بیان وضعیت امروز چشمپزشکی ایران و هشدار رئیس فارابی
در کنار دستاوردهای درخشان چشمپزشکی ایران، رئیس بیمارستان فارابی نسبت به بروز مشکلات ساختاری که میتواند به بیمتقاضی شدن برخی از رشتههای تخصصی منجر شود، نکاتی را مطرح میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، با وجود برخورداری از پزشکان ماهر، تجهیزات پیشرفته و خدمات باکیفیت، مجموعهای از موانع اقتصادی، بیمهای و مدیریتی آینده این حوزه را با تهدید روبرو ساخته است. در گفتوگو با دکتر قاسم فخرایی، این بحران بهطور روشن تشریح میشود: هرچند خدمات چشمپزشکی در ایران از نظر فنی قابل رقابت با همسایگان است، اما عوامل غیرپزشکی همچنان بهعنوان موانعی جدی مطرح میشوند که میتواند به کاهش جذابیت رشتههای تخصصی بین دانشجویان و پزشکان منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، پژوهشها و گزارشهای انجمن چشمپزشکی ایران نیز بر این نکته تأکید دارد که بیثباتی تعرفهها، ضعف در پوشش بیمهها و مشکلات اجرایی مانند نبود ابزارهای پرداخت بینالمللی در برخی مراکز، میتواند چشمانداز این حوزه را با تردید مواجه کند.
فخرایی با بیان اینکه ایران خدمات تخصصی و فوقتخصصی چشم را با سطح کیفی مناسب و با هزینههای نسبتاً پایینتری نسبت به برخی همسایگان ارائه میدهد، به تفاوتها و شکافهای موجود اشاره میکند. او میگوید هزینههای واقعی درمان برای بیمار نسبتاً پایین است اما تعرفههای ارائهشده با واقعیتهای اقتصادی همخوانی ندارد. به عنوان نمونه، وی به تفاوت قابل توجهی اشاره میکند که در برخی کشورهای همسایه برای چندین خدمات مشابه حدود سههزار دلار هزینه میشود، در حالی که در ایران این هزینهها به طور معمول کمتر از یکهزار دلار است. این تفاوت، در کنار مسائلی چون هزینه تجهیزات مصرفی با ارز ترجیحی و تجهیزات اصلی با ارز آزاد، وضعیت مالی مراکز درمانی و بیماران را تحت فشار قرار میدهد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مسائلی است که تنها با بازنگری در ساختار تعرفهها و پوشش بهبود یافته بیمهها میتواند حل شود.
در ادامه، رئیس فارابی به چالشهای عملیاتی دیگری میپردازد: نبود دستگاههای کارتخوان بینالمللی در برخی مراکز، محدودیتهای ویزا و کانالهای پرداخت برای بیماران خارجی مانند برخی مراجعهکنندگان از عمان یا افغانستان، و در نهایت تاخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات از سوی بیمهها که گاهی به دو سال میرسد. این گشایشهای اجرایی میتواند منجر به از دست رفتن فرصتهای جذب بیماران خارجی و حفظ رضایت بیماران داخلی شود. با وجود این چالشها، او تأکید دارد که باز هم کشورمان قابلیت جذب بیماران اروپایی و خاورمیانه را دارد چون خدمات باکیفیت و هزینه پایین در دسترس است.
یکی از محورهای اصلی گفتوگو، نقش بیمهها در چرخه درمان چشمپزشکی است. فخرایی توضیح میدهد که مواد مصرفی اغلب با ارز ۲۸ هزار تومانی وارد میشود، تعرفههای درمانی با واقعیتهای بازار همسو نیست و حمایتی قابل قبول از جانب بیمهها ارائه نمیشود. به گفته وی، طولانی بودن زمان پرداخت مطالبات از طرف مراکز درمانی و فشار مