مقدمه
در پی جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، مجموعهای از گزارشهای غربی ادعا کردند که زرادخانه موشکی پیشرفته جمهوری اسلامی دستنخورده باقی مانده و تهران تا حدود زیادی از استفاده از این توان بازدارنده خودداری کرده است. این بازنویسی با هدف ارائه یک نگاه تحلیلی و ساختارمند به آن گزارشها انجام میشود تا از منظر خبری-تحلیلی دیدی روشنتر نسبت به رفتارها و محاسبات راهبردی کشورمان فراهم آورد.
در راستای تقویت اصول EAT (خبرگی، اعتبار و اعتماد)، متن حاضر به منابع غربی استناد میکند و تلاش میکند تا با بیانی معتبر و منسجم، تصویر روشنتری از وضعیت زرادخانه موشکی ایران ارائه دهد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، تلاش شده است تا واقعیتهای کلیدی از گزارشهای غربی تا حد ممکن بهروز و دقیق بازنویسی شوند.
بازتاب رسانههای غربی درباره زرادخانه موشکی ایران در دوران مناقشه
公開شدن برخی گزارشهای رسانهای غربی در کنار جنگ روایتها، به این نتیجه میرسد که غرب از نگاه بازدارندگی و توانمندیهای ایران در حوزه موشکی آگاهیهایی کلیدی دارد. گزارشهای یورونیوز بهطور مشخص اشاره میکنند که در بحبوحه تشدید درگیریها، ایران بخش قابل توجهی از توان موشکی خود را حفظ کرده و از برخی قابلیتها استفاده نکرده است. این گزارشها همچنین مطرح میکنند که طی دو روز پایانی جنگ، سوالی کلیدی برای ناظران نظامی مطرح شده است: چرا تهران قدرتمندترین قابلیتهای موشکی خود را – اگر قصد استفاده از آنها را دارد – به کار نگرفته است؟
بر اساس این منابع، ایران همچنان زرادخانهای متشکل از موشکهای با برد گسترده و با پوششهای دفاعی مختلف دارد؛ از جمله موشکهایی با بردهای بالای ۲۰۰۰ کیلومتر که برای اهداف استراتژیک طراحی شدهاند. این گزارشها میافزایند که برخلاف حملات هوایی شدید، بخش زیادی از این ظرفیت بهطور کامل یا نسبی حفظ شده است و میتواند بهعنوان اهرم فشار در صورت بروز مذاکرات یا درگیریهای آتی عمل کند. در این چارچوب، ارزیابی کارشناسان غربی نشان میدهد که کاهش استفاده از این توان، نه به معنای ضعف، بلکه میتواند بخشی از محاسبات بازدارندگی باشد.
برخی از موشکهای مورد اشاره در این گزارشها شامل خانواده «خرمشهر» و نسلهای بعدی آن، همراه با نامهایی چون «خیبر» و «سومار» و «قاسم» یا «سومار» هستند که هر کدام با ویژگیهای خاصی برای پرتابهای طولانیمدت یا با دقت بالا طراحی شدهاند. برای نمونه، گزارشها به وجود موشک خیبر، نسل تازهای از خانواده خرمشهر با بردی تا حدود ۲۰۰۰ کیلومتر اشاره میکنند. همچنین به موشکهای با سوخت جامد و طراحیشده برای پرتاب سریع اشاره میشود که آمادگی واحدهای ایرانی را برای پاسخهای فوری تقویت میکند. این نکتهای است که در گزارشهای غربی به عنوان یک جزء کلیدی در ساختار بازدارندگی ایران مطرح میشود.
تجزیه و تحلیل کارشناسان از پیامدهای راهبردی
در این بخش بر پایه گزارشهای غربی، به چند محور کلیدی توجه میشود:
- بازدارندگی بهعنوان هدف اصلی: برخی کارشناسان تصریح میکنند که حفظ توانمندیهای موشکی در برابر تهدیدهای منطقهای بهعنوان یک عامل بازدارندگی عمل میکند و استفاده از این موشکها بدون نیاز به پرتابگرهای پیچیده، میتواند پیامهای قویتری به طرف مقابل ارسال کند.
- گزارشهای رسانهای با دو نگاه متفاوت منتشر میشود: از یک سو تأکید میشود که ایران در نبرد ۱۲ روزه از ابزارهای موشکی کمتر استفاده کرده تا بهانهای برای تشدید نزاع ایجاد نشود؛ از سوی دیگر به قابلیت بازدارندگی ایران اشاره میشود که میتواند در برابر فشارهای نظامی و اقتصادی، توازن قوا را حفظ کند.
