بازنگری نسبت به نقش دو بال دانشجو و بازار در انقلاب و تمرکز بر محرومیتهای مرزی
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، امروز جمعه ۱۴ آذر ۱۴۰۴، محمدرضا عارف در دیدار با اعضای باشگاه پژوهشگران جوان با تأکید بر تاریخچه میدانداری جوانان و کارآفرینان در صحنههای مختلف کشور، به ماه آذر و جایگاه علم و پژوهش اشاره کرد. او یادآور شد که آذر تنها به عنوان ماهی با عنوان علم و پژوهش شناخته نمیشود؛ بلکه نمادی است از حضور و نقشآفرینی جوانان و دانشجویان در تمامی صحنههای اجتماعی و ملی. در این راستا، به گزارش تیم آرشیو کامل، او با اشاره به مقابله با پیامدهای کودتای ۲۸ مرداد و ایستادگی در برابر استعمار و آمریکا، ماه آذر را به عنوان یادآور مُسیر مقاومت و تلاش مداوم جوانان دانست.
عارف به تشکلهای دانشجویی که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی شکل گرفته و در دهههای ابتدایی کشور به حرکت و آگاهیبخشی کمک میکردند، اشاره کرد و افزود: این تشکلها پس از انقلاب نیز با گسترش دامنه فعالیتها، نقشآفرینیهای گستردهای داشتند. او سپس به پیوند تاریخی میان دانشجویان و بازرگانان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته و توضیح داد که بازار تنها عرصهای برای معامله نیست؛ بلکه در میان بازاریان افراد خیّر و دغدغهمندی وجود دارند که هدفشان حل مشکلات مردم است.
در سخنان وی، از جمله نکات کلیدی این است که در نهضت اسلامی، دو بالِ دانشجو و بازاری به میدان آمدند و نقشی محوری در شکلگیری انقلاب و مدیریت جریانها ایفا کردند. دغدغه مشترک این دو گروه، علاوه بر علم و اقتصاد، خدمت به مردم بود و همواره هنگامی که دانشگاه و بازار به یکدیگر نیاز داشتند، در کنار هم ایستادند. عارف با تأکید بر این همزیستی تاریخی، اظهار داشت که پس از واقعه ۱۵ خرداد، حوزههای علمیه با جدیت وارد عرصه شدند و رهبر انقلاب اسلامی نیز حوزه و دانشگاه را دو بال انقلاب نامیدند. این وحدت، از نگاه او، تنها به معنای همسانسازی مؤسسات نیست بلکه ناظر بر مدل بهبود زندگی مردم است که نتیجه آن میتواند در بخشهای مختلف کشور احساس شود.
وی با اشاره به خاطرات مبارزاتی عمومی، به ویژه درباره دانشگاهها، حوزه و بازار گفت که در دهه ۴۰ شمسی تعامل میان این سه حوزه به نحوی بود که مسائل مردم را درک میکردند و مردم نیز در کنار دانشگاهیان به مبارزات انقلاب کمک میکردند. در بازنمایی تاریخی او بهمنماه ۵۷ یکی از نقاط عطف است؛ از ۲۱ بهمن تا ۲۳ بهمن همان سال، نگاه دانشجویان به انقلاب و ابزارهای آن تغییر کرد و اقداماتی برای رفع محرومیت و سازندگی در بدنه کشور آغاز شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، او تأکید کرد که همان دانشجویانی که در بهمن ۵۷ برای سرنگونی رژیم طاغوت فعالیت میکردند، یک ماه پس از آن در مناطق محروم و مرزی حضور پیدا کردند؛ ظرفیتی بینظیر که از سوی جوانان ایرانی به نمایش گذاشته شد.
عارف همچنین با اشاره به دوران دفاع مقدس، توضیح داد که چگونه جوانان دانشجو برای انجام وظیفه به خط مقدم میرفتند و در مواقع نیاز به کار پژوهشی شبانهروزی میپرداختند تا کشور به اهداف علمی و دفاعی خود دست یابد. او با تأکید بر جهاد علمی، جنگ اصلی کشور را در حوزه علم و فناوری دانست و گفت که پژوهشگران و دانشجویان اکنون در مراکز دانشگاهی و پژوهشی باید برای تحقق اهداف ملی گامهای جدی بردارند. همچنین اشاره کرد که جنگ ۱۲ روزه اخیر با رژیم صهیونیستی، هرچند به شکل مستقیم به حوزه علم و فناوری مرتبط نیست، اما نشان میدهد که باید کشور را از اکنون برای چالشهای آینده آماده ساخت تا منافع ملی حفظ و ارتقا یابد. در این مسیر، هدف اصلی کشور از طریق پرهیز از خامفروشی دانش و گام برداشتن در مسیر توسعه علم و فناوری محقق میشود.
