مراسم ترحیم کامران فانی و بازتابهای فرهنگی
در صبحگاه روز سهشنبه، مراسم ترحیم کامران فانی، نویسنده، مترجم و کتابدار برجسته، در سالن قلم کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. این مراسم با حضور جمعی از چهرههای فرهنگی و پژوهشگران اهل قلم همراه بود و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدعباس صالحی، در کنار دیگر مقامات و اساتید ادبیات و کتابداری حضور داشت تا از آثار و میراث فانی قدردانی کند. به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، این مراسم فرصتی بود تا ابعاد فعالیتهای فانی در حوزههای مختلف ادبیات، ویرایش، پژوهش و مدیریت دانشنامهها بهطور روشنتری به تصویر کشیده شود. در سخنانی که از خبرگزاریها منتشر شد، صالحی با بیان این که برای ادای دین به مراسم آمده بودم، تأکید کرد که فانی در هر یک از کارکردهای خود، از نویسنده تا ویراستار، از کتابدار تا مدیر دانشنامه، عملکردی فراتر از استاندارد معمول داشت و در هیچ زمینهای نمرهای متوسط نداشت. به تعبیر وی، چنین جایگاهی تنها با انرژی و تعهدی عمیق به کار امکانپذیر است و فانی در حوزههای مختلفی که به آنها پرداخت، به陳ای بالایی رسیده و از نظر اخلاقی نیز فضیلتهایی داشت که در محفل به آنها اشاره شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، صالحی اظهار داشت که عظمت فانی در این حوزهها از یک نمونه همردیف در قرون اخیر کمتر دیده شده و هر نوشتار یا گفتگویی که از او میدید، کیفیت والایی داشت. این نکتهها در کنار دعوت به پرهیز از سطحنگری در ارزیابی فعالیتهای او، نشان میدهد که فانی به عنوان مولف، پژوهشگر و ویراستار نقش ماندگاری در تاریخ معاصر ایران ایفا کرده است.
در ادامه مراسم، حضور چهرههای شاخص فرهنگی همچون احمد مسجدجامعی، غلامعلی حدادعادل، غلامرضا امیرخانی و دیگران نشان از گستره تأثیرگذاری فانی در حوزههای گوناگون دارد. صالحی همچنین با اشاره به این که فانی بهعنوان ویراستار بخش مهمی از میراث ادبیات فارسی را شکل داده و با نقشآفرینی در کتابداری، در ایجاد زمینههای پژوهشی برای نسلهای بعدی نقشی ماندگار برجا گذاشته است، از اهمیت کارهای او در عرصه فرهنگ عمومی کشور سخن گفت. به گزارش تیم آرشیو کامل، سخنان اکثریت حاضرین بر ارزشمند بودن اخلاق و پایبندی به اصول حرفهای در کارهای فانی تأکید داشت و از این منظر، میراث او به عنوان الگویی برای جوانان پژوهشگر و کتابدار معرفی شد. مراسم با حضور پژوهشگران و فرهیختگان و اجرای سهیل محمودی، شاعر و ادیب، ادامه یافت تا یاد و آثار فانی در فضای فرهنگی کشور زنده نگه داشته شود. تاریخ این رویداد و فاصله زمانی آن از دوران فعلی، نشاندهندهٔ پیوستگی میان نسلهای مختلف فرهنگی با یادآوری اهمیت پاسداشت دانش و فرهنگ ملی است.
