نگاهی نو به ایرانشناسی در چارچوبی بینالمللی
در چهار روز اخیر، پایتخت ایران در کنار شیراز به تماشای یک رویداد پژوهشی برجسته نشست تا نقشهٔ تازهای از مطالعات ایرانشناسی ارائه دهد. اجلاس بینالمللی ایرانشناسی که با حضور ۵۲ ایرانشناس برجسته از ۲۳ کشور جهان برگزار شد، به بازخوانی ایران از منظری چندلایه و میانرشتهای پرداخت و سعی کرد مرزهای سنتی علمی را کنار بزند تا تصویری روشنتر از تمدن، فرهنگ، تاریخ و زبان ایران ارائه دهد. این رویداد، با هدف سوالهای تازه درباره ایران امروز و آیندهٔ پژوهشهای ایرانشناسی طراحی شده بود و میزبان دستاوردهایی بود که میتواند پیامدهای آموزشی، فرهنگی و پژوهشی قابلتوجهی در سطح بینالمللی داشته باشد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این نشستها و مباحث مطرحشده نشان از جهش کیفی در شاخصهای پژوهش ایرانشناسی و ظرفیت همکاریهای بینالمللی دارد و میتواند به تقویت پایههای همکاری علمی و پژوهشی میان دانشگاهها، پژوهشگاهها و نهادهای فرهنگی منجر شود.
محورهای پژوهشی و فضای فکری اجلاس
هدف اصلی اجلاس بر سه محور کلیدی استوار بود: نخست بررسی تمدن و فرهنگ ایران از چشمانداز باستانی تا ایرانِ معاصر؛ دوم بازنگری در زبانها، گویشها و روایتهای فرهنگی که به شکل میانرشتهای با علوم انسانی و علوم اجتماعی پیوند میخورد؛ و سوم تمرکز بر ایران امروز و آیندهٔ پژوهشهای ایرانشناسی با رویکردی بینالمللی. در این چارچوب، پژوهشگران از کشورهای مختلف به ارائهٔ چشماندازهای تازه در رابطه با میراث تاریخی، دستاوردهای علمی، فناوری و مطالعات میانرشتهای ایران پرداختند و از منظرهای گوناگون به ایران نگاه کردند تا تصویری جامع و بهروز از این کشور ترسیم شود.
افتتاحیه با حضور چهرههای شاخص
در مراسم آغازین اجلاس، سخنرانان صاحبنامی از دستگاههای فرهنگی و علمی کشور و نیز اندیشمندان بینالمللی حضور داشتند. سخنرانیها عمدتاً بر قابلیتِ ایجاد پیوندهای پژوهشی عمیق میان ایرانشناسان ایرانی و همتایان خارجی تأکید میکرد و نقش پژوهشهای میانرشتهای در بازتعریف مفاهیم کلیدی ایرانشناسی را برجسته میساخت. از جملهٔ چهرههایی که در افتتاحیه به ایراد سخنرانی پرداختند میتوان به دکتر سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر سیدرضا صالحیامیری، رئیس سابق کمیسیونهای علمی کشور، دکتر غلامعلی حدادعادل، دکتر سید علیاکبر صالحی و دکتر ایمانیپور اشاره کرد. همچنین رؤسای مراکز علمی و برخی چهرههای ایرانشناس از روسیه، یونان و چین نیز در این مراسم حضور یافتند تا از منظرهای گوناگون با موضوع ایرانشناسی گفتوگو کنند. این گفتوگوها نشان داد که رویکردهای بینالمللی میتواند به همگراییهای تازهای در مطالعات ایرانشناسی منجر شود و همکاریهای علمی را در سطح جهان گسترش دهد.
محورهای کارگاهی و نشستهای تخصصی
نشستهای تخصصی به طور همزمان در دانشگاه تهران، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه علم و فرهنگ و دانشگاه شیراز برگزار شد و فضایی فراهم آورد تا ایرانشناسی با شاخصههای نوین و مولفههای اثرگذار، مسیر روشنی را برای ادامهٔ پژوهشهای ملی و بینالمللی روشن سازد. این کارگاهها به شکل جلسات بلندمدت، میزگردها و ارائهٔ مقالات انجام شد و طیف گستردهای از موضوعات را در بر گرفت؛ از مطالعات تاریخی و میراث فرهنگی تا مطالعات زبانشناختی و مطالعات میانرشتهای دربارهٔ ایران امروز.