عارف با بیان اینکه برنامههای توسعهای کشور باید بهگونهای باشد که ثمرهی دستاوردهای فناورانه بهطور مستقیم در زندگی مردم دیده شود، به تشریح مسیرهای اقتصادی و علمی کشور پرداخت. او توضیح داد که پیشرفت کشور در دورههای پس از انقلاب، به رغم وجود دستاوردهای قابل توجه علمی و فناوری، به اندازه کافی در سفره و زندگی مردم ملموس نشده است. به همین دلیل، برنامهریزیهای ملی در سه سطح انجام گرفته است: نخست، هدایت پژوهشهای کشور به سمت اولویتهای علمی و فناورانه؛ دوم، تقویت سازوکارهای تقسیم کار ملی برای جلوگیری از موازیکاریهای پژوهشی و افزایش کارایی؛ و سوم، اتکا به نیروهای داخلی و اعتماد به ظرفیتهای علمی و دانشگاهی کشور برای ارائه راهکارهای علمی عملی به جامعه. در این چارچوب، عارف به اهمیت میدان دادن به جوانان پژوهشگر و حفظ انسجام دانشگاهها و حوزهها اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که در شرایط کنونی، کمبود استادان در ابتدای پیروزی انقلاب وجود داشت اما اکنون این کمبود وجود ندارد و به همت و تلاش جوانان، ظرفیت علمی کشور در حال رشد است.
در پایان، او با بیان اینکه هماکنون نیاز به علم و فناوری به صورت قطعی احساس میشود، از دانشجویان و پژوهشگران خواست تا در میدان باشند و با اولویتبندی علمی و فناورانه کشور، وظیفهٔ ملی خود را به انجام رسانند. او تصریح کرد: «امید کشور شما، جوانان دانشجو و پژوهشگران هستید.» این پیام نشان میدهد که تحقق اهداف توسعهای کشور به حضور فعال و مؤثر نسل جوان وابسته است و پژوهش و علم باید محور اصلی و پیشران توسعه در همه حوزهها باشد. در کنار این رویکرد علمی، عارف به بررسی دقیق اولویتهای اجرایی و کارآمدی نهادهای پژوهشی اشاره کرد تا بتوان از ظرفیتهای داخلی برای رفع مشکلات معیشتی و توسعه اقتصادی بهره برد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این سخنان پیرامون نقش همافزایی دانشگاه و بازار و توجه به مناطق محروم، بازنویسی یک روایت تاریخی است که بهروز میشود تا نشان دهد چگونه جامعه علمی و اقتصادی کشور میتواند بهطور همزمان در خدمت افراد نیازمند و مناطق مرزی و محروم باشد.
تحلیل اجرایی-اجتماعی درباره نقش علم و فناوری در خدمت محرومیتزدایی و توسعه
این روایت مجموعهای از توصیههای عملی برای مدیران، دانشگاهها و فعالان اقتصادی است تا با تقویت پیوند دانشگاه-بازار و با حضور مؤثر در مناطق محروم، اجراییشدن راهبردهای فناورانه را تسهیل کنند. اولین گام، افزایش کارآیی و هماهنگی در نظام پژوهشی کشور است تا پژوهشهای بنیادی به فناوریهای قابل بهرهبرداری تبدیل شوند و در عمل معیشت مردم بهبود یابد. نکته دوم، سیاستگذاری هدفمند برای مناطق مرزی و محروم است؛ بهبود زیرساختها، تشویق به کارآفرینی و ایجاد فرصتهای شغلی پایدار در این مناطق از جمله اقداماتی است که میتواند از تبعیض فقر جلوگیری کند. نکته سوم، ایجاد پلهای ارتباطی بین دانشگاه و صنعت برای تسریع در تجاریسازی نوآوریها است تا نتیجه پژوهشها نه در کتابها بلکه در زندگی روزمره مردم دیده شود. در نهایت، نیاز به مدیریت هوشمند و بهینهسازی منابع پژوهشی و مالی کشور است تا از محدودیتهای بودجهای عبور کرده و اثرگذاری پژوهشها را افزایش دهد. این تحلیل صرفاً بر محور بهبود کارکرد اجرایی و کاهش فاصله بین علم و زندگی مردم است و به اصول قانونی و هنجارهای اجتماعی کشور احترام میگذارد، بدون ورود به بحثهای سیاسی یا امنیتی.