گلهی نارنجی: انتشار تازه اثر هرانت ماتهووسیان با ترجمهای نوین
به گزارش تیم خبرآنلاین و با استناد به روابط عمومیِ اثر، کتاب «گلهی نارنجی» اثر هرانت ماتهووسیان، نویسندهٔ برجستهٔ ارمنی، با ترجمهٔ سیفالله گلکار و توسط انتشارات «کتابسرای نیک» منتشر شد. این انتشار، نخستین بار در سال ۱۹۷۶ صورت گرفت و از آن سال بهعنوان یکی از مهمترین نمونههای ادبیات روستایی ارمنستان شناخته میشود. متن حاضر روایتگر زندگی یک روستای مرزی و دورافتاده است که با رویکردی شاعرانه و دقیق، هر روز زندگی سادهٔ مردمان این مکان را به تصویر میکشد. وجود زمین، فصلها و سنتها بهعنوان پیوستگیِ عمیقِ انسان با محیط پیرامونشان در این اثر بهوضوح بازتاب مییابد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این کتاب تجربهای آرام، عمیق و ماندگار از خوانش ادبیات ارائه میدهد و نشان میدهد که زندگی روستایی فراتر از خاک و روزمرگی است و میتواند مملو از معنا، سکوتهای گویا و داستانهای ناگفته باشد.
در این جلد، ماتِووسیان با روشی خلاقانه به سراغ روابط انسانی در چارچوبی کمحادثه اما پر از کشمکشهای درونی و لحظههای کوچکِ شادی و دلخوری میرود. او با بهرهگیری از مزیتِ جزئینگریِ شاعرانه، طنزیِ ملایم و نگاهِ منتقدانه، بهدنبال ارائهٔ تصویری جهانشمول از زندگیِ روستایی است که در ظاهر ساده به نظر میرسد اما لایههای عمیقی از معنا و تجربههای انسانی را در دل خود جای داده است. ترجمهٔ سیفالله گلکار که پژوهشگر ادبیات ارمنی و از فعالان ترجمهٔ آثارِ زندگیِ روزمره و تاریخِ فرهنگیِ ارمنستان است، با دقتِ تاریخی و وفاداری به زبانِ مبدأ، متن را بهگونهای ارائه کرده که کاربران فارسیزبان بتوانند بهراحتی با روح اثر ارتباط برقرار کنند. این کتاب پنجمین یا ششمین اثر از مجموعهٔ «مولیان» است که با هدف معرفی ادبیات معاصر کشورهای آسیای میانه و کاهش گسستِ فرهنگی میان این سرزمینها و ایران شکل گرفته است. مرورِ مجموعهٔ مولیان نشان میدهد که این پروژه با تمرکز بر ادبیاتِ کشورهای همجوار ما، بهجای ترجمهٔ صرفِ آثارِ غربی، به نمایشِ تنوعِ فرهنگیِ منطقه و پویاییِ زبانهای مختلف میپردازد. در این قالب، «گلهی نارنجی» بهعنوان یکی از آثارِ برجستهٔ رویکردِ روستانشینانهٔ ارمنستان، میتواند بهعنوان پلِ ارتباطیِ فهمِ مشترک بین مخاطبان ایرانی و کتابهایِ ترجمهشده از این منطقه عمل کند.
نمایهٔ اثر و جایگاهِ نویسنده و مترجم
هرانت ماتهووسیان، نویسندهٔ نامدارِ ارمنی، سالهای میانیِ قرن بیستم را با خلق داستانهای کوتاه و رمانهایی که به زندگیِ روزمرهٔ مردمِ روستا و کشمکشهای درونیِ شخصیتها میپردازد، درخشان کرد. کتاب «گلهی نارنجی» یکی از نمونههای شاخصِ ادبیاتِ روستاییِ ارمنستان است که با نگارههایی دقیق از روابط انسانی، بافتِ اجتماعی و جریانِ زندگیِ روستاییِ مرزی، تصویری پایدار از جامعهای کوچک اما پر از تنشهای خاموش ارائه میدهد. این اثر با زبانِ ساده اما با استعارههای شاعرانه، مخاطب را به میدانِ تفکر دربارهٔ معنا و ارزشهایِ انسانیِ زندگیِ روستایی میبرد. ترجمهٔ این اثر توسط سیفالله گلکار، پژوهشگرِ ادبیاتِ ارمنی و مترجمِ آثارِ توجهبرانگیزِ روزگارِ حال، بهخوبی از عهدهٔ نقشی که متن بهعهدهٔ آن دارد، برآمده است. گلکار با تمرکز بر انتقالِ فضایِ فرهنگیِ ارمنستان، توانسته است همنشینیِ زبانیِ روایتِ ماتهووسیان وِیژگیهایِ رواییِ او را در زبانِ فارسی حفظ کند. وجودِ ترجمهٔ دقیق، گویایِ اهمیتِِ حفظِ لحنِ رواییِ کتاب است و این امر بهویژه در بخشهایی که به روایتِ روستا، سنتها و لحظههایِ حساسیِ زندگیِ روزمره میپردازند، محسوس است.
