پرده اول: مرور رویدادها و محورهای اصلی گفتوگو
در جریان پنجمین نمایشگاه بینالمللی ایران ژئو و نمایشگاه ملی مهندسی نقشهبرداری اطلاعات مکانی، امیر سرتیپ خلبان عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، تأکید کرد که حکمرانی بر پایه داده و دانش، شرط لازم برای توسعه پایدار و ثبات در بخشهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. او در این رویداد، با اشاره به کاستیهای کنونی در مدیریت دادهها و استفاده از اطلاعات مکانی، هدف از ورود به حوزه حکمرانی دیجیتال را روشن ساخت. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، نصیرزاده مطرح کرد که داشتن دادههای دقیق و قابل اعتماد درباره موقعیتها جغرافیایی کشور، میتواند نقشه راه سیاستگذاری را روشنتر کند.
بیان کلیدی مفهوم حکمرانی دیجیتال و اهمیت دادههای مکانی
نصیرزاده توضیح داد که حکمرانی درست تنها به اطلاعات خام محدود نیست، بلکه به نحوهٔ تحلیل، پردازش و بهکارگیری دادهها برای تصمیمگیریهای راهبردی برمیگردد. وی تأکید کرد که دادههای مکانی یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی امروز جهاناند و نبود فهم درست از این دادهها، منجر به تصمیمگیریهای نامناسب در حوزههای آب، محیط زیست، کشاورزی و صنعت میشود. او نمونههایی از پیامدهای عدمتوجه به دادههای مکانی را یادآور شد؛ از جمله مدیریت منابع آب، آلودگی هوا و تصمیمهای اقتصادی-اجتماعی که با نقص در دادهها مواجهاند.
سند طرح و تفاهم با دولت در راستای طرحهای دادهمحور
وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح افزود که یکی از وظایف قانونی این وزارتخانه، تقویت ظرفیتهای غیرنظامی در بخشهای مرتبط با داده است و در این چارچوب، پردیس اطلاعات جغرافیایی ایجاد و برنامههای مرتبط را بهکار گرفته است. براساس گفتههای وی، با توجه به مادهٔ ۱۰۲ برنامهٔ هفتم، ظرفیتهای موجود باید در بخش غیرنظامی فعال شده و سرریز آنها در اختیار کشور و بخش خصوصی قرار گیرد. به گزارش خبرگزاری رسمی، نصیرزاده از ارائهٔ طرحی به رئیسجمهور خبر داد و افزود که موضوع حکمرانی دیجیتال مبتنی بر داده را پیشنهاد داده است که در حال اجراست. وی توضیح داد که امروزه دهکبندیها و یارانهها بهدلیل نبود دادههای دقیق، بهدرستی کارکرد نمیکند و با سنجندههای دقیق امکان بهدست آوردن اطلاعات قابل اعتماد وجود دارد، از شمارش میوههای روی درخت تا ارزیابی منابع آبی.
پرسونای پژوهشگران، دانشمندان و مسئولان در مسیر دادهمحوری
نصیرزاده با تأکید بر جایگاه پژوهش و فناوری در آیندهٔ کشور، از دانشمندان و فعالان حوزهٔ اطلاعات مکانی خواست تا ظرفیتها و توانمندیهای موجود را به خوبی نمایش دهند. او اشاره کرد که نمایشگاه پیشین، نشان داد برخی شرکتها طرحهای کاداستری ارائه کردهاند، اما تنها بخشی از این طرحها در عمل اجرایی شده است. این نکته، بهگفتهٔ وی، ضرورت ایجاد چارچوب هماهنگتر و پیگیری دقیقتر برای تبدیل طرحها به پروژههای عملی را پررنگتر میکند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، نصیرزاده تأکید کرد که دولت باید درک درستی از ظرفیتهای ملی در حوزهٔ داده و اطلاعات مکانی پیدا کند تا بتوان از این ظرفیتها برای توسعهٔ کشور بهره برد.
کاداستر، دادهها و سیاستگذاری مبتنی بر دانش
در بخش دیگری از گفتگو، وزیر دفاع به نقش کاداستر اشاره کرد و گفت که جمهوری اسلامی بارها مسئولان را به استفادهٔ دقیق و روزآمد از دادههای مکانی فراخواندند. او با اشاره به این که بسیاری از تصمیمهای بزرگ در کشور، بدون اتکا به دادههای دقیق اتخاذ میشود، از جمله ساخت و سازهای غیرمنطبق با منابع آبی یا انتخابهای صنعتی که با کمبود آب مواجهاند، تأکید کرد که باید بهسوی سیاستگذاری دادهمحور حرکت کنیم. نصیرزاده با یادآوری دیدگاههای گذشتهٔ استادان نظری، از جمله کردوانی، گفت که هشدارهای مدیریت منابع آبی سالها پیش مطرح شده بود اما بهدرستی شنیده نشد. او اضافه کرد که اگر به دادهها و تحلیلهای علمی اعتماد میشد، میتوانستند پیامدهای خشکسالی را محدود یا کنترل کنند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، وی همچنین به نمونههایی از اصفهان اشاره کرد که رودخانه خشک شده و در کنار آن برنج کشت شده است، نمونهای از تصمیمگیریهای بدون اتکا به داده است.
ظهور آیندهٔ حکمرانی دیجیتال در سطح ملی
نصیرزاده بهوضوح بیان کرد که طرح «حکمرانی دیجیتال مبتنی بر داده» بهطور کامل به اجرا درآمده و در حال گسترش است. وی افزود که فرایند دهکبندیها و تخصیص یارانهها باید با دادههای دقیق انجام شود تا بتوان تصمیمهای سیاستی را بهصورت علمی و آیندهنگر تدوین کرد. او بهبررسی ظرفیتهای وزارت دفاع و سازمان جغرافیایی اشاره کرد و گفت که پردیس اطلاعات جغرافیایی در قالب یک پروژهٔ ملی بهکار گرفته شده و این ظرفیتها میتواند بهطور کامل در اختیار کشور و بخش خصوصی قرار بگیرد تا اقتصاد دیتایی کشور بهبود یابد. همچنین، از دیدگاهِ وی، فرسایش خاک، آلودگی هوا و دیگر مسائل صنعتی و کشاورزی باید با تحلیلهای دادهمحور سیاستگذاری شوند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این ایدهها در حال تکمیل است و برای اجرایی شدن نیازمند مشارکت جدی مدیران و پژوهشگران است.
جمعبندی و پیامدهای احتمالی برای حکمرانی آینده
بهاستناد به سخنان نصیرزاده، حکمرانی صحیح زمانی میتواند ثبات و توسعه را بههمراه آورد که دادهها و شیوههای تحلیل بر مبنای علم و پژوهش باشد. او با اشاره به ضرورت ایجاد روابط بینالمللی در زمینهٔ مباحث حوزهٔ نقشهبرداری و دادههای مکانی، گفت که رویدادهای بینالمللی میتواند به بهبود سیاستهای ملی در مواجهه با بحرانهای طبیعی کمک کند، به شرط آن که خروجیهای این همایشها دارای اثر ملموس و خروجی عملی باشند. در پایان، وزیر دفاع توضیح داد که آمادگی کامل داریم تا این دانش را با بخشهای مختلف کشور به اشتراک بگذاریم و از ظرفیتهای غیرنظامی برای توسعهٔ مدیریت داده استفاده کنیم. وی همچنین اظهار داشت که دورهٔ وزارتی وی با دغدغهٔ جدی پیگیری این مسئله را ادامه خواهد داد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، روند اجرایی این طرح با شدت بیشتری پیش میرود و لازمهٔ آن، همکاری گستردهٔ پژوهشگران، نهادهای دولتی و بخش خصوصی است.
نتیجهگیری و چشمانداز
در نتیجهٔ این رویداد و اظهارات مسئولان، روشن میشود که حکمرانی دیجیتال با تکیه بر دادههای مکانی، به عنوان محور توسعهٔ پایدار مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه اکنون بخشهایی از طرح در حال اجراست، اما برای رسیدن به هدفهای کلان، به یکپارچهسازی دادهها، بهبود کیفیت دادهها و ایجاد ساختارهای حقوقی و نهادی مناسب نیاز است. نصیرزاده تأکید کرد که دولت آماده است ظرفیتهای موجود را در اختیار کشور و بخش خصوصی قرار دهد تا از مزایای اقتصاد دیتایی بهره بگیرد. او از پژوهشگران و فعالان حوزهٔ اطلاعات مکانی خواست تا با روشهای علمی و شفاف، ظرفیتهای کشور را به نمایش بگذارند و نقش خود را در تحقق سیاستهای دادهمحور ایفا کنند. این امر میتواند به تصمیمگیریهای علمی و آیندهنگر منجر شود و بهطور قابل توجهی به مدیریت منابع طبیعی و کنترل بحرانهای زیستمحیطی کمک کند. با توجه به این نکات، میتواند بهعنوان یک گام بلند در جهت مدیریت بهتر منابع آبی، کاهش آلودگی هوا و بهبود کارایی صنایع و کشاورزی مطرح شود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، آیندهٔ حکمرانی دیجیتال با دادههای مکانی به شکل ملموسی در حال شکلگیری است.