مقدمه و فضای منطقهای نشست اربیل
در چارچوب تحولات پیوسته در سوریه و نقش کردها در معادلات منطقهای، نشست استراتژیک میان نیچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، و مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)، برگزار شد و با هدف بررسی مسیرهای اتحاد کردها و تقویت نقش گفتوگو با دمشق دنبال شد. منابع رسمی و رسانهای در مناطق مختلف، از جمله خبرگزاری خبرآنلاین و روایت آسیانیوز ایران، نشان میدهند که این نشست در اربیل با حضور هیئتی از هر دو طرف انجام پذیرفت و محتوای اصلی آن حول وحدت داخلی کردها و رسیدن به تفاهمهای سیاسی در برابر دولت دمشق متمرکز بود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این دیدار به عنوان گامی در جهت کاهش تنشها و حفظ منافع ملی کردها در سوریه ارزیابی میشود. مصاحبهها و مذاکرات رسمی با وجود تفاوتهای دیدگاه، بر التقاء مواضع در باب حقوق ملی و نقش آینده کردها در سوریه تأکید داشتند.
طرفهای شرکتکننده و چارچوب مذاکرات
در چارچوب این نشست، از یکسو نیچیروان بارزانی، به عنوان رئیس اقلیم کردستان عراق، به نمایندگی از کردهای منطقه و با رویکردی استراتژیک به مسائل قومی و حق تعیین سرنوشت نگاه میکرد. از سوی دیگر، ژنرال مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)، به نمایندگی از گروههای کردی در سوریه حضور داشت تا درباره وضعیت سیاسی- امنیتی منطقه و رویکردهای احتمالی دمشق به گفتوگو و تفاهم بحث کند. هر دو طرف با تأکید بر نقش کردها در صحنه سوریه و حضور فعال در فرایندهای صلح و بازسازی، بر گفتوگو به عنوان ابزار اصلی حل اختلاف تأکید کردند. در این زمینه، منابع گزارش دادهاند که هیأت همراه هر دو طرف در کنار موضوعات اصلی، درباره وضعیت اقلیتهای مختلف در سوریه و همچنین چگونگی تعامل کردهای عراق و سوریه با دمشق بحث و تبادل نظر کردند. همچنین با توجه به تهدیدهای تروریستی و ضرورت مقابله با داعش، گفتوگوها به جنبههای امنیتی منطقه نیز کشیده شد.
برداشتهای محوری از گفتوگوها
یکی از نکات محوری این ملاقات، روی آوردن به اتحاد کردها و بهرهگیری از ظرفیتهای مشترک برای پیشبرد منافع ملی بود. بارزانی بر ضرورت وحدت ملی و همگرایی میان گروههای کردی با هدف حفظ و تثبیت حقوق ملت کُرد در سوریه تأکید کرد تا در آینده نیز این حقوق به رسمیت شناخته شده و از جانب جامعه بینالمللی به رسمیت برسد. عبدی نیز با قدردانی از ادامه حمایتهای بارزانی از حقوق کردهای سوریه، از تلاشهای خود برای رفع مشکلاتی که کردها با دمشق داشتند، صحبت کرد و بر ضرورت ایجاد سازوکارهای دائمی برای گفتوگو میان طرفهای کرد و دمشق تاکید کرد. به گزارش منابع، هر دو طرف از تمایل به ادامه مسیر مذاکرات و پرهیز از هر گونه اقدام یکجانبه که پایداری فرآیند صلح را تهدید کند، سخن گفتند. این بازنگری در رویکردها و اولویتبندی مصالح مشترک کردها در میدان سوریه، گام مهمی در جهت تقویت ائتلاف داخلی کردها در برابر چالشهای امنیتی و سیاسی محسوب میشود.
حقوق ملت کُرد در سوریه و چارچوبهای گفتوگو با دمشق
یکی از بحثهای کلیدی نشست، آینده حقوق ملت کُرد در سوریه و چگونگی تضمین آنها در مراحل آتی است. در این باره، بارزانی با تأکید بر حفظ دستاوردهای حقوقی کردها و کارنامههای چندساله منطقه، خواستار شفافیت در نقشهای سیاسی و مدیریتی کردها در مناطق تحت کنترل کردی شد و از طرف مقابل خواست تا با ارزیابی دقیق از موقعیت کردها در سوریه، به یک چارچوب حقوقی-سیاسی پایدار برسند. عبدی نیز در پاسخ با تشکر از حمایتهای گذشته و تعهد به تقویت روابط کردها با دمشق، از تلاش برای حذف موانع اجرایی و تشویق گفتوگوهای سازنده خبر داد. به گزارش خبرگزاریها، این بخش از مذاکرات نشانگر تمایل طرفین به کاربست یک راهبرد جامع بود تا از طریق تفاهم و تفاهمپذیری حقوقی، به ثبات سیاسی در سوریه کمک شود. در این میان، اشاره شد که این گفتوگوها باید با رویکردی واقعبینانه و با حفظ استقلال ملی هر گروه دنبال شود تا به بازتعریف نقش کردها در ساختار سیاسی سوریه منتهی شود.
