتشرشده از سپهر در فضای مجازی، به گفتهٔ خانواده مورد تأیید است اما برخی گزینهها و صحنههای اضافی به آن افزوده شده و با صداگذاری و تدوینهای ساختگی همراه شدهاند. وی تأکید میکند که اصل تصویر سپهر، همانگونه که در فضای مجازی منتشر شده، از نظر ما معتبر است؛ با این حال ادعاهای تکمیلی را نمیپذیریم و به صراحت بیان میکنیم که تصاویر تکمیلی و صداسازیِ محصولِ برخی شبکههای خارجی را قبول نداریم. در قالب این روایت بیان شده است که ما هیچگونه مصاحبهای با اینترنشنال یا سایر شبکههای خارجی انجام ندادهایم و برخی از تصاویر بهصورتی سوژهسازی و صحنهسازی منتشر شدهاند.
دربارهٔ حضور سپهر در اعتراضات و ویژگیهای فردی او
عموی سپهر ابراهیمی به نکتهای مهم اشاره میکند: سپهر در درگیریهای 18 و 19 دی ماه حضور نداشته و هیچگاه در اعتراضات شرکت نکرده است. او توضیح میدهد که سپهر ورزشکار بوده و قصد شرکت در مسابقات کشوری را داشت و به این ترتیب از نظر خانوادگی و حیثیت ورزشیِ سپهر، چنین روایتی که وی در اعتراضات حضور یافته باشد، صحت ندارد. این اظهارات با هدف روشنسازیِ تصویرِ سپهر از منظر خانوادهٔش بیان میشود تا از تحریفهایی که برخی رسانهها و شبکههای خارجی در آینده ممکن است مطرح کنند، جلوگیری شود. پدر سپهر همواره بسیجی فعال بوده و خاندان ابراهیمی را بهعنوان خانوادهای با ولایتی و انقلابی معرفی میکند؛ نکتهای که در ادامهٔ روایتهای خانوادگی تکرار میشود تا به تفصیل روشن شود که سپهر از منظر خانوادگی «اهل ولایت و انقلاب» بوده است.
مطالعات پزشکی قانونی و روایتِ شهادت
براساس گزارشهای رسمیِ پزشکی قانونی، سپهر ابراهیمی در اثر ضربهٔ دشنه به گردن شهید شده است و این موضوع به هیچوجه مرتبط با تیراندازی یا سلاح گرم گزارش نشده است. والدینِ سپهر و سایر اعضای خانواده بر این نکته پافشاری دارند که هیچکدام از اعضای این خانواده با هیچ شبکهٔ خارجی مصاحبه نکردهاند و تصاویرِ منتشرشده از سپهر برخی رسانههای خارجی که آن را بهعنوانِ قتلی توسط نیروهای امنیتی معرفی میکنند را فریب یا سوءاستفاده میدانند. با وجود تصدیقِ وجود برخی تصاویر اولیه که سپهر در آنها حضور دارد، خانواده تأکید میکند که هیچیک از آن تصاویر بهجز اصلِ تصویرِ شهید، تضمینشده و پذیرفتهشده نیست و هرگونه تغییر در صداگذاری یا ترکیبِ صحنهها را نادرست مینامند. این بخش از روایت، با هدفِ روشنسازیِ حقیقت و جلوگیری از گسترشِ روایتهای نامعتبر، از سوی خانواده بهویژه با استناد به گزارشهای پزشکی قانونی پیگیری میشود. بهگفتهٔ عموی سپهر، در برخی رسانهها از قبیل اینترنشنال، سعی شده تا روایتِ ترورِ سپهر با استفاده از صحنههایی صداگذاری شده و تصاویرِ دستکاریشده مطرح شود؛ اما خانواده هرگونه ارتباط با این شبکهها را رد میکند و از منتسب شدنِ هرگونه روایتِ کذب به سپهر یا خاندانِ ابراهیمی خودداری میکند.