در مجموع، رویداد توانست بیش از ۳۰۰ چکیده مقاله دریافت کند و با داوری دقیق، ۱۰۰ مقاله به عنوان برگزیده معرفی شوند که خوشبینی دربارهٔ گسترشٔ دانستههای تازه در حوزهٔ ایرانشناسی را تقویت کرد. این دستاوردها همچنین به ایجاد دبیرخانهٔ دائمی مجمع جهانی ایرانشناسان منجر شد تا افق تازهای برای همکاریهای بینالمللی در این حوزه گشوده شود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، چنین ساختاری میتواند نقشهٔ راهی برای پروژههای پژوهشی مشترک در آینده باشد و امکان جذب حمایتهای بینالمللی را فراهم آورد.
پایاننامهٔ رویداد و بازتابها
اختتامیهٔ اجلاس در حافظیه شیراز و با حضور چهرههای فرهنگی و علمی، با ترکیبی از گفتوگوهای تخصصی و گشوده شدن مسیرهای همکاریهای بینالمللی همراه بود. تختجمشید نیز به عنوان یکی از نمادهای تاریخی ایران، به میهمانان فرصت داد تا ایران را نه تنها از منظر علمی بلکه از قلب تاریخ و زیباییِ تاریخی تجربه کنند. در گفتگوی ویژهٔ خبری شبکهٔ خبر از شیراز نیز با برخی از ایرانشناسان گفتگو شد تا بازتابهای علمی و فرهنگی این رویداد به صورت گستردهتری منتشر گردد. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در تحقق این هدف، با همکاری وزارتخانههای فرهنگی و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی، امور خارجه، صدا و سیما، استانداری فارس، بنیاد ایرانشناسی و دانشگاههای تهران، شهید بهشتی، علم و فرهنگ و علامه طباطبایی، شیراز این رویداد را با مشارکت گستردهٔ دانشگاهی و پژوهشی به انجام رساند.
دستاوردها و چشمانداز آینده
ابعاد پژوهشی اجلاس فراتر از نتایج کوتاهمدت بود و چشمانداز بلندمدتی برای گسترشٔ همکاریهای بینالمللی در ایرانشناسی ترسیم کرد. با وجودِ تمرکز بر ایرانشناسیِ تمدن و تاریخ، رویکردهای نوینی در زمینهٔ مطالعات زبانشناختی، مطالعات میانرشتهای و ماموریتهای آموزشی در کشورهای شرکتکننده شکل گرفت که میتواند به تربیت نسلهای جدید پژوهشگر ایرانشناس در سطحی جهانی منجر شود. همچنین تأسیس دبیرخانهٔ دائمی مجمع جهانی ایرانشناسان، گام مهمی برای حفظ و گسترش ارتباطهای علمی بین پژوهشگران و مؤسسات پژوهشی است. این گام، به تقویت پیوندهای بینالمللی، ایجاد فرصتهای همکاری پروژهای و تبادل دانش و منابع بدل شد.
در مجموع، اجلاس به عنوان یک واحد علمی-فرهنگی موفق، نشان داد که ایرانشناسی میتواند محملی برای تبادل دانش، پژوهشهای بینالمللی و تقویتٔ گفتگوهای فرهنگی باشد. این رویداد، با توجه به حضور نمایندگان از کشورهای مختلف، جایگاه ایران را در کانونِ پژوهشهای جهان العربی و جهانی در کنار دیگر کتب و منابعِ علمی تثبیت کرد و راه را برای پروژههای مشترک آینده هموار ساخت. از این رو، این اجلاس به عنوان یک مدل موفق برای رویدادهای مشابه در آینده میتواند الگویی برای سازمانها و نهادهای پژوهشی دیگر باشد تا با تعامل نزدیک با پژوهشگران جهان، به تقویت بیشترِ درک و همکاریهای علمی بینالمللی بینجامد.
در نهایت، میتوان گفت که این اجلاس، با بازتعریفِ نقش ایرانشناسی در فضای بینالمللی و با رویکردی پژوهشمحور، توانست زمینههای جدیدی را برای پژوهشهای تطبیقی، مقایسهای و چندرشتهای فراهم آورد و به ارتقای سطح دانش دربارهٔ ایران در خارج و داخل کشور کمک کند. این تحولات در کنار فراخوانی از سوی نهادهای فرهنگی و علمی برای توجه همزمان به میراث تاریخی و آیندهٔ علم، میتواند آغازگر فصل تازهای از گفتوگوی علمی و فرهنگی با جهان باشد.
«به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل»