زمینه و ماهیت طرح صلح ترامپ برای اوکراین
در قالب طرحی با عنوان یک نقشه راه ۲۸ بندی برای آتشبس، کاخ سفید طرحی جدید را برای پایان دادن به درگیری در اوکراین مطرح کرده است. این طرح از نگاه مقامات اروپایی، شامل امتیازات گستردهای به روسیه است و به تعبیر برخی دیپلماتها، همسو با شروط پوتین بهنظر میرسد. به گزارش منابع خبری، انتشار این متن با واکنشهای تند در اروپا و کییف همراه شده است؛ چرا که طرح مذکور بهطور قابل توجهی از فاز مسئولیتپذیری در قبال تجاوز کاسته و به قول برخی تحلیلگران درواقع امتیاز دادن به طرف متجاوز تلقی شده است. در گزارشها همچنین تأکید شده است که طرح صلح بدون حمایت کییف و کشورهای اروپایی—which بهعنوان بزرگترین حامیان مالی و نظامی اوکراین شناخته میشوند—امکان موفقیت ندارد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این گمانهزنیها با طرحهای عملیاتی در بروکسل و واشنگتن پیوسته در حال بررسی است.
ویژگیهای کلیدی طرح ۲۸ بندی
- اوکراین باید از بخشهایی از مناطق اشغالی در شرق خود صرفنظر کند.
- ارتش اوکراین باید بخشی از نیروهای خود را کاهش دهد و برخی تسلیحات را کنار بگذارد.
- امتیازدهی به روسیه و کاهش سطح تعهدات نظامی کییف بخشهایی از متن طرح را تشکیل میدهد.
- بررسیهای فنی و نظامی در سطح بینالمللی درباره نحوه اجرای آتشبس از جمله بندهای اصلی طرح است.
واکنشهای اروپاییها و واکنشهای اولیه کییف
کایا کالاس دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا در بروکسل به تیم رئیسجمهور آمریکا هشدار داد که هیچ طرح صلحی بدون حمایت کییف و کشورهای اروپایی—which اکنون بزرگترین حامیان مالی و نظامی اوکراین هستند—قابل تحقق نیست. او با صراحت گفت: «فشار باید بر متجاوز باشد، نه قربانی. پاداش دادن به تجاوز، تنها به تجاوز بیشتر منجر میشود.» این موضعگیری نشان میدهد که اروپا بهطور روشن تمایل ندارد طرحی را بپذیرد که بهزعم اروپا، منافع و امنیت کییف را تضعیف کند. همچنین گزارش شده است که مقامات اروپایی بر این باورند که حذف کامل اروپا از فرایند تدوین طرح از سوی طرف آمریکایی، به خشم و بیاعتمادی در واشنگتن و بروکسل منجر شده است.
در بخش دیگری از رویدادها، آندری سیبیها وزیر خارجه اوکراین در نشست خصوصی با وزرای اروپایی در بروکسل اظهار داشته است که به نظر میرسد روسیه شروط این طرح را دیکته کرده و هیچ طرح صلحی که بر مبنای امتیاز دادن به متجاوز باشد، قابل اجرا نیست. این ادعا میتواند نمایانگر فاصله عمیق میان کییف و برخی شرکای غربی در نحوه ترسیم آینده امن در منطقه باشد. در کنار این اظهارات، اوکراین در چند روز اخیر با بمبارانهای شدیدتر و تلفات افزوده مواجه بوده و دولت ولودیمیر زلنسکی نیز در معرض هجمههای داخلی و ادعاهای فساد قرار گرفته است. این ترکیب از فشارهای نظامی و فشارهای داخلی، فضای مذاکراتی را به شدت پیچیده کرده است.
پیامدهای ژئوپولیتیک و واکنشهای داخلی اروپا
در اروپا، تحلیلها از منظر استراتژیک دوگانهای را نشان میدهد: از یکسو، کشورهای اروپایی ناچارند از کییف حمایت کنند و تقویت حضور نظامی و بودجهای را در اولویت نگه دارند؛ از سوی دیگر، برخی نهادها و دیپلماتها به طرحی اشاره میکنند که بهزعم آنها میتواند دامنه امتیازات به روسیه را گسترش دهد و توازن امنیتی در قاره را به خطر بیندازد. در این میان، مقامهای رسمی آلمان اعلام کردهاند که «فردریش مرتس» صدراعظم آلمان در حال کار برای تدوین پاسخی هماهنگ از سوی اروپا است تا طرح در مسیر منافع اوکراین قرار گیرد و از طریق همسو کردن حرکتهای اتحادیه اروپا با واشنگتن، اطمینان حاصل شود که فشار بر متجاوز و دفاع از حریم کیف، جایگاه اصلی خود را حفظ میکند.