- شبهدستورالعملهای رسانهای غربی: گزارشهای بیبیسی فارسی، نیوزویک و تایمز اسرائیل بهطور متناوب به این نکته اشاره میکنند که ایران در حال بازسازی و تقویت برنامه موشکی است و این امر با تحریمهای سازمان ملل مزاحمتی جدی برای فروش یا توسعه این صنایع ایجاد کرده است. با این حال، اینکه این بازسازی تا چه حدی در میدان عملی استفاده میشود، به محاسبات راهبردی ایران بستگی دارد.
در این چارچوب، برخی رسانهها با استناد به گفتههای تحلیلگران و مقامات غربی، اشاره میکنند که ایران در دوران نبرد ۱۲ روزه از موشکهای دو هزار کیلومتر و با بردهای بالاتر استفاده نکرده یا بهطور گسترده منتشر نکرده است. این نکته میتواند به معنای در اختیار داشتن توان بازدارندگی قوی باشد که لازم است در مذاکرات آینده یا در برابر فشارهای خارجی نقش خود را ایفا کند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این نکته یکی از محورهای اصلی تحلیلهای غربی است که برای تبیین رفتار و استراتژی ایران در چنین موقعیتهایی به کار میرود.
بررسی جزئیات فنی و ظرفیتهای عملیاتی
تحلیلها به تشریح دستهبندیهایی از موشکها و پلتفرمهای ایران میپردازند که در گزارشهای غربی از آنها نام برده میشود. در این بخش بهطور خلاصه برخی خصوصیات فنی و ظرفیتهای احتمالی اشاره میشود:
- موشکهای KHorramshahr و خانوادههای مرتبط با آن: این گروه بهعنوان یکی از ستونهای استراتژیک دفاع موشکی ایران مطرح است و برخی گزارشها به وجود مدلهای جدید با بردهای گسترده اشاره میکنند.
- موشکهای خیبر و سِلسلههای بعدی: با بردهای قابل توجه و طراحی برای مقابله با زیرساختهای دفاعی دشمن، این دسته از موشکها بهعنوان ابزارهای کلیدی در سناریوهای پاسخ یا دفاعی معرفی میشوند.
- قاسم و سومار: این دو مدل با ویژگیهای دقت بالا و سوخت جامد، به توان ردیابی و هدفگیری دقیق در عمق دشمن کمک میکنند و برای پاسخهای سریع طراحی شدهاند.
- پوشش و پنهانکاری در پرتابها: گزارشها به این نکته اشاره میکنند که برخی از سیستمهای ایران از نظر پنهانکاری و دقت، در سطح مناسبی عمل میکنند تا از تشدید پاسخهای دشمن جلوگیری شود.
در تمام این گزارشها، نکته کلیدی این است که ایران علیرغم برخوردهای شدید، به مقدار قابل توجهی از زرادخانه موشکی باقیمانده و این امر میتواند به عنوان یک ابزار بازدارندگی در مذاکرات آینده یا در هنگام نزاعها مورد استفاده قرار گیرد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این بازقاوت میتواند در ادامه بهعنوان اهرمی سیاسی و نظامی برای چانهزنیهای آتی عمل کند.
جمعبندی و نتیجهگیری
آنچه از گزارشهای غربی و تحلیلهای انجامشده برداشت میشود، این است که ایران در جنگ ۱۲ روزه به شدت به توانمندیهای خود در حوزه موشکی اعتماد دارد و بهخصوص در زمینه موشکهای با بردهای بلند، فضایی را حفظ کرده است که میتواند در صورت نیاز به کار گرفته شود. این موضوع هم بازدارندگی را تقویت میکند و هم به گمانهزنیهای سیاسی-دیپلماتیک فضا میدهد تا ایران بتواند در میانه مذاکرات و مناقشات، فشارها را مدیریت کند. البته باید توجه داشت که گزارشهای غربی بخشی از روایت پیچیدهای هستند که بهطور همزمان با واقعیتهای میدانی و تصمیمات سیاسی-استراتژیک در داخل ایران همراه است. در هر صورت، این تحلیلها نشان میدهند که غرب از توانمندیهای موشکی ایران خبر دارد و برای تصمیمگیریهای آینده خود به این دادهها استناد میکند، هرچند ممکن است در برخی حوزهها با ابهام و اختلاف مواجه شود.
مهم این است که اطلاعات ارائهشده نشان میدهد ایران همچنان موشکهای متنوعی با قابلیتهای پدافندی-دفاعی-عقبنشینی را در اختیار دارد و این مسئله میتواند در هر لحظه به عنوان یک ابزار فشار یا امکان برای تغییر توازن قدرت در منطقه عمل کند. به یاد داشته باشید که این تحلیل از منابع غربی بهره میبرد و ممکن است بر پایه چارچوبهای کاوشی و سیاسی-استراتژیک متفاوتی بنا شده باشد. همچنین در پایان ترجمه و بازنویسی، بهطور مشخص آمده است که «به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل»، و این نکته نشان میدهد که سعی شده است تا متن به صورت مستند و با رعایت دقتهای لازم ارائه شود.