کامران فانی، که بیش از یک دهه در عرصه نگارش، ترجمه و همچنین مدیریت دانشنامههای تخصصی فعال بود، با مشارکت در تدوین و ویرایش کتابها نقش قابل توجهی در حفظ و گسترش دانش داشت. او به عنوان مدیر و سرپرست دانشنامهها، نه تنها در فرآیند نگارش و ویرایش متنها حضور مؤثر داشت، بلکه با ایجاد شبکهای از همکاریهای پژوهشی و ادبی، ظرفیتهای تازهای را در کتابداری فارسی ایجاد کرد. ویراستاری، که از وظایف اصلی او بود، میراثی از کیفیت و دقت در نسخههای چاپی و دیجیتالی برجای گذاشت که همچنان در ارزیابیهای علمی بهعنوان معیار مطرح میشود. در کنار این، فانی به عنوان مترجم، با ترجمهٔ آثار فرهنگی و ادبی گوناگون، پلهای میان زبانهای مختلف ادبیات جهان را گشود. این جنبههای کار فانی، که در گفتار برخی از همکیشان و شاگردانش نیز بازتاب یافته، همچنان بهعنوان نمونهای از تعهد به رشتههای ادبی و پژوهشی شناخته میشوند. در این میان، تأکید صالحی بر «بینظیر بودن» فانی در تاریخ معاصر، از منظر مدیریتی، فکری و اخلاقی، به عنوان محوری از روایت رسانهای این رویداد مطرح میشود. بهرغم فراز و فرودهای طبیعی زندگی حرفهای هر فرد، نام و آثار فانی در شمار منابعی است که نسلهای جدید پژوهشگران و کتابداران به آن استناد میکنند و به عنوان مرجعی برای ارزیابی کیفیت کار حرفهای در حوزههای کتابداری، ویرایش و نگارش شناخته میشود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نهادهای آموزشی کشور نیز با گرامیداشت از میراث فانی، به اهمیت حفظ و گسترش تخصصهای مرتبط با کتابداری، نقد ادبی و بازنگری متون ادبی اشاره کردند. از منظر اجرایی، فانی به عنوان فردی که در هر یک از حوزههای کاری خود نقشی برجسته و بهطور مشخص اثرگذار ایفا کرده است، بهعنوان الگویی برای مدیران فرهنگی و دستاندرکاران حوزه کتابداری و نگارش مطرح میشود. این نکتهها نشان میدهد که رویکردهای حرفهای او، چه در مسیر نگارش و چه در مسیر ویرایش، میتواند به عنوان یک مدل کارآمد در آموزش و تربیت نیروهای جوان در تبیین استانداردهای حرفهای در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
تحلیلی از میراث فانی در چارچوب فرهنگ و سیاست علمی کشور
میراث کامران فانی، از منظر فرهنگی-علمی، همچنان بهعنوان یک بافتار تاریخی—اجتماعی در درون نهادهای پژوهشی کشور مطرح است. فانی در جایگاه ویراستار و مدیر دانشنامه، با بردن معیارهای کیفیت و دقت به سطحی بالا، به توسعهٔ دستاوردهای کتابداری در ایران کمک کرد و با نقشآفرینی در تنظیم و ارزیابی متون، بهبود فرایندهای انتشار و ارایهٔ منابع معتبر را تسهیل نمود. این امر، در کنار ترجمهٔ آثار مهم و گشایش پلهای فکری، نشان میدهد که حضور او در این عرصهها منطبق با اصول حرفهای، اخلاقی و علمی بوده است. با توجه به ساختار اجرایی و قانونی جمهوری اسلامی ایران، تداوم کارهای فانی در بستر مشروعیت قانونی و با حفظ و رعایت موازین اخلاقی و پژوهشی، میتواند به تقویت ظرفیتهای علمی و فرهنگی کشور کمک کند. به همین دلیل است که روایت او از منظر صالحی، بیش از یک ادای احترام شخصی به یک همتای فرهنگی است، بلکه نشانی از تواناییهای حرفهای است که میتواند به تقویت فرهنگ پژوهش و کتابداری در ایران منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، آنچه از زوایای رویدادهای فرهنگی و اجرایی در این مراسم برمیآید، این است که میراث فانی با وجود گذر زمان، همچنان میتواند به عنوان منبع الهام برای نسلهای تازه در حوزههای پژوهش، ویراستاری و کتابداری عمل کند و در عین حال به لحاظ قانونی و اخلاقی با چارچوبهای کشور همسو باشد.
تحلیل نقادانه از جنبههای اجرایی و فرامدی در خبر
در کنار قدرشناسی از دستاوردهای فانی، لازم است که گزارشهای خبری از سطحینگری فاصله بگیرند و با نگاه دقیقتری به جنبههای اجرایی و فرهنگی این شخصیت بپردازند. بررسی دقیقتر نشان میدهد که پررنگ بودن نام فانی بهعنوان ویراستار و مدیر دانشنامه، میتواند تا حدی تصویری دائمی از تخصصیگری و کیفیت کار حرفهای در ذهن مخاطبان ایجاد کند. با این حال، اهمیت کارهایی از این دست نباید باعث چشمپوشی از الزامات ساختاری مانند پایش منابع، رعایت اصول دسترسی و شفافیت در انتشار متون شود. همچنین، در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، توجه به پایداری و پشتیبانی از مجموعههای آموزشی و پژوهشی کشور، بهویژه در حوزه کتابداری و نگارش، نباید قربانی منافع کوتاهمدت یا رویکردهای غیرعلمی شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، آنچه میتواند آینده این فعالیتها را روشنتر کند، تداوم سرمایهگزاری در آموزش و ایجاد فرصتهای پژوهشی، بهویژه در حوزههای ویرایش دقیق، ترجمه باکیفیت و گسترش دانشنامههای تخصصی است. در نهایت، بهرغم وجود برخی نقاط مبهم در فرایندهای اجرایی، روایت صالحی از فانی به عنوان نمونهای از انسانمداری، تعهد حرفهای و اخلاق در کار فرهنگی همچنان راهنمایی برای سیاستهای فرهنگی کشور محسوب میشود.”