دوراهی قدرت در دولت پزشکیان: آیا قائمپناه میتواند جای عارف را بگیرد؟
در روزهای اخیر، گمانهزنیهای متعددی درباره استعفای محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، مطرح شده است. با وجود تکذیبهای رسمی، موج این اخبار که از تریبونهای مختلف رسانهای منتقل شدهاند، همچنان فضای سیاسی–اجتماعی کشور را تحتتاثیر قرار داده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گمانهزنیها بیشتر از سوی حلقههایی به صحنه سیاست بازمیگردد که به نقش قائمپناه در فرآیندهای اجرایی توجه دارند و نسبت به آینده پستهای کلیدی دولت حساسیت نشان میدهند.
قائمپناه – فردی که در سالهای اخیر با مسعود پزشکیان در کنار او حضور داشته است – از دوران دانشجویی به عنوان رفیقی کمتشویش مطرح است. روایتهای متنوع از مسیر حرفهای او نشان میدهد که او در دوران حضور در کابینههای مختلف به ویژه در وزارت بهداشت، کارنامهای با نقشهای اجرایی متنوع از معاونت توسعه و مدیریت منابع تا مسؤولیتهای اجرایی در سایر شاخهها را تجربه کرده است. با این حال، برخی منابع نزدیک به دفتر رئیسجمهور و رسانههای جریان مخالف دولت، او را به عنوان «رهبر پنهان» یا «پشتپردۀ چیدمان دولت» معرفی کردهاند؛ اتهامی که قائمپناه آن را همواره رد کرده و سعی کرده است با ارائه توضیحهای روشن، از انعطاف اجرایی و پایبندی به چارچوبهای قانونی دفاع کند. این بحثها در سالهای اخیر با توجه به بازیهای سیاسی داخل دولت و تغییرات پیدرپی در ترکیب تیم اجرایی تشدید شده است.
در این بین، گمانه استعفای عارف به وضوح به عنوان یکی از محورهای اصلی گفتگوهای سیاسی مطرح میشود. برخی منابع میگویند که محدودیتهای اختیاری عارف و نیز اختلاف نظر با قائمپناه، احتمالاً به تصمیمی برای کنارهگیری منجر خواهد شد؛ هرچند که برخی رسانهها از وجود پشتوانهای برای حفظ بقای او در جایگاه فعلی صحبت میکنند. روایاتی که از داخل جناحهای سیاسی پوشش میشود، نشان میدهد که بحث درباره جایگاه قائمپناه در آینده دولت به صورت جدیتری دنبال میشود و برخی نبدها این مسئله را به عنوان ادامه مسیرِ «دوستان درجه یک» پزشکیان مطرح میکنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این ماجرا در حال تبدیلشدن به یک ماژول پیچیده از مناسبات اجرایی است که میتواند در روزهای آینده با روشنتر شدن خطوط قرمز و خطوط سبز در دولت، شکل تازهای بگیرد.
اما این بازه زمانی، تنها به گزارشها و شایعات درباره استعفای عارف محدود نمیشود. راویان اصلی از تبریز تا کرمانشاه، از شورای شهر تا شورای عالی، نقش قائمپناه را در ساختارهای پیشین دولتی بررسی میکنند و به دنبال پاسخ برای این پرسشاند که آیا او واقعاً قصد دارد جایگاهی بالاتر را در دولت اشغال کند یا نه. در این روند، روایتهایی وجود دارد که قائمپناه را به عنوان حلقه ارتباطی بین پزشکیان و سایر اعضای اجرایی معرفی میکند. با این حال، تصدیق یا تکذیب این گونه گزارشها مستلزم دسترسی دقیق به منابع رسمی و منابع خبری متعدد است تا از صحت و سقم آنها اطمینان حاصل شود. از زاویه تاریخی، رابطه این دو شخصیت با هم، از دوران دانشجویی تا حضور در دفاتر اجرایی، به عنوان موضوعی است که میتواند در هر لحظه به محوریت تصمیمات کلان دولتی تبدیل شود.