مولیان و هدفِ انتشارات کتابسرای نیک
«مولیان» مجموعهای است که با هدفِ معرفی ادبیاتِ معاصرِ کشورهای آسیای میانه و تقربِ فرهنگیِ میان ایران و این سرزمینها شکل گرفته است. این پروژه بهدنبالِ پرکردنِ فاصلهٔ فرهنگی با ارائهٔ ترجمههایِ دقیق و قابلِ فهم از آثارِ مهمِ محوریِ منطقه است و بهنوعی بهعنوانِ پلی فرهنگی عمل میکند. انتشارِ کتاب «گلهی نارنجی» در قالبِ این مجموعه، نشان ازِ گسترشِ ظرفیتِ ترجمهٔ ادبی و دسترسیِ مخاطبانِ فارسیزبان به آثارِ شاخصِ ادبیاتِ ارمنستان دارد. این کتاب با توجه بهِ موقعیتِ جغرافیاییِ ایران و همسایگیِ ارمنستان، میتواند بهعنوان منبعی معتبر برای مطالعهٔ تطبیقیِ ادبیاتِ منطقه و بررسیِ رابطهٔ انسان با زمین و سنتها در قالبِ داستانیِ رواییِ روستایی مطرح شود. همچنین، این انتشار بهعنوانِ تجربهای اجرایی در پروژهٔ مولیان محسوب میشود که با وجودِ محدودیتهایِ اجراییِ ممکن در بازارِ نشرِ ایران، تلاش میکند با حفظِ کیفیتِ ترجمه و احترام بهِ متنِ مبدأ، دسترسیِ عمومی به این آثار را تسهیل کند.
زبانشناسیِ داستان و سبکِ نویسندگی
سبکِ ماتهووسیان در این اثر ترکیبی است از جزئینگریِ شاعرانه و انسجامِ رواییِ دقیق. نویسنده با ریزترین جزییاتِ زندگیِ روستایی را مینگارد و از این جزییات برای ساختِ فصولِ داستانیِ منسجم و پُرمعنا بهره میبرد. طنزِ ملایمِ او، در کنارِ نگاهیِ انتقادیِ اجتماعی، بهخوبی از پسِ توصیفِ روابطِ انسانی و کشمکشهایِ درونیِ کاراکترها برمیآید. این ترکیبِ زبانِ شاعرانه با دقتِ واقعگرایانه، مخاطب را قادر میسازد تا در قالبِ داستانِ روستایی، تجربهای جهانی از زندگیِ انسانی بیابد. ترجمهٔ گلکار نیز با حفظِ لحنِ اثر و انتقالِ معانیِ عمیق، سعی در حفظِ احساسِ آرامشِ روایت دارد؛ بهگونِ که خوانندهٔ فارسیزبان بتواند بهطور طبیعی با ضرباهنگِ زبانِ ارمنیِ منبع ارتباط برقرار کند.
