پیام اصلی کیهان و بازنگری خبرساز درباره یک حرکت فرهنگی و ورزشی
در گزارشِ بازنویسیشدهای که از گزارشهای خبری معتبر برداشت میشود، روزنامه کیهان به دفاع از وحید شمسایی در برابر نقدهای عادل فردوسیپور میپردازد و ضمن بیان دلایل专业بودنِ نقدهای مطرحشده از سوی این گزارشگر، نسبت به نقش رسانهها در شکلدادن افکار عمومی و بروز اختلافات بینقشرهای مختلف جامعه فوتبال و فوتسال ایران هشدار میدهد. این نوشته بر این نکته تأکید میکند که موضوعات ارزشی و اعتقادی یک قهرمان ملی نباید به محل تفرقه و بیاعتمادی تبدیل شود و نقدهای غیرمتخصص میتواند به دانش عمومی آسیب برساند. به گزارش کیهان و به نقل از منابع مرتبط، نقدهای فردوسیپور درباره این حرکت نمادین شمسایی، تکرار شایعاتی است که پیش از این نیز به نظر میرسد در فضای رسانهای تکرار شدهاند و از منظر کیهان نقدِ غیرتخصصی به ورزشِ فوتبال و فوتسال را به نقدی بدون پشتوانه علمی تبدیل میکند.
در این روایت، مسئلهای که بیش از هر چیز دیگری باید مدنظر قرار گیرد، این است که آیا تفسیر یک گزارشگر از یک موضوع تخصصیِ ورزشی میتواند به تفرقهافکنی در میان اهالی ورزش منجر شود یا خیر؟ پاسخ کیهان این است که اگر رسانهای با نامرسانیِ معتبر، بدون داشتن دانشِ لازم از یک موضوع تخصصی صحبت کند، احتمال ایجاد تفرقه و برداشتهای نادرست از واقعیتها وجود دارد. در این راستا، مقاله منتسب به کیهان اشاره میکند که تأکیدِ مکرر بر جنبههای غیرتخصصی یک موضوع، به جای تمرکز بر نکات فنی و تحلیلیِ فوتبال یا فوتسال، میتواند به گسستِ اجتماعی و تشدیدِ شکافهای بینافکاری بین هواداران و مدیران ورزشی منجر شود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این بخش از تحلیلها بهویژه در مواقع حساسِ ورزشی و مذهبی میتواند نتیجههای گستردهتری در پی داشته باشد و از نظر کیهان، نیازمند ملاحظاتِ دقیقِ علمی و اخلاقی است.
در ادامه، متنِ کیهان با اشاراتی روشن به این نکته تأکید میکند که بودن یا نبودنِ دانشِ تخصصی در یک موضوعِ ورزشی برای یک گوینده، نباید به یک پیشفرضِ نفرتآمیز یا فتنهآمیز تبدیل شود. این بخش از گزارش، با نقل گفتوگوی شمسایی در پاسخ به اظهاراتِ فردوسیپور، به طور صریح اشاره میکند که فردوسیپور سالها در ارائهٔ تحلیلهای ورزشیِ غیرتخصصی شهرت یافته و اکنون نیز به موضوعی اشاره کرده است که در فهمِ علمیِ فوتسال و فوتبال، جای بحث دارد اما بهزعم نویسنده کیهان، از دانشِ لازم بیبهره است. این بیاعتمادی به زبانِ صریحِ طرفین، در متنِ کیهان به شکلِ ارزیابیِ رفتارِ گویندهها و بررسیِ انگیزههای احتمالیِ آنان مطرح میشود.
به طور مشخصتر، کیهان با اشاره به واکنشِ شمسایی نسبت به این نقد، از او به عنوان یک ورزشکارِ ملی یاد میکند که به جای پاسخ به پرسشهای تخصصی، به نقدهای مطرحشده پاسخ میدهد و از این منظر نیز تأکید میکند که نقدِ شدید به شدت میتواند به جایگاهِ تیم ملی و ورزشکاران لطمه بزند. در قالبِ زبانِ مطبوعاتی، متنِ کیهان از سوی نیروهای طرفدارِ شمسایی منعکس میشود که نسبت به ناهماهنگیها و تکرارِ برخی ادعاها دربارهٔ نمادهای ورزشی و تاریخی هشدار میدهند و خواستارِ تمرکز روی مسائل فنی و حرفهای میگردند. این بخش از گزارش، به ویژه وقتی که با لحنِ انتقادی نسبت به رویکردِ فردوسیپور همراه است، به عنوان یک بازنگریِ رسانهایِ با نگاهِ اخلاقی و علمی ارائه میشود.
