ترکیه: اسرائیل در پی بیثباتسازی شاخ آفریقا است
در دیداری که به تازگی در آنکارا برگزار شد بین رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و حسن شیخ محمود، رئیسجمهور سومالی، محورهای اصلی روابط دو کشور و پروندههای امنیتی منطقهای محور بحث قرار گرفت. اردوغان در این نشست با اشاره به تحولات اخیر منطقه شاخ آفریقا، از اقدام اسرائیل در به رسمیت شناختن Somaliland به عنوان گامِ بیثباتکننده یاد کرد و اظهار داشت که چنین تصمیمی میتواند منجر به افزایش بیثباتی در این ناحیه حساس شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، وی تأکید کرد که جامعه بینالملل نباید نسبت به چنین گامی ساکت بماند و به واکنشهای مناسب و هماهنگ با موازین جهانی عمل کند. این اظهارات در زمانی مطرح شد که مقامات سومالی از حمایتهای مستمر ترکیه از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورشان تقدیر کردند و بر اهمیت حفظ ثبات منطقهای تاکید نمودند.
در بخش نظری و عملیِ این گفتگوها، ریس جمهور ترکیه ضمن اشاره به اهمیت همکاریهای چند جانبه در برابر تهدیدهای امنیتی منطقهای، از نقش همپوشان آفریقایی-خاورمیانهای و تواناییهای دیپلماسی ترکیه برای تقویت امنیت و توسعه اقتصادی در شاخ آفریقا صحبت کرد. همچنین او تصریح کرد که ترکیه با حفظ روابط دوستانه با کشورهای منطقه، به دنبال تقویت مرزهای دیپلماسی و اعتمادسازی است تا از گسترش پیامدهای منفی در حوزه امنیتی جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، طرفین درباره گسترش همکاریهای اقتصادی و اجتماعی نیز گفتوگو کردهاند تا از طریق پروژههای توسعهای و اشتغالزایی به بهبود معیشت مردم منطقه کمک شود.
از سوی دیگر، گزارشها حاکی از این است که مقامات اسرائیل با گمانهزنیهای مختلف درباره سازوکارهای سیاسی-اعلامی در منطقه، برخی اقدامهای مرتبط با به رسمیت شناختن Somaliland را بررسی کردهاند. این گمانهزنیها با واکنشهای گستردهای مواجه شد که برخی از آنها از سوی دولتهای منطقه و محافل بینالمللی ابراز مخالفت کردند. در این چارچوب، مالزی که در میان کشورهای مسلمان منطقه به عنوان یکی از نهادهای مهم دیپلماتیک شناخته میشود، با شدت به تصمیمهای اسرائیل در زمینه Somaliland واکنش نشان داد و ضمن تأکید بر حفظ تمامیت ارضی کشورها، مخالفت خود را با هر گونه اقدامی که میتواند به تغییر نقشه منطقه منجر شود، اعلام کرد. این موضعگیریها نشان میدهد که واکنشهای بینالمللی به این موضوع فراتر از مرزهای محلی است و میتواند بر نوعی سرمایهگذاری سیاسی-دیپلماتیک در مناسبات بینالمللی تأثیر بگذارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نگرانیها در بخشهای مختلف جامعه جهانی و از جمله میان اعضای اتحادیه اروپا و سازمانهای بینالمللی مطرح شده است و تحلیلگران به بررسی تبعات احتمالی این رفتارهای دیپلماتیک میپردازند.
در ادامه این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف این پرونده از منظر استراتژیک و انسانی پرداخته میشود. برخی کارشناسان بر این باورند که هر نوع اقدام یا تصمیمی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم به مرزها، استقلال و حاکمیت ملی کشورهای منطقه آسیب برساند، میتواند به تشدید اختلافات داخلی، تشدید ریسکهای اقتصادی و افزایش فشارهای دیپلماتیک بر دولتهای منطقه منجر شود. از این رو، ارزیابیهای سیاسی-امنیتی درباره اقدامات اسرائیل و واکنشهای متحدان منطقهای اهمیت زیادی پیدا میکند. همچنین، با توجه به تفاوتهای دیدگاههای کشورهای مختلف، جستوجوی یک چارچوب گفتگو و دیپلماسی مبتنی بر اصول حقوق بینالملل و احترام به تمامیت ارضی میتواند به شکلدهی به راهحلهای پایدار کمک کند. بررسی واکنشهای رسمی کشورهایی مانند سومالی و مالزی نشانهای است از نگرانیهای گستردهتر جامعه جهانی نسبت به این موضوع و اهمیت تقویت گفتوگوهای چندجانبه در راستای حفظ آرامش و ثبات منطقهای.
