نگاهی خبری به نشست مجلس و محورهای اصلاح آییننامه داخلی درباره استیضاح
در نشست علنی امروز مجلس شورای اسلامی، موضوع اصلاحات آییننامه داخلی در ارتباط با روند استیضاح وزرا و نیز پسگیری امضاها به عنوان یک عامل تأثیرگذار در پیشبرد یا عقبافتادن استیضاح مطرح شد. این بحث در حالی مطرح میشود که مجلس هنوز به دنبال شیوههای کارآمدتر برای احقاق حق نمایندگان و پاسخگویی مسئولان اجرایی است. به گزارش تیم آرشیو کامل، سخنان روزهای اخیر نشان میدهد که نمایندگان بهدنبال وضوح بیشتری در مسیر استیضاح و ابزارهای قانونی هستند تا از هرگونه ابهام یا تزلزل در این فرایند جلوگیری کنند.
زمینههای بحث و بیان نمایندگان در صحن
در جریان نشست، یکی از نمایندگان مجلس، هادی قوامی، با استناد به اصول 88، 89 و 50 قانون اساسی، به نحوه قرارگیری سؤالها در دستور کار و تأثیر آن بر کارآمدی مجلس اعتراض کرد. وی اظهار داشت که اگر پاسخ وزیر در کمیسیون قانعکننده نباشد و سؤال به صحن ارجاع داده شود، thậtاً مجلس باید درباره آن نظر دهد. وی تأکید کرد که پاسخ کمیسیون در صحن نباید تکرار شود و این امر موجب بههمریختگی فرآیند و اتلاف وقت میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، وی همچنین بر لزوم تشریح کامل سؤالات و ارائه نکات کلیدی برای قانع شدن دلالت کرد تا از اتلاف زمان هم در سطح مجلس و هم در سطح ملت ایران جلوگیری شود.
اظهارات قالیباف و توضیح درباره اصلاح آییننامه
محمدباقر قالیباف در پاسخ به این تذکر، گفت که نکته مطرحشده درست است و در صبح همان روز نیز درباره آن پیشجلسه صحن بحث شده بود. وی به وجود مشابهتهایی با برخی مشکلات در فرایند استیضاح اشاره کرد و توضیح داد که اصلاح آییننامه داخلی در این زمینه انجام شده است. وی توضیح داد که اگر استیضاح اعلام وصول شود و ده نفر از امضای خود پس بگیرند، بدون حضور امضا، استیضاح مسیر خود را طی میکند و نهایتاً صحن تصمیم میگیرد. این نکته نشان میدهد که شیوههای فعلی میتواند مسیر استیضاح را با چالشهایی مواجه کند و به همین دلیل نیازمند بازنگری است. قالیباف اظهار داشت که درخصوص سؤالات مطرحشده در صحن، اگر کمیسیون آییننامه داخلی به نتیجه برسد، پیشنهاد میشود که هر سؤالی که به صحن ارائه میشود، به رأی صحن گذاشته شود. به این منظور باید آییننامه اصلاح شود و پس از تنظیم نهایی در کمیسیون، به صحن ارائه میشود و با کسب رأی دوسوم نمایندگان، این نقص برطرف خواهد شد.
نقش کمیسیون آییننامه و مسیر اجرایی اصلاحات
در ادامه جلسه، رضا جباری، عضو هیئترئیسه مجلس، اعلام کرد که این پیشنهاد در کمیسیون رأی آورده و بهزودی برای طی مراحل اصلاحی به هیئترئیسه ارسال خواهد شد. این اظهارات نشان میدهد که روند اصلاح آییننامه داخلی با توجه به بازخوردها از طرف نمایندگان در مسیر عملیاتی شدن قرار دارد و در آینده نزدیک به شکل پیشنهادهای قانونی ارائه شده و در صحن مجلس بررسی خواهد شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این فرایند میتواند به شفافیت بیشتر در روند استیضاح منجر شود و احتمال اجرایی شدن تغییرات را افزایش دهد.
پیامدهای احتمالی اصلاحات آییننامه برای فرایند استیضاح
اصلاحات آییننامه داخلی در زمینه استیضاح وزرا میتواند مسیر بررسیهای سیاسی و اجرایی را با دو منظر اصلی تغییر دهد: نخست، ایجاد شفافیت بیشتر در نحوه طرح و بررسی سؤالات و استیضاح در صحن مجلس و دوم، تأکید بر رأیگیری صریح در هر مرحلهای که به صحن میرسد. از منظر حقوقی، این تغییرات میتواند به کاهش تفسیرهای متناوب و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی کمک کند و فرآیند را به سمت فرایندهایی هدایت کند که مبتنی بر رأی عمومی مجلس باشد. با این حال، باید به جمعآوری و بررسی دقیقتر جزئیات این اصلاحات و نحوه پیادهسازی آنها توجه شود تا تورم تفسیرها کاهش یابد و مفاد قانونی به درستی اجرا گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، روند اصلاحی در کمیسیون آییننامه داخلی بهزودی به هیئترئیسه گزارش میشود و پس از تایید نهایی، به صحن ارائه خواهد شد تا در صورت کسب رأی دوسوم نمایندگان، این تغییرات اجرایی گردد.
مواضع نمایندگان و چشمانداز آینده
نمایندگان مجلس در حال بررسی گزینههای مختلف برای افزایش کارآیی و شفافیت در فرایند استیضاح هستند. برخی از نمایندگان انتظار دارند که اصلاحات جدید، با ایجاد سازوکارهای روشنتر برای ارائه و بررسی سؤالات در صحن، از بروز دوباره برخی بینظمیها جلوگیری کند. دیگران نیز بر توازن بین حفظ اقتدار مجلس و جلوگیری از تاخیرهای ناخواسته تأکید دارند. در هر صورت، روند بازنگری آییننامه داخلی با حضور تمامی دستاندرکاران فرایند قانونگذاری دنبال میشود و نمایندگان انتظار دارند که هرچه سریعتر به تصویب برسد تا از تأخیر در تصمیمگیریها جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، یک تحلیل از این تغییرات میتواند به روشن شدن اثرات اجرایی آن در عمل کمک کند و دیدگاهی واقعبینانه نسبت به پایداری و پشتیبانی از حقوق نمایندگان و حقوق شهروندان ارائه دهد.
تحلیل حقوقی-اجرایی از اصلاح آییننامه استیضاح
اصلاح آییننامه داخلی درباره استیضاح باید با دقت به تعادل بین سه رکن اصلی عمل کند: حفظ جایگاه مجلس و حق نظارت آن، حرکت به سمت فرایندهای شفاف و قابل ردیابی برای استیضاحها، و حفظ ثبات اجرایی کشور بدون تعارض با اصول قانون اساسی. از منظر حقوقی، ایجاد الزام برای رأی صحن در هر مرحلهای که به صحن میرسد، میتواند از بروز تفسیرهای دوپهلو جلوگیری کند و اجرای تصمیمات را روشن سازد. با این حال، اجرای این سازوکارها باید با توجه به نظم داخلی مجلس و ظرفیتهای اجرایی کشور انجام شود تا از بار اضافی بر فرایند تصمیمگیری جلوگیری شود و روند کار به صورت پایدار و قابل پیشبینی ادامه یابد. در نهایت، اجرا شدن این اصلاحات نیازمند همراهی نمایندگان، کمیسیونها و هیئترئیسه است تا بتواند به شکل مؤثری به هدف افزایش شفافیت و کارآمدی کمک کند، بدون اینکه منافع بخشهای دیگر نظام را مخدوش سازد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اصلاحات در مسیر نهاییکردن است و نتیجه نهایی بستگی به رأی دوسوم نمایندگان حاضر در صحن دارد.