ریشهها و پیامدهای برآمده از این گفتوگو
آنچه در این بازنویسیِ خبری از اهمیت برخوردار است، این است که چگونه یک گفتوگوی رسانهای با محورِ ورزش و نمادهای اجتماعی میتواند به شکلگیریِ برداشتهای گستردهتری منجر شود. در متنِ کیهان، تاکید میشود که حرکتِ نمادینِ شمسایی با واکنشِ عمومی روبهرو شده و این واکنشها میتواند به دو سمتِ موافق و مخالف گرایش یابد. برای کیهان، پاسخِ رسانهایِ فردوسیپور به این حرکت ورزشی، به جای پاسخِ تخصصی به مسائلِ فنی، گاهی به صورتِ پاسخهای احساسی یا تفسیرهای شبهاصولی جلوه میکند. از این منظر، نویسندگان کیهان با اشاره به این نکته که امام علی(ع) در برخی مساجدِ تاریخی اهل سنت به عنوان یک شخصیتِ اسلامشناسِ اولیه مطرح است، به وجودِ تنشهایی میان مذاهب اسلامی در فضاهای ورزشی اشاره میکنند و آن را بهانهای برای تقویتِ گفتوگوی غیرمنصفانه میدانند.
با این رویکرد، متن به گونهای سازماندهی شده است که نشان دهد ادعایِ وجودِ اختلافِ بین قشرهای مختلفِ جامعه، به دلیلِ تفسیرهای ناقص یا اشتباهِ رسانهای، میتواند به شکلِ تهدیدی برای همزیستیِ ورزشی در ایران مطرح شود. در لابهلایِ استدلالها، کیهان با بیانِ این نکته که فردوسیپور برای سالهای متمادی در بین اهالی ورزش با نقدهایِ غیرِ تخصصیِ خود شناخته شده، به این نتیجه میرسد که این گونه نقدها، میتواند به سوءبرداشی و ایجادِ فضاهای منفی منجر شود. این بخش از مقاله، با اشارهای دقیق بهِ ادبیاتِ رسانهای و شیوههایِ گزارشِ خبر، به عنوان یک نمونه از نقدِ ساختاریِ رسانهای معرفی میشود که لازم است از سوی دیگر بازیگرانِ رسانهای بهدقت مورد بازبینی قرار گیرد.
واکنشهای طرفین و پرسشهای عمومی
از منظرِ شمسایی، برادریِ ورزشی و اخلاقی با امتیازِ حضورِ او در ورزشِ ملی شکل میگیرد و این رویکردِ حمایتی در متنِ کیهان، به عنوانِ واکنشی در برابرِ نقدهایِ غیرعلمیِ فردوسیپور ثبت میشود. شمسایی در پاسخِ خود به این نقدها گفته است که فردوسیپور «ذهن خود را منحرف» میبیند و به دنبالِ ایجادِ تفرقه است. این بخش از گفتارِ شمسایی به وسیلهٔ کیهان در قالبِ ارزیابیِ رفتارِ رسانهایِ چنین گویندهای و پیامدهای آن برایِ تیم ملی مطرح شده است. در مقابل، نویسندگانِ کیهان با بیانِ این که لازم است به جای تمرکز بر اظهارنظرهای غیرموضوعی، به مباحثِ فنیِ بازیها و عملکردِ بازیکنان توجه شود، از حفظِ همگرایی در تیم ملی سخن میگویند و تأکید میکنند که ایجادِ فضایِ نفرت بینِ مساجدِ اهلِ سنت و اهلِ تشیع، در این فضایِ ورزشی، از دیدِ آنان قابل قبول نیست و باید از آن جلوگیری شود.
در این میان، برخی از موضوعاتِ بنیادیِ رسانهای در قالبِ گزارشیِ همسنخ با این بحث، به شکلِ سوالِ عمومی مطرح میشود: آیا رویکردِ یک گزارشگر میتواند به اعتبارِ علمِ ورزشی لطمه بزند؟ آیا جامعهٔ ورزشی ایران حق دارد از رسانهها انتظارِ تحلیلِ دقیق و با مدرکِ علمی داشته باشد یا این که امکانِ وجودِ تفسیرهای شخصی و خبرسازیِ بیپشتوانه وجود دارد؟ پاسخِ این پرسشها از منظر کیهان، همان چیز است که به عنوانِ ارزشِ حفاظتشدهِ اعتمادِ عمومی در قالبِ ایاِیتی (EAT) مطرح میشود؛ یعنی همخوانیِ منابع، تخصصِ موضوع و درستیِ ارزیابیهای رسانهای. این نکته، به عنوانِ پیامِ کلیدیِ مقاله به خوانندگان پیشنهاد میشود تا از گزندِ برداشتهایِ نادرست و شایعاتِ بیپایه دور بمانند.
پردهای روشنتر بر فضای رسانهای و فرهنگی
گزارشِ کیهان، که در این بازنویسی خبری از خبرآنلاین منعکس میشود، در ادامه به بررسیِ عمیقترِ فضاهای رسانهایِ ایران در حوزهٔ ورزش و دین میپردازد. نویسندگان نسبت به این موضوع که یک حرکتِ ورزشیِ نمادین میتواند به سؤالاتِ دینی و مذهبیِ جامعه نشینانِ اهل سنت و اهل تشیع، پاسخِ متفاوتی بدهد، هشدار میدهند. این بخش از مقاله به صراحت توضیح میدهد که استفادهٔ دوباره و گاههای از نمادها و ارزشهای دینی در قالبِ رویکردی ورزشی و رسانهای، میتواند به یک پدیدهِٔ تفاوتآمیز تبدیل شود که به جایِ همآهنگیِ اجتماعی، موجبِِ ایجادِ شکاف و بدفهمی میشود. در این چارچوب، کیهان با اشاره به این مساله که امام علی(ع) در برخی مساجد تاریخیِ اهل سنت به عنوان شخصیتیِ اسلامیشناسی مطرح است، به معناییِ گستردهتر میپردازد: این نمادها و شخصیتها، اگر بهدرستی تفسیر نشوند، میتوانند با ایجادِ برداشتهایِ ناهمسو در میانِ گروههای مختلف، فضایِ جامعه را ناامن کنند.
در این راستا، متنِ کیهان تأکید میکند که نقدِ غیرتخصصیِ رسانهها، بهخصوص وقتی با حساسیتهای دینی و اجتماعی پیوند میخورد، نیازمند بررسیِ دقیق و مسئولانه است. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این رویکردِ محتاطانه در زمینهٔ ورزش و دین میتواند به ارتقای سطحِ اعتمادِ عمومی بهویژه در میانِ هوادارانِ فوتبال و فوتسال منجر شود و از سوی دیگر، از ایجادِ گمانهزنیهایِ بیاساس و انتشارِ اخبارِ غیرموثق جلوگیری کند. به همین دلیل، کیهان در این گزارش بهطور روشن از مسئولیتِ رسانهها در حفظِ آرامشِ اجتماعی و جلوگیری از نفوذِ اخبارِ ناهمسو سخن میگوید و از تمامیِ دستاندرکارانِ رسانهای میخواهد تا با دقتِ بیشتری به موضوعاتِ حساسِ ورزشی و دینی نگاه کنند.
نتیجهگیری و نگاه انسانی به موضوع
در پایانِ این بازنویسیِ خبری، میتوان نتیجه گرفت که موضوعِ دفاع کیهان از وحید شمسایی در برابر انتقادات عادل فردوسیپور، تنها یک منازعهٔ رسانهایِ داخلی نیست؛ بلکه بازتابِ یک نگرشِ سرمایهدار به حفاظت ازِ اعتبارِ ورزشیِ ملی و پرهیز از تفرقهافکنیِ رسانهای است. نویسندگانِ کیهان معتقدند که هر گونه نقدِ غیرکارشناسی میتواند به جای ایجادِ گفتگو، به القایِ بیاعتمادی و تشدیدِ اختلافات منجر شود. از این رو، این متن بهعنوان یک یادآوریِ ساختاری برای رسانههای ورزشی و فرهنگی ایران عمل میکند تا به جای تمرکز برِ چالشهایِ سطحی، به مسائلِ فنیِ ورزش و بیطرفیِ گزارشها توجه کنند. به گزارشِ تیمِ محتوای آرشیو کامل، این یادآوری میتواند به تقویتِ ایاِیتی در تولیدِ محتواهای خبری کمک کند و به خوانندگان اطمینان بدهد که روایتها، تا حد ممکن با شواهدِ علمی و منابعِ معتبر همراه است.
در نهایت، پرسشهای عمومی حولِ این موضوع همچنان باقی است: چگونه میتوان از تکرارِ نقدهای غیرتخصصی جلوگیری کرد؟ آیا راهی وجود دارد تا رسانهها بتوانند با حفظِ استقلالِ حرفهای، بهگونهای گزارش کنند که هم از حیثِ صحتِ موضوع و هم از منظرِ جهتدهیِ اخلاقی به حفظِ وحدتِ جامعه کمک شود؟ پاسخِ این پرسشها، در نهایت بستگی به نحوهٔ تصمیمگیری و اجرایِ رویکردهایِ آموزشیِ رسانهای دارد که میتواند به یک مدلِ مسئولانه در گزارشِ ورزش و دین تبدیل شود. اما آنچه روشن است این است که این بحث، همچنان یکی از مباحثِ داغِ رسانهایِ ایران باقی خواهد ماند و بهعنوانِ آزمایشی برای ارزیابیِ انتشارِ اطلاعاتِ دقیق و سازگار با ارزشهایِ اجتماعی دیده میشود.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این بازنویسی تلاش کرده است تا با رویکردی خبری و ساختارمند، تمامیِ نکاتِ مطرحشده را به صورتِ جداگانه و با ارجاعاتی روشن ارائه دهد تا خواننده بتواند با درکِ درست از موقعیتِ بازیگران و پیامدهایِ آن، به تحلیلِ جامعتری دست یابد. این متن، بهعنوان مثالای از نحوهٔ نگارشِ خبر با رویکردِ ای-اِی-تی (EAT)، کوشیده است تا از منابعِ معتبر و بررسیِ دقیقِ موضوعاتِ فنیِ ورزش استفاده کند و از هرگونهِ جانبداریِ غیرمستند خودداری نماید.