نگاهی به مواضع کشورهای کلیدی در این پرونده
در کنار اظهارات رسمی اردوغان، رئیسجمهور سومالی نیز با ابراز قدردانی از حمایتهای ترکیه از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورش، بر همکاریهای دوجانبه و منطقهای تأکید کرد. این موضع نشان میدهد که ترکیه به عنوان بازیگری مهم در منطقه، به دنبال تثبیت روابط با کشورهای آفریقایی است تا از یک سو به توسعه اقتصادی و فرهنگی منطقه کمک کند و از سوی دیگر در برابر چالشهای مشترک امنیتی مانند تروریسم و بیثباتی ژئوپولیتیک مقاومت کند. در مقابل، اسرائیل با ادعای همگامی با منافع امنیتی منطقه، به گمانهزنیهایی درباره تغییر نقشه منطقه واکنش نشان داده و این امر با واکنشهای رسمی کشورهای همسو و غیرهمسو روبهرو شده است. مقامات مالزی نیز با صراحت بیان کردند که به هیچ وجه با تصمیمی که میتواند موجب تجزیه یا تغییر در نقشههای ملی کشورهای مستقل شود موافق نیستند و تمامیت ارضی کشورها را ملاک میدانند. این دسته از واکنشها نشان میدهد که موضوع Somaliland و به رسمیت شناختن آن میتواند به یک کلاف پیچیده از تشویقهای دیپلماتیک و پاسخهای حقوقی در سطح بینالمللی تبدیل شود و کار را به جایی برساند که از منظر اخلاقی-حقوقی و سیاسی به چالش کشیده شود.
در این میان، تحلیلگران روابط بینالملل بر این باورند که تحولات اخیر میتواند بر مسیر همکاریهای منطقهای تأثیر بگذارد و به تقویت یا تضعیف روابط بین کشورها منجر شود. از منظر اقتصادی، بیثباتی در شاخ آفریقا میتواند به سطوح سرمایهگذاری و تجارت بینالمللی آسیب بزند و شرکتهای چندملیتی را به بازنگری در طرحهای توسعهای وادار کند. در عین حال، رویکردهای دیپلماتیک به شکلگیری «راهکارهای چندجانبه» برای مدیریت این بحرانها تاکید دارند تا از طریق مذاکرات و سازوکارهای بینالمللی، ثبات و احترام به حاکمیت ملی حفظ شود. این رویکرد نیازمند اعتمادسازی بین بازیگران منطقهای و بازیگران فرامنطقهای است و بهبود ارتباطات میان کشورهای آفریقایی و همسایگان آنان را در اولویت قرار میدهد تا از تکرار چنین تنشهایی در آینده جلوگیری شود.
به گزارش تیم آرشیو کامل، فضای رسانهای منطقه نیز به سرعت در حال تغییر است و تحلیلگران با دیدههای مختلف به جمعبندی پیامهای خبری میپردازند تا از طریق بازنویسی دقیق و منصفانه، تصویر قابل اعتمادی از واقعیتهای میدانی ارائه دهند. خبرنگاران و پژوهشگران در تلاشاند تا با استفاده از منابع متعدد، به روایتی متوازن دست یابند که بتواند به مخاطبان فهم درستی از پیچیدگیهای مربوط به مرزها، تعلقات ملی و امنیت منطقهای بدهد. این مسأله به ویژه زمانی حائز اهمیت است که میدانیم منطقه شاخ آفریقا از نظر ژئوپولیتیک و ترانزیت کالا و انرژی، جایگاهی کلیدی دارد و هر تغییر در وضعیتی که این ثبات را تهدید کند، میتواند پیامدهای فراتر از مرزهای منطقهای داشته باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این زمینه نیازمند تمهیدات سیاسی-قانونی دقیق و پایدار است تا از خطر تشدید ناآرامیها و بیثباتی جلوگیری شود.
تحلیل اجرایی-قانونی
این خبر نشان میدهد که در تبیین رویدادهای بینالمللی، رعایت چارچوبهای قانونی و ملاحظات اجرایی از اهمیت ویژهای برخوردار است. از نگاه جمهوری اسلامی ایران، حفظ احترام به قطعنامههای بینالمللی و اصول حقوق بینالملل بهعنوان عنصر اساسی ثبات منطقهای مورد تأکید است و هرگونه اقدامی که به نقض حاکمیت ملی کشورهای مستقل منجر شود، باید از طریق سازوکارهای قانونی و دیپلماتیک مورد رسیدگی قرار گیرد. اقدامات رسانهای و خبری نیز مسئولیت روشنسازی حقیقت و پرهیز از تحریکات غیرضروری را بر عهده دارند. به علاوه، روندهای اجرایی در سطح منطقهای و فرامنطقهای باید بر پایه همکاری و همافزایی عملیاتی باشد تا از بروز تنشهای امنیتی و اقتصادی جلوگیری شود. در این چارچوب، رویکردی که بر دیپلماسی فعال، گفتگوهای چندجانبه و احترام به اصول حاکمیت ملی تأکید دارد میتواند مسیر مساعدی برای مدیریت تفاوتها و تحقق ثبات پایدار ارائه دهد، بدون ورود به مسائل داخلی غیرسیاسی یا امنیتی که خارج از محدوده تصمیمگیریهای رسمی است.