ابعاد امنیتی و مبارزه با تروریسم
در کنار تمرکز بر حقوق ملی و همکاریهای سیاسی، جنبههای امنیتی و بخصوص مبارزه با تروریسم نیز در محتوای مذاکرات جایگاه داشت. ملاحظاتی درباره حضور داعش و تهدیدهای نا امنی در مناطق مختلف سوریه مطرح شد و طرفین بر ضرورت همکاریهای امنیتی برای جلوگیری از بازگشت گروههای تروریستی به صحنههای عملیاتی تاکید کردند. در این چارچوب، عبدی از حمایتهای رئیس اقلیم کردستان عراق از نیروهای سوریه برای حفظ امنیت و ثبات یاد کرد و اینکه این حمایتها باید با چارچوبهای عملی و واقعبینانه همراه شود تا از بیثباتی بیشتر جلوگیری شود. همچنین تأکید شد که هرگونه اقدام عملی باید با حفظ اصول حقوق بشر و جایگاه کردها در چارچوب بینالمللی انجام پذیرد تا به بحران انسانی در سوریه اضافه نشود. گزارشها نشان میدهند که در جریان نشست، به طور مشخص به رویکردهای مشترک برای کاهش تهدیدات تروریستی و مقابله با جریانهای افراطی اشاره شد. این نکته، به عنوان یکی از پایههای محوری برای اعتمادسازی منطقهای مطرح شد.
پیامدهای احتمالی و چشمانداز آینده
اگر چه جلسات از نوع پشتدرهای سیاسی بودهاند و از جزییات اجرایی آنها خبری منتشر نشده است، اما میتوان انتظار داشت که نتیجه مطلوب این گفتوگوها، شکلگیری یک چارچوب تفاهمی با محوریت حقوق کردها در سوریه و ایجاد سازوکارهای مشارکتی در مدیریت میانهروانه باشد. از دیدگاه تحلیلگران منطقهای، چنین چارچوبی میتواند به کاهش منازعات میان دمشق و گروههای کردی و همچنین ارتقای سطح همکاریهای امنیتی و اقتصادی بین عراق و سوریه منجر شود. با این حال، برای تبدیل این تفاهمات به واقعیت اجرایی، نیاز به توافقی جامعتر با دمشق و مقداری هماهنگی با بازیگران بینالمللی است. برای کردها، این نشست میتواند گامی برای ایجاد فضای دیپلماسی فعالتر با دمشق و تشویق به اتخاذ رویکردی سازنده در قبال حقوق قومی و مشارکت سیاسی باشد. همچنین، این نشست، به عنوان یک نمونه ارتباطی میان عراق و سوریه در زمینه توسعه روابط منطقهای و ایجاد زنجیرههای گفتوگو میان نیروهای کردی، میتواند به تقویت جایگاه کردها در معادلات آینده منتهی شود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این روند میتواند به ایجاد ائتلافهای عملی با حمایت جامعه بینالمللی و تسهیل مذاکرات فرایندهای بازسازی در سوریه کمک کند.
نتیجهگیری و ارزیابی اثرات سیاسی
در نهایت، نشست بارزانی-عبدی با محور اتحاد کردها و گفتوگو با دمشق نشان میدهد که بازیگران کرد هنوز به دنبال تثبیت جایگاه سیاسی و امنیتی خود در آینده سوریه هستند. این رویداد همچنین بر این نکته تأکید دارد که مسیرهای همکاری بین عراق و سوریه، بهویژه در زمینههای حقوقی- سیاسی و امنیتی، میتواند به تقویت ثبات منطقهای کمک کند، به شرط اینکه این همکاریها با اصول حقوق بشری، استقلال ملی کردها و چارچوبهای بینالمللی همسو باشد. تحلیلگران میگویند که تداوم گفتوگوها و گشودن کانالهای تفاهمی با دمشق، به کاهش ناآرامیهای منطقه و ایجاد فضای مساعد برای بازسازی در سوریه کمک خواهد کرد. همچنین، به گزارش منابع خبرگزاری، این نشست به عنوان بخشی از فرایند بلندمدت تعامل کردها با دمشق محسوب میشود و میتواند در چارچوبی گستردهتر، نقشه راهی برای روابط آینده در منطقه ارائه دهد. در پایان، این رویداد نشان میدهد که کردها همچنان در مسیر حفظ منافع ملی و افزایش نقش خود در تصمیمگیریهای منطقهای گام برمیدارند، با این امید که همکاری با دمشق و پذیرش حقوق قومیتی، به صلح و ثبات پایدار بپیوندد.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.