از سوی دیگر، گزارشهای منتشرشده حاکی است که مقامات آمریکایی به رهبری استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ، مذاکراتی با طرف روسی برای احیای تلاشها برای آتشبس انجام دادهاند. این خبرها نشان میدهد که در کنار پویشهای اروپایی، در واشنگتن نیز گمانهزنیها و مذاکرات پشت پردهای در جریان است که میتواند به تغییر در چارچوب مذاکرات منجر شود. در قالب این روند، برخی منابع اروپایی ادعا کردهاند که طرح فعلی فقط «فهرستی برای راضیکردن پوتین» است و کییف برای پذیرش چنین متنهایی تحت فشار قرار میگیرد. این فضا از منظر تحلیلگران میتواند عاملی باشد تا اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن به سمت یک اجماع دیپلماتیک دقیقتر حرکت کنند تا منافع اوکراین را حفظ کنند و در عین حال از استراتژیهای ضد تجاوز در بلندمدت دفاع نمایند.
موضع کییف و واکنش داخلی در اروپا و آمریکا
دفتر رئیسجمهور اوکراین پس از دریافت نسخه کامل طرح، در بیانیهای از «رد صریح» آن خودداری کرد اما افزود که متن در شکل کنونی عادلانه نیست و کییف اصولی را که برای مردم اوکراین حیاتی میداند، به طرف آمریکایی اعلام کرده و تلاش میشود تا بندهای طرح اصلاح شود. درباره نیت آمریکا نیز برخی منابع اروپایی و آمریکایی احتمال میدهند که مذاکراتی با روسیه برای پیشبرد آتشبس در چارچوبی تازه در جریان است و این میتواند پیامدهای جدی برای تعادل قوا در اروپا داشته باشد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این روند نشان میدهد که تلاشهای غربی برای بهبود حالتِ امنیتی اوکراین نیازمند هماهنگی دقیقتری است تا از ریزشهای احتمالی در درازمدت جلوگیری شود.
جمعبندی و چشمانداز آینده
در یک تحلیل منسجم، میتوان گفت که طرح صلح ترامپ برای اوکراین، با وجود اینکه به شکل صریح به عنوان یک نقشه راه برای آتشبس معرفی میشود، با واکنشهای شدید و گاهی متناقض از سوی اتحادیه اروپا، کییف و برخی کشورهای غربی روبهرو شده است. دیپلماتهای اروپایی بر این باورند که طرح باید با حمایت کامل کییف و نهادهای اروپایی تدوین و اجرا شود و هر گونه امتیاز به سمت روسیه باید در چارچوب اصول عدالت و حفظ حاکمیت اوکراین باشد. در مقابل، برخی ناظران اظهار میکنند که این طرح، اگر بدون اصلاحات لازم به اجرا برسد، میتواند منجر به تشدید درگیریها و افزایش فشارها علیه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ناتو شود. این تحلیلها نشان میدهد که مسیر آینده مذاکرات آتشبس در منطقه، نیازمند یک رویکرد چندجانبه، هماهنگ و شفاف است که منافع اوکراین را به عنوان عامل اصلی صلح حفظ کند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، هنوز زمینه برای یافتن یک توافق متوازن وجود دارد و طرفهای مختلف باید با رویکردی واقعبینانه و مسئولانه گام بردارند تا از تکرار بحرانهای بزرگ جلوگیری شود.
اظهارنظرهای دیپلماتها و مقامات اروپایی و آمریکایی نشان میدهد که هیچ طرحی بدون رایزنی گسترده و حمایت بینالمللی نمیتواند به نتیجه برسد. اکنون اروپاییها و کییف باید با تیمهای کارآزموده در بروکسل و واشنگتن همکاری کنند تا نقشه صلحی که واقعیات میدانی و امنیتی را در نظر میگیرد، به دست آید. در این میان، اروپا با توجه به شدت درگیریها و نیاز به حفظ ثبات امنیتی، احتمالاً به سمت تدوین حمایتهای افزوده از اوکراین و تقویت پاسخهای جمعی در برابر تجاوز خواهد رفت. به پایان این فرایند، تنها چیزی که روشن است این است که نقش اتحادیه اروپا و شرکای غربی در شکلدهی به صحنه صلح در اوکراین، از اهمیت بسزایی برخوردار است و هرگونه تصمیمگیری باید با اتکا به اصول حقوق بینالملل و منافع مشترک کشورهای اروپایی انجام پذیرد.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.