دادگاه باغدار قاتل: دفاع از خود در برابر جوانی که هلو از درخت چید
به گزارش تیم آرشیو کامل، پرونده قتل جوانی که همراه با دوستانش از باغی کنار استخر کشاورزی هلو چیده بود به مرحله دادگاه کشیده شد. بنا به اطلاعبهروزنامهایران و با تأیید منابع حقوقی، مرد باغدار در محل بازداشت شد و پس از اعتراف به قتل، جریان بررسیError در شعبهی 5 دادگاه کیفری یک استان تهران پیگیری شد. این خبر از منظر خبرگزاریهای محلی و ملی بازتاب وسیعی داشت و خانواده مقتول و همچنین وکلایشان به عنوان اولیای دم، خواستار قصاص شدند. در گزارش مقدماتی آمده است که متهم ادعا میکند در آن لحظه، برای دفاع از خود اسلحه به دست گرفته و کشته شدن فرد مقابل نتیجه برخوردی ناخواسته بوده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، ماجرا از این قرار بود که چند ساعتی قبل از حادثه گروهی از جوانان برای شنا به استخر کشاورزی رفته بودند و در مسیر عبور به سوی باغ، به درختان هلو نگاه کردند و قصد داشتند تنها چند عدد از میوهها را بچینند. صاحب باغ که در همان محل حضور داشت، با ورود آنها به باغ با سلاح واکنش نشان داد. همزمان یکی از دوستان مقتول از داخل استخر خارج شد و با او گفتگو کرد که چرا با اسلحه به طرف ما میرویم میریم؟ طبق گزارشات، درگیری بالا گرفت و مقتول هنگام تلاش برای تماس با پلیس به ضرب گلوله به سینهاش رسید. پس از آن، پرونده برای رسیدگی به شعبه 5 دادگاه کیفری یک استان تهران فرستاده شد.
جزئیات حادثه و بازتاب
در گزارشات اولیه، مقتول و گروهش تأکید داشتند که وارد باغ صاحبِ باغ نشده بودند و قصد ورود به ملک او را نداشتند؛ بلکه به قصد برداشت میوههای پایین دیوار بوده و درگیری از ناحیه کنترل و مدیریت فضا آغاز شده است. از منظر دادگاه، متهم این موضوع را انکار نکرده و مدعی است که برای دفاع از خود اقدام به برداشتن سلاح کرده است. با توجه به توضیحات کارشناس اسلحهشناسی، شلیک اولیه در فاصلهیی بیش از یک و نیم متر از مقتول انجام شده و بریدگی یا سوختگی ناشی از فاصلهگیری مشخص است. اظهارات شاهدان، از جمله دوستان مقتول، نیز بیانگر این بود که هیچکدام از آنها وارد باغ متهم نشده و متهم از پشت دیوار با فاصلهٔ دور به سینهٔ مقتول شلیک کرده است. در این زمینه، کارشناس اسلحهشناسی اضافه کرد که نحوهٔ ورود گلوله به بدن و شدت سوختگی نشان میدهد که شلیک از فاصله ایمن صورت گرفته و چنین برداشت میشود که قتل عمد نبوده است، اما این تحلیل نیازمند بررسی دقیق توسط قضات است تا از منظر قانون مجازات اسلامی، دفاع مشروع یا قصاص هر دو طرف به درستی بررسی شود.
اظهارات متهم و دفاعیه
متهم در جایگاه دفاعی گفت که در لحظهٔ برخورد، مقتول به باغ و محل کار او وارد شده و با وی درگیر شده است. او اظهار داشت که پس از درگیری به ناچار سلاح را به دست گرفته و برای جلوگیری از آسیب، شلیک کرده است. او افزود که هدف از شلیک، کشتن نبوده و تنها قصد دفاع از خود را داشته است. این اظهارات با ادعای خودیِ شاهدان مبنی بر درگیری فیزیکی طولانی موافق نیست و برخی از شاهدان ادعای ورود مقتول به باغ و ایجاد تنش را تکرار کردند. پس از اینک، روند جلسه به جریانات جانبی پرونده ادامه یافت و قضات برای صدور رأی وارد شور شدند.
شهادت شاهدان و نظر کارشناس
گزارشهای جلسهٔ دادگاه نشان میدهد که شاهدان از جمله دوستان مقتول تأکید داشتند که درگیری فیزیکی از راه دور آغاز نشده و متهم از فاصلهٔ بالایی به سینهٔ مقتول شلیک کرده است. کارشناس اسلحهشناسی نیز توضیح داد که با بررسی تصاویر و گزارشات اولیه پلیس، فاصلهٔ شلیک و جهت ورود گلوله به بدن نشان میدهد که شلیک از فاصلهای بیش از حد معقول انجام شده و امکان انجام درگیری فیزیکی رودرروی کامل را کمتر میکند. این توضیحات میتواند به تفسیر حقوقی پرونده کمک کند تا مشخص شود آیا دفاعی مشروع یا فراتر از دفاع بوده است یا خیر. همچنان بررسیهای تکمیلی و استماع نظریات قضات ادامه دارد و نتیجهٔ نهایی در آیندهٔ نزدیک اعلام خواهد شد.
پیگیری قضایی و روند دادرسی
در ابتدای جلسه، اولیای دم خواستار قصاص شدند و، با توجه به ادلهٔ ارائهشده، دادگاه وارد بررسی دقیقتر دلایل دفاعی و شواهد شده است. قاضی پرونده تأکید کرد که تصمیم نهایی باید مبتنی بر مدارک معتبر و گزارشهای کارشناسی باشد تا در نهایت عدالت اجرا شود. تأکید مقام قضایی بر این است که دادگاه تا حصول نتیجهگیری نهایی از بررسی تمامی ابعاد پرونده، از جمله احتمال وجود دفاع مشروع و میزان خطر و دفاع، به کار خود ادامه میدهد. روند رسیدگی نشان میدهد که قوهٔ قضائیه در مواجهه با چنین پروندههایی، نیازمند بررسی دقیقِ تصویرِ قانونی دفاع و احتمال اشتباه در ارزیابیٔ فاصلهٔ شلیک است تا از حقوق متهم و مقتول به طور عادلانه حفاظت کند.
تحلیل حقوقی از پرونده
این پرونده نمونهای است از توازن میان حق دفاع از خود و اصول حفظ امنیت عمومی. در حقوق ایران دفاع مشروع به شرط مقتضی و متناسب با تهدید، مجاز است، اما تشخیص اینکه آیا دفاع متناسب بوده یا خیر، تنها بر پایهٔ شواهد و گزارشهای کارشناسی ممکن است. نیاز به بررسیِ دقیق فاصلهٔ شلیک، زاویهٔ ورود گلوله و چگونگی درگیری است تا بتوان روشن کرد که آیا عملی که به قتل منجر شده است، از سوی دفاع مشروع مشروع تلقی میشود یا نه. به همین دلیل، رأی نهایی دادگاه باید بر پایهٔ مستندات قابل اعتماد و گزارشهای کارشناسی دقیق باشد تا از سوءتفسیرهای احتمالی جلوگیری شود و حقوق هر دو طرف تا حد امکان محافظت گردد. همچنین این پرونده نشان میدهد که مسئولان قضایی ایرانی برای حفظ امنیت محیطهای کارگاهها و باغهای کشاورزی، به شدت به صحت و اصالتِ شواهد، از جمله تصاویر و گزارشهای کارشناسی، توجه دارند و در نتیجهٔ نهایی، معیارهای حقوقی و اجرایی را به شکل دقیق اعمال میکنند.