خلاصه رویداد و بازتاب آن
در شبهای اخیر، ویدیویی از گریه یکی از چهرههای رسانهای در آنتن زنده شبکه صداوسیما در ارتباط با وضعیت فوتبال کشور و تبعیضهای قومی در ورزشگاهها منتشر شده است. این لحظه که به سرعت در شبکههای اجتماعی بازتاب یافت، به بحثهای عمومی درباره رفتار تماشاگران، الزامهای امنیتی و نقش رسانهها در صحنه ورزش ایران دامن زد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رخداد با وجود جنبههای احساسی به نگاههای کارشناسانه دربارۀ چگونگی مدیریت رویدادها و نحوه پوشش خبری از سوی رسانهها همزمان طرح موضوع کرد.
زمینه رخداد و چالشهای موجود
رویداد مذکور در قالب یکی از گفتوگوهای مستقیم تلویزیونی در جریان بازیهای فوتبال رخ داده است و بازتابهای گستردهای در فضاهای مجازی و محافل حقوقی-اجتماعی ایران داشته است. در سالهای اخیر، فحاشیهای قومی در ورزشگاهها به یکی از مسائل گسترده اجتماعی تبدیل شده و پیامدهای آن برای امنیت ورزشگاهها، نحوه حضور تماشاگران و استانداردهای اخلاقی در میدانی فوتبال از سوی نهادهای مربوطه پیگیری میشود. بررسی این موضوع از منظر رسانهای، حقوقی و اجرایی، به ویژه در کمرنگ نکردن ابعاد انسانی موضوع، اهمیت دارد. همچنین تحلیلها نشان میدهد که رسانههای رسمی برای ترسیم تصویر منصفانهتر از واقعیت، باید از گزارههای جنجالی پرهیز کرده و به گزارش دقیق واقعیتها و بازنمایی چندجانبه توجه کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، پوشش رسانهای این رویداد میتواند به شفافسازی یا تشدید اختلافها دامن بزند؛ از این رو باید با دقت روانشناختی و اجتماعی به آن نگاه شود.
بازتابها و واکنشها طیفهای مختلف جامعه
واکنشها به این رویداد در میان متخصصان حقوق ورزشی، مدیران لیگ و کارشناسان امنیت ورزشگاهها متفاوت بود. برخی بر ضرورت تقویت سازوکارهای نظارتی و تشدید برخورد با رفتارهای تبعیضآمیز تأکید کردند، در حالی که دیگران بر اهمیت حفظ آرامش و پرهیز از اعمال فشار یا هرگونه آلودگی روانیِ فضاهای ورزشی از طریق روایتهای خبری تأکید داشتند. در شبکههای اجتماعی نیز اظهار نظرهای متنوعی منتشر شد که برخی از تلاش برای حفظ شأنیت ورزشگاهها و برخی دیگر از فشردهشدن فضای نقد مطرح کردند. این روند نشان میدهد که برخوردهای اجتماعی با پدیدههای نامطلوب در فوتبال ایران همچنان به شکل پویا در حال تغییر است و نیازمند رویکردی دقیق و همهجانبه است. همچنین برخی کاربران با اشاره به تجربیات گذشته، خواستار همکاری بیشتر میان نهادهای امنیتی، فدراسیون فوتبال و رسانهها برای ایجاد فضای امنتر در استادیومها شدند.
تحلیل رسانهای از پوشش رویداد
پوشش خبری این رویداد از منظر رسانهای اهمیت دارد؛ چرا که میتواند به شکلگیری ادراک عمومی از فوتبال و رفتار تماشاچیان اثرگذار باشد. بررسیها نشان میدهد که تغییر زبان خبر، استفاده از تصاویر استاندارد، و پرهیز از تفسیرهای سریع به نفع ارائه تصویری واقعگرا و چندجانبه است. در عین حال، نگرانیهایی هم وجود دارد مبنی بر اینکه برخی از کانالهای پوششی، به جای نقد سازوکارهای اجرایی، بیشتر بر جنبههای احساسی و جنجالی تکیه کنند. در چنین مواقعی، توازن میان احترام به حقوق مخاطب و حفظ هویت حرفهای خبر ضروری است تا پیام به درستی منتقل شود و از سواستفادههای احتمالی جلوگیری گردد.
پیامدها و توصیههایی برای مدیران ورزشگاهها و فدراسیون
این رویداد و بازتاب آن میتواند به بازنگری در سیاستهای امنیتی اماکن ورزشی، بهکارگیری نیروهای متخصص مدیریت جمعیت، و اجرای برنامههای آموزشی برای تماشاگران منجر شود. همچنین پیشنهاد میشود که فدراسیون فوتبال و نهادهای مرتبط با امنیت عمومی، با استفاده از سازوکارهای قانونی، پروتکلهای روشن برای رفتار تماشاچی و تبعیضآمیز بودن در ورزشگاهها تهیه و اجرایی کنند. تقویت زیرساختهای ارتباطی میان رسانهها، باشگاهها و نهادهای امنیتی میتواند به کاهش سوءتفسیرها و ارتقای شفافیت پوشش خبر کمک کند. در نهایت، نیاز به پژوهشهای میدانی درباره تأثیرات رفتار تماشاگران و کارآمدی اقدامات اجرایی وجود دارد تا تصمیمگیریها مبتنی بر دادههای معتبر و قابل راستیآزمایی باشند.
تحلیل حقوقی-اجرایی با نگاه به قوانین جمهوری اسلامی ایران
از منظر حقوقی-اجرایی، رویدادهای ورزشی و رفتار تماشاگران باید با چارچوب قوانین و مقررات مربوط به نشستهای عمومی و فعالیتهای ورزشی همخوان باشند. قوانین ایران، به ویژه مواد مرتبط با امنیت عمومی، حفظ نظم در اماکن عمومی و منع تبعیض، به صراحت رفتارهای نفرتآمیز و تبعیضآمیز را نکوهش میکنند و برای تخلفات احتمالی، نهادهای امنیتی و قضایی صلاحیت رسیدگی دارند. با این وجود، اجرای این قوانین باید با رویکردی آگاهانه به حقوق بشر، آزادیهای مدنی و جلوگیری از برخوردهای خارج از حدود قانونی همراه باشد. در این راستا، نیاز است که اقداماتی چون آموزش رفتارهای مناسب در استادیومها، ایجاد خطوط ارتباطی مستقیم با نهادهای امنیتی و شفافسازی قوانین مربوط به پوشش خبری رویدادهای ورزشی به صورت عمومی و آگاهانه انجام شود تا هم از حقوق مخاطبان و هم از امنیت عمومی حفاظت شود.