شهادتِ سپهر و واکنشهای خانوادگی و فرهنگی
عمو و سایر اعضای خانوادهٔ سپهر با توجه به اینکه پدر سپهر هم بسیجیِ فعال بوده و سپهر را ورزشکاری و اهل ولایت و انقلاب میدانند، تأکید میکنند که روایتِ غیرواقعیِ حضورِ سپهر در اعتراضات یا نقشِ او در رویدادهای گستردهٔ خیابانی، با واقعیتِ زندگیِ او همخوانی ندارد. در این چارچوب، خانواده به دفعات اعلام کردهاند که این شهید از نظر قلبی و فرهنگی با ارزشهای نظام مطابقت دارد و در سوگِ فرزندشان که از منظر پزشکی قانونی، بهعنوانِ شهیدِ راهِ امنیتی-اجتماعی شناخته شده است، همواره از احترام و دلدادگی به کشور حمایت میکنند. این نکتهای است که خانواده بهدنبالِ حفظِ جایگاهِ سپهر در میانِ پیروانِ ورزش و جامعهٔ کشور بیان میکند و با این اظهارات، قصد دارد از هرگونه گمانهزنیِ ناواقعی در آینده جلوگیری کند. در این میان، برخی رسانههای همسو با تحرکهای رسانهایِ خارجی سعی میکنند روایتِ سپهر را با روایتِ دیگری از کشتهشدگانِ خیابانی پیوند دهند که خانواده با صراحت آن را رد میکند و میگوید تنها تصاویرِ مربوط به سپهر که در فضای مجازی منتشر شده، موردِ تأییدِ خانواده است اما با اضافهکسیها و صداگذاریها مواجه است.
نقد روایتهای رسانهای و رسالت رسانهها
در این بخش، بهطور خلاصه به نقشِ رسانهها در بازتولید روایتها و جایگاهِ خپارس در رسانههای داخلی و خارجی پرداخته میشود. این روایتها، بهویژه در قالبِ تصاویر و ویدیوها، میتواند دربردارندهٔ صحنهسازی و ویرایشهای صوتی باشد که به بازنماییِ نادرست از یک واقعه منجر میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این پدیده لزوماً به معناى وجود حقیقتِ واحدی نمیباشد که هر یک از رسانهها آن را با صدای خود روایت میکند؛ بنابراین، برای اهلِ اطلاعرسانی و مخاطبانِ عمومی، اهمیتِ ارزیابیِ مستقلِ منابع، بررسیِ پزشکی قانونی و استناد به تصاویرِ تکتکِ روایتهای منتشرشده روشن میگردد تا از ایجادِ فاصلهٔ بین واقعیت و روایتِ رسانهای جلوگیری شود. در این راستا، مسئولیتِ رسانهها بیش از هر زمان دیگری است تا با دقت و حقیقتگویی، از گمراهیِ مخاطبان جلوگیری کنند و از تحریفِ واقعیت پرهیز نمایند. در نهایت، خانوادهٔ سپهر همواره از جامعه میخواهد تا بیگمان از هر خبرِ غیررسمی که منبعِ غیرقابل اعتماد دارد فاصله بگیرد و به اخبارِ رسمی و گزارشهای پزشکی قانونی اتکا کند، تا به حفظِ یادِ سپهر و جلوگیری از تحریفِ حقیقت کمک کند.
تحلیل حقوقی-اجرایی از روایتها
این تحلیل با در نظر گرفتنِ چارچوبِ قوانین جمهوری اسلامی ایران، بر اهمیتِ صحتِ منابع و اتکا به گزارشهای رسمی تأکید میکند. روایتهایی که بدون استناد به مدارک رسمی یا بدون تأییدِ مراجع قانونی منتشر میشوند، میتوانند منجر به گمراهیِ عمومی و تشویشِ اذهان شوند. از این رو، رعایتِ اصولِ صحتِ خبر، ارجاع به گزارشهای پزشکی قانونی و استناد به اظهاراتِ خانوادهٔ شهید در کنارِ روایتهای رسمیِ مقامات مسئول، میتواند به حفظِ شفافیتِ رسانهای کمک کند. در عین حال، انتشار یا بازنشرِ تصاویرِ دستکاریشده یا صداسازیهای غیرواقعی، بهویژه در قالبِ یک گزارشِ خبری، میتواند به عنوانِ ضدارزشِ خبری و نقضِ ارزشهای حرفهایِ رسانهها قلمداد شود و از نظرِ حقوقی و اخلاقی قابل انتقاد است. بنابراین، از منظر رسانهای، توصیه میشود که هر روایتِ خبری—خصوصاً روایتهای پیرامونیِ اعتراضات و رویدادهای خیابانی—در کنارِ شواهدِ تصویری و صوتی، بهدقت با اسناد رسمی و گزارشهای پزشکی قانونی مطابقت دهد و از هرگونه گزارهٔ غیرمسئولانه پرهیز کند. این رویکرد موجب میشود تا مخاطبان با تکیه بر اطلاعاتِ معتبر تصمیم بگیرند و از سوء استفادهٔ خبری در فضای مجازی جلوگیری شود. همچنین، بهمنظور حفظِ تعادلِ مطالب، رسانهها میبایست به نقشِ خانوادهٔ شهیدی که از منظرِ اخلاقی و انسانی، حقِ راستیگویی دارند، احترام بگذارند و از هرگونه انعکاسِ غیرمرتبط با واقعیتِ خانوادگیِ شهید خودداری کنند تا از تشویشِ بیشترِ جامعه جلوگیری شود.