نرخهای عوارض و مالیات برای محصولات دخانی در سال ۱۴۰۴ اعلام شد
به گزارش تیم آرشیو کامل، براساس جدول منتشرشده، نرخهای جدید برای سیگار و سایر محصولات دخانی به تفکیک نحوه تولید تعیین شده و سهم مالیات، عوارض سلامت، حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده در آن مشخص است. این ارقام مبنای محاسبه و وصول عوارض در سال ۱۴۰۴ است و نحوه اجرای آن به گونهای طراحی شده است که شفافیت بیشتری در مقابل مصرفکنندگان و فعالان بازار ایجاد کند. در این گزارش، تلاش شده است تا ابعاد مختلف مربوط به نرخها و ملاحظات اجرایی بهگونهای روشن تشریح شود و از پرداختن به جزئیات تبلیغاتی و ناوبری پرهیز شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تغییرات با هدف بهبود سلامت جامعه، کنترل مصرف در گروههای پرخطر و همچنین پوشش بخشی از هزینههای حوزه سلامت انجام شده است. در ادامه به تشریح ساختار نرخها و نحوه تقسیمبندی آنها میپردازیم.
بر اساس اعلام منتشرکننده، نرخهای جدید برای سه دسته بندی زیر تعیین شده است:
- محصولات داخلی با نشان استاندارد یا بینالمللی: شامل عوارض و مالیاتهای مشخصی است که با توجه به میزان تولید داخلی و سطح رعایت استانداردها محاسبه میشود.
- محصولات داخلی با نشان بینالمللی (ایمتی): این دسته از کالاها دارای ترکیبی از عوارض سلامت و مالیات بر ارزش افزوده است که در ساختار کل نرخها لحاظ میشود.
- محصولات وارداتی: برای این گروه نیز سهم عوارض سلامت، حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده در نظر گرفته شده و بهطور مشخص در جدول نرخها درج شده است.
در سند منتشرشده، به صراحت آمده است که ارقام مذکور مبنای محاسبه و وصول عوارض در سال ۱۴۰۴ هستند و نگرانیهایی درباره تغییرات احتمالی قیمتها در بازار وجود دارد که ممکن است نتیجهای مشابه با شیوه برآورد مصرفکنندگان و تغییرات تقاضا باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، انتشار این جدول به شفافسازی بیشتر فرآیند قیمتگذاری در بازار دخانیات کمک میکند و به تصمیمگیرندگان امکان میدهد تا بر مبنای دادههای مشخص، سیاستهای سلامت و مالیاتی را همسو کنند. همچنین انتظار میرود که اجرای این تعرفهها با توجه به سبد کالاهای دخانی و تفاوتهای کالایی میان انواع محصولات، اثرات متفاوتی بر هزینههای خانوارها داشته باشد و مدیران بازار و مصرفکنندگان را به مرور به سمت الگوهای مصرف پایدار هدایت کند.
در ادامه، به تحلیل ساختاری نرخها و نحوه تأثیرگذاری آنها بر بازار میپردازیم. به گزارش تیم آرشیو کامل، بخشهای مختلف نرخها به گونهای طراحی شدهاند که تعادل بین اهداف سلامت عمومی و منافع بودجه دولتی حفظ شود و در عین حال امکان مدیریت دقیق بازار برای تولیدکنندگان و واردکنندگان فراهم گردد. این جداول همچنین به عنوان مبنای محاسبه عوارض در سال آینده عمل میکند و وجود شفافیت در هر سه دسته از کالاهای داخلی با نشان، داخلی با نشان بینالمللی و وارداتی را بهبود میبخشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، بسیاری از فعالان بازار انتظار دارند که با اجرای این تعرفهها، قیمتهای نهایی در سطحی باشد که اثرات کاهش مصرف برای گروههای در معرض خطر را تقویت کند اما در عین حال از ایجاد فشارهای ناخواسته بر مصرفکنندگان کمدرآمد پرهیز گردد.
در خصوص روند اجرایی، منابع رسمی توضیح میدهند که نرخها به صورت سهگانه تعریف شدهاند تا تدریجی بودن تغییرات قیمت را در پی داشته باشند و شرکتهای دخانی بتوانند با زمانبندی مناسب، فرایند قیمتگذاری جدید را در کاتالوگ محصولات خود اعمال کنند. از منظر سیاستی، این رویکرد میتواند به بهبود بودجه سلامت منجر شود و همزمان با ارتقای شفافیت در انتشار نرخها، امکان نظارت عمومی را افزایش دهد. در نهایت، تغییرات قیمت باید به گونهای باشد که به مبانی بهداشت عمومی و کاهش بار بیماریهای مرتبط با مصرف دخانیات کمک کند و از ایجاد بار اضافی بر اقشار کمدرآمد پرهیز شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تغییرات از منظر اجرایی نیازمند سازوکارهای نظارتی کارآمد و اطلاعرسانی دقیق است تا مصرفکنندگان درباره نحوه محاسبه قیمتها و تغییرات آن مطلع باشند.
تحلیل حقوقی-اجرایی
این اصلاحات در چارچوب قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران انجام میگیرد و هدف اصلی از آنها تقویت سلامت عمومی، شفافسازی فرایندهای مالیاتی و حمایت از بودجه سلامت است. از منظر حقوقی، حفظ شفافیت در ساختار نرخها و انتشار منظم جداول، به افزایش پاسخگویی اجرایی کمک میکند و امکان پیگیری تخصصی در مورد هر دسته از کالاهای دخانی را فراهم میآورد. با این حال، نکته مهم آن است که اجرای این تعرفهها باید به شیوهای انجام شود که منجر به بروز فشاره قیمت بیدلیل برای مصرفکنندگان کمدرآمد نشود و مسیرهای حمایتی مانند تنظیم قیمتهای پیشنهادی یا بستههای ارزانسازی برای مصرفکنندگان آسیبپذیر به کار گرفته شود. همچنین، با توجه به ماهیت کالایی محصولات دخانی و نقش بازارهای غیررسمی در گریز از مالیات، اقدامهای اجرایی باید بر حسن اجرای قوانین مالیاتی و مبارزه با تقلب متمرکز باشد تا به هدفهای سلامت عمومی و اقتصاد کشور دست یابد. به گزارش تیم آرشیو کامل، اجرای دقیق و هماهنگ این تعرفهها با سایر سیاستهای مالی و بهداشتی میتواند به تداوم ایجاد درآمد برای بخش سلامت و همچنین کاهش مصرف سیگار در بلندمدت کمک کند، بدون آنکه بار اضافی بر مصرفکنندگان کمدرآمد تحمیل شود.