بخش دیگری از گزارش به بررسی نمایههای اجرایی قائمپناه میپردازد. او پس از تحصیل در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، به زادگاهش کرمانشاه بازگشت و تا معاون درمان در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه پیش رفت. او در نخستین دورههای انتخابات شورای شهر به عضویت و سپس ریاست شورا رسید. در دولتهای مختلف، از جمله دوره خاتمی، قائمپناه به سطوح بالاتری از دولت راه پیدا کرد و به معاونت توسعه و مدیریت منابع وزارت بهداشت رسید. با وجود موفقیتهای اجرایی، همچنان درباره روابط و نزدیکیهای او با پزشکیان مباحثی مطرح میشود که برخی آن را به عنوان زمینهای برای نقشآفرینی بیشتر در آینده تعبیر میکنند. در سالهای اخیر، نام او به عنوان یکی از نزدیکترین افراد به پزشکیان در رسانهها مطرح شد و به تدریج، حضور او در جلسات تصمیمگیری و شورای راهبری دفتر پزشکیان پررنگتر شد. ادامه این مسیر با توجه به گمانهها درباره استعفای عارف، میتواند دوباره به محوریت نقش او در تیم اجرایی دولت تبدیل شود.
در بخش دیگری از این بررسی، به شکافهای موجود در روایتهای رسانهای توجه میشود. اما واقعیت این است که بسیاری از این روایتها به دلیل تفاوت منابع و بینشهای سیاسی مختلف، با هم همسو نیستند. برخی رسانهها تاکید دارند که قائمپناه به دنبال حفظ و گسترش نفوذ خود در سلسلهمراتبی اجرایی است، در حالی که دیگران او را به عنوان یک همکار وفادار به پزشکیان و پیرو اصلاحات اجرایی معرفی میکنند. این گمانهزنیها درباره چگونگی توزیع قدرت در کابینه آینده میتواند به شکلگیری ائتلافهای پنهان یا آشکار در درون دولت منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این داستان همچنان در حال بازنویسی است و در روزهای آینده نیز احتمالاً با محتوای تازهای همراه خواهد بود.
در نهایت، بحثی که به صورت مستقیم به نام جعفر ول میکند بازمیگردد به کلیپهایی که در سفر استانی زنجان منتشر شد و با واژهای که به شهرت رسید، توجهها را به سمت شبکۀ پشت پرده جلب کرد. برخی از نزدیکان پزشکیان در واکنش به این کلیپ از جمله، گفتند که اگر واقعاً چنین رفتاری رخ میداد، شرایط کشور میتوانست به شکل دیگری باشد. قائمپناه در گفتوگویی با رسانهای دیگر، توضیح داد که حذف ظریف از دولت به دلیل قانونی بودن نحوه بهکارگیری افراد در مشاغل حساس بوده است، و در مورد تابعیت فرزندش نیز توضیح داد که فرزندش تابعیت هیچ کشوری را ندارد. با وجود این، روایتها درباره نزدیکی قائمپناه به پزشکیان و احتمال اثرگذاری او در تعیین مصادیق اجرایی، همچنان به عنوان موضوعی پرتنش در فضای علمی–رسانهای مطرح است. این وضعیت نشان میدهد که فضای اجرایی دولت همچنان با تغییرات مرتبط با این دو محور اصلی، عیار بیشتری پیدا میکند و آینده پستهای اجرایی کلیدی همچنان در معرض چشماندازهای گوناگون قرار خواهد گرفت.
تحلیل حقوقی-اجرایی: چارچوب اجرایی و قانونی تغییرات احتمالی در تیم دولت
در زمینه تغییرات احتمالی، باید به چارچوب قانونی مداخله کرد. قانون نحوه بهکارگیری افراد در مشاغل حساس، که پیشتر محلی برای بحث درباره حذف ظریف بود، میتواند به عنوان یک مجموعه از معیارها برای بازنگری در انتصابات عمل کند. در این دوره، قائمپناه به عنوان فردی که بیشترین نزدیکی را به پزشکیان دارد، به طور فعال در فرآیندهای اجرایی دخیل است و احتمالاً نقش کلیدی در تصمیمات اجرایی در آینده ایفا خواهد کرد. با وجود این، هر نوع تغییر در ترکیب اعضای کابینه و معاونان، باید با رعایت ملاحظات قانونی و اصول شفافیت و پاسخگویی انجام شود. در نهایت، این تحلیل نشان میدهد که تغییرات اجرایی باید از زاویه قانونی، اقتصادی و اجتماعی ارزیابی شود و هر تصمیمی باید منطبق با قوانین جاری کشور باشد.