بازتابِ فرهنگی و اهمیتِ ترجمه در بازارِ ایران
انتشارِ کتابِ «گلهی نارنجی» در ایران، بهویژه در قالبِ مجموعهٔ مولیان، میتواند گشایشِ تازهای در زمینهٔ ترجمههای ادبیِ منطقهای ایجاد کند. این اثر با محوریتِ زندگیِ روستاییِ ارمنستان و باِ نگارشی که میتواند با ذوقِ خوانندگان ایرانی سازگار شود، فرصتِ گفتوگو دربارهٔ شباهتها و تفاوتهایِ فرهنگیِ دو جامعه را فراهم میآورد. در کنارِ این جنبهٔ فرهنگی، ترجمهٔ دقیقِ گلکار بهعنوان یک پلِ ارتباطیِ زبانشناختی عمل میکند و امکانِ مطالعهٔ تطبیقیِ ادبیاتِ منطقه را برای پژوهشگران و علاقهمندان فراهم میسازد. از منظرِ بازارِ نشرِ ایران، انتشارِ چنین آثارِ ترجمهشدهای میتواند به تقویتِ زیستِِ ادبیِ فارسیزبان کمک کند و بهعنوانِ سرمایهٔ فرهنگیِ کشور در مواجهه با گشایشِ جهانیِ ادبیاتِ ترجمهشده جایگاهی ویژه بیابد.
نتیجهگیری و رویکردِ انتشار
در نهایت، انتشارِ گلهی نارنجی با ترجمهٔ سیفالله گلکار از جانب کتابسرای نیک، در مجموعهٔ مولیان، نشاندهندهٔ تعهدِ نشرِ ایران به تقویتِ پلهایِ فرهنگی با کشورهای همجوار است. این کتاب، با روایتِ آرام و عمیقِ زندگیِ روستاییِ ارمنستان، میتواند بهعنوان منبعی معتبر برای مطالعاتِ ادبی، تاریخی و اجتماعیِ منطقه در اختیارِ مخاطبانِ ایرانی قرار گیرد. همچنین، انتشارِ این اثر از منظرِ اجرایی، بهعنوان گامی کوچک اما مؤثر در افزایشِ دسترسپذیریِ ترجمههای ادبیِ منطقهای و تقویتِ تعاملِ فرهنگیِ ایرانی با همسایگانِ ارمنی و قفقازیِ ایران محسوب میشود. این انتشار، با توجه بهِ ماهیتِ غیرسیاسیِ ادبیاتِ روایی وِ بهکارگیریِ زبانِ صادقانهٔ روایت، میتواند به تقویتِ نگاهِ همزیستیِ فرهنگی و نقدِ سازندهٔ اجرایی منجر شود. به خاطرِ اینکه ادبیاتِ ترجمهشده، بهخصوص در زمینهٔ ادبیاتِ روستاییِ مناطقِ مرزی، نقشِ مهمی در گفتوگویِ تمدنیِ جوامع ایفا میکند، این انتشار بهخوبی با رسالتِ مجموعهٔ مولیان همسو است.
تحلیل حقوقی-اجرایی انتشار این کتاب (H3)
این اثر در چارچوبِ قوانینِ جمهوریِ اسلامی ایران منتشر میشود و نیازمندِ رعایتِ حقوقِ مؤلف و ترجمه، مجوزهایِ نشر، حقوقِ نشرِ کتابِ ترجمهشده و مقرراتِ نشرِ کتاب است. از منظرِ اجرایی، انتشارِ این ترجمه نیازمندِ هماهنگی با حقوقِ نشرِ اثرِ پایه، رعایتِ محدودیتهایِ مربوط بهِ ترجمهٔ آثارِ خارجی، و تضمینِ دسترسیِ عمومیِ مخاطبان است. برای پایداریِ تجربهٔ خواننده، لازم است که نسخهٔ ترجمهشده با دقتِ علمیِ متنِ مبدأ همسو بوده و از نظرِ فصاحتِ زبانِ فارسی نیز روانیِ لازم را دارا باشد. در زمینهٔ توزیع، قیمتگذاریِ مناسب و دسترسیِ گستردهتر (بهویژه در کتابخانهها و فضاهای عمومیِ کتابخوانی) میتواند به گسترشِ مخاطبان کمک کند، بهخصوص در مناطقِ کمدسترسی که کمتر از ظرفیتِ ترجمههای ادبیِ منطقهای استفاده میکنند. با توجه بهِ سیاستهای فرهنگیِ کشور و نیازهایِ پژوهشیِ مخاطبانِ فارسیزبان، چنین انتشارهایی میتوانند بهعنوانِ بخشی ازِ استراتژیِ توسعهٔ فرهنگِ مطالعه و آگاهیِ ادبیِ ملی به کار گرفته شوند. با این حال، همهٔ این موارد باید در راستایِ قوانینِ جمهوریِ اسلامی و با حفظِ احترام بهِ ملاحظاتِ فرهنگیِ جامعه باشد.