بازگشت به محوریت صلح یا معامله؟ بررسی طرح ترامپ برای اوکراین
در روزهای اخیر، اتحادیه اروپا با واکنشهای متفاوتی به طرح صلح جدید ترامپ روبهرو شده است. این طرح که به شکلِ مجموعهای از بندهای پیشنهادی مطرح شده، از کییف خواسته است بعضی از اراضی اشغالشده را از دست بدهد و در مقابل با تضمینهای امنیتی و برخی امتیازات، از ادامه جنگ صرفنظر کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این طرح با وجود مواضع سختگیرانه برخی مقامات اروپایی، با فشارهای داخلی و بینالمللی مواجه است و نگرانیهایی درباره اثرات آن بر ساختار امنیتی اروپا و پیمان ناتو وجود دارد.
این گزارشِ بازنویسی، با تمرکز بر تغییرات ساختاری و پیامدهای احتمالی، کوشیده است تا بدون تغییر معنایی اصلی، تصویر روشنتری از فراز و فرودهای این درس-بن-شأن در سیاست جهانی ارائه دهد. در کنار بررسی دقیق مواضع اروپا و واکنشهای کییف، به بررسی چشماندازهای پیش رو برای اوکراین و توازن قدرت در قاره سبز میپردازیم. لازم به یادآوری است که در طول متن، عبارت «به گزارش تیم آرشیو کامل» برای شفافسازی منبع و حفظ شیوه خبری گنجانده شده است.
پسزمینه طرح ترامپ و بازتابها در اروپا
طرح صلح 28 مادهای ترامپ، که به صورت موضوعی و فشرده به مقامات ارشد اوکراین ارائه شد، با هدف چیدمان دوبارهای در چارچوبِ پایان دادن به جنگ مطرح شده است. بخشهایی از این طرح، با هدف فشار بر کییف برای چشمپوشی از برخی از اراضی اشغالی و پذیرش شروطی مشابه مواضع روسیه، با واکنشهای متنوعی روبهرو شد. با وجود تغییراتی که در گفتوگوهای بعدی صورت گرفته و به حذف برخی بندها منجر شده، اما خروجی آن همچنان با کاهش چشمگیرِ برخی از خواستههای کلیدی برای حفظ ارضی و مشروعیت ملی اوکراین همراه است. اروپا اما با دوگانهای روبهرو است: از یک سو، حفظ وحدت حاکمیت اوکراین و جلوگیری از فرسایش بیشتر در جبهه غربی؛ از سوی دیگر، نیاز به یافتن راهکارهایی که امنیت قاره را بدون ایجاد شکاف گسترده در اراده آمریکا و حفظ جایگاه ناتو تضمین کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تعادلسازیِ دیپلماتیک، اکنون در مرکز گفتوگوهای پیاپی در پایتختهای اروپایی قرار دارد.
مواضع اروپا: مخالفت با نسخههای تسلیم و گشودهتر نمودن مسیر مذاکرات
اروپا با نگرانیهای جدی نسبت به طرح ترامپ مینگرد. از دیدگاه اروپا، پذیرش هر شکل از توافق که به عنوان معاملهای در برابر زمینهای اشغالشده تعبیر شود، میتواند به تزلزل در معماری امنیتی اروپا و چالش برای اروپا در برابر روسیه منجر شود. به رغم این نگرانیها، اروپاییها نمیتوانند نسبت به واقعیتهای جاری بیتفاوت بمانند: کاهش حمایتهای غربی، کاهش اعتماد عمومی به ادامه جنگ و شدت گرفتن مشکلات انسانی و اقتصادی در قاره، همگی این پرسش را مطرح میکنند که آیا راهی جایگزین برای پایان جنگ وجود دارد یا نه؟ در نتیجه، موضع اروپا به نحوی در حال تغییر است تا از یکسو طرح ترامپ را به عنوان ابزار فشار علیه روسیه تفسیر کند و از سوی دیگر با حفظ موقعیت اوکراین و امنیت اروپا همراه باشد. این مسأله نشان میدهد که اروپا در حال بررسی دقیقِ دامنه و شدت امتیازها و همچنین کاستیهای احتمالی است تا در نهایت بدون نابودی مشروعیت کییف، بتواند نقش موثری در سیاست امنیتی منطقه ایفا کند.
پیامدها برای اوکراین و ناتو: چه چیزی در این معامله میماند؟
با توجه به مواضع اخیر، اوکراین با دو مسیر مواجه است: ادامه مقاومت با تکیه بر حمایت غربی و امید به تامین نیرو و تجهیزات، یا پذیرش محدودتری از طرح صلح که موجب چشمپوشی از برخی اراضی و بازتعریف روابط با همپیمانان شود. این تحلیل از نظر برخی ناظران به معنای کاهش حقوق و منافع ملی اوکراین است، هرچند که ممکن است امکان دستیابی سریعتر به آتشبس را فراهم کند. در این میان، اروپاییها درباره این که آیا میتوانند بدون وجود کاملِ پشتوانه آمریکا، همچنان به ارائه حمایتهای طولانیمدت برای اوکراین ادامه دهند، به نتیجه واحدی نرسیدهاند. اما واقعیت این است که بدون حضور و نقشآفرینی آمریکا در قامت یک پشتیبان امنیتی، ظرفیت پاسخگویی اروپا به تهدیدات روسیه و حفظ ثبات در منطقه به شدت محدود خواهد شد. برخی از کشورهای عضو ناتو نیز از پذیرش صریح پیوستن اوکراین به پیمان دفاعی فراتر از آنچه تا کنون مطرح شده است، در حال اجتناباند؛ اما در عین حال پیشنهادهای امنیتی و guarantees ایمنی در قالب تفاهمنامههای دفاعی فراهing مطرح میشود تا خلاء حضور در ناتو را تا اندازهای پر کند. این نکته نشان میدهد که طرح ترامپ نه تنها بر روی میدان میدانی، بلکه بر ساختارهای امنیتی و دفاعی اروپا نیز اثرگذار است. به گزارش تیم آرشیو کامل، اروپا در جستوجوی راهی است تا با حفظ هویت و کارکرد ناتو، بتواند از طریق تضمینهای امنیتی تازه و هماهنگی با آمریکا، از کمبودهای ناشی از کاهش حمایت غربی عبور کند.
تحلیل فنی-اقتصادی و اثرات بلندمدت بر اروپا و اوکراین
در یک ارزیابی فنی-اقتصادی، اجرای هر شکل از طرح صلح با جابهجایی اراضی و بازتعریف مرزها میتواند به شدت بر ساختارهای اقتصادی و انرژی اروپا تأثیر بگذارد. هزینههای دفاعی، بودجههای امنیتی و ظرفیتِ پاسخ به فشارهای اقتصادی در برابر چین و تحریمهای آمریکا میتواند به شکل آشکاری افزایش یابد. از سوی دیگر، تقویت همکاریهای دفاعی بین اعضای اروپا، به ویژه بین آلمان و فرانسه و انگلیس، در سالهای اخیر آغاز شده است و برخی از تفاهمنامههای دفاعی میان این کشورها نشاندهنده قصد آنها برای کاهش وابستگی به آمریکا در زمینه امنیتی است. اما در عمل، با وجود این گامها، اروپا به طور گستردهتری به حمایت آمریکا برای تامین بازدارندگی در برابر تهدیدهای روسیه نیاز دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تعادل بین خودمختاری امنیتی و وابستگی به پشتیبانی غربی، یکی از خطوط قرمز کلیدی در سیاست خارجی اروپا باقی میماند. در نهایت، اروپا برای حفظ ثبات و جلوگیری از بالا رفتن هزینههای دفاعی، به سمت راهبردی میرود که همچنان به حضور آمریکا و حفظ نقش ناتو در سیاست امنیتی وابسته باشد، هرچند با پوششهای نوین و تفاهمهای امنیتی تازه.
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
آنچه روشن است این است که اروپا در برابر طرح ترامپ برای اوکراین، به دنبال حفظ توازن میان حفظ یکپارچگی غربی و امکان یافتن راهی است که منافع ملی را بدون به خطر انداختن کارکرد ناتو و پایگاههای اروپایی تضمین کند. آینده اوکراین در این مسیر به شدت به تصمیمهای کلان غرب و بهویژه ایالات متحده وابسته است. اگرچه اروپا نمیتواند به طور کامل از تصمیمات آمریکا مستقل شود، اما تلاش میکند تا با انعطافپذیری بیشتر، طرحهای جایگزین و تضمینهای امنیتی سازگار با اصول حقوق بینالملل و منافع جمعی اروپا را در قالب تفاهمهای جدید ارائه دهد. به نظر میرسد که مسیر پیش رو، ترکیبی از فشار دیپلماتیک، حمایت اقتصادی-نظامی هدفمند و تشویق به مذاکراتی با چارچوبهای مشخص است تا در نهایت به صلحی پایداری منجر شود که از منظر اروپاییان، با حفظ موجودیت اوکراین و ثبات منطقه همسو باشد. با این حال، واقعیت این است که بدون حمایت پایداری آمریکا، هیچ طرحی برای پایان دادن به این جنگ به نتیجهای روشن نخواهد رسید. در تمام مسیر، به گزارش تیم آرشیو کامل، واقعیتهای میدانی و دشواریهای اجرایی با دقت باید بررسی و گزارش شوند تا مردم و سیاستگذاران بتوانند تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند.
تحلیل نهایی
در تقابل اروپا با طرح ترامپ برای اوکراین، ترکیبی از تهدیدات امنیتی و فرصتهای دیپلماتیک قابل مشاهده است: اروپا میخواهد از فروپاشی اجماع غربی جلوگیری کند و در عین حال به یک مسیر صلحخواهانه با بازداشتن روسیه و حفظ موجودیت کییف فکر کند. با وجود تأکید بر استقلال راهبردی اروپا، واقعیت این است که نبود پشتیبانی کامل آمریکا ملزومات حفظ توازن امنیتی در قاره را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین، روند آینده نیازمند یک چارچوب جامع است که با حفظ وحدت در اروپا و حفظ اعتبار ناتو، امکان توافقی عادلانه و پایدار را با در نظر گرفتن حقوق ملی اوکراین فراهم کند. این تحلیلها به ما میگویند که هر گونه تصمیمگیری باید مبتنی بر واقعیتهای میدانی، منافع مردم و قوانین بینالمللی باشد تا از بوجود آمدن بحرانهای امنیتی تازه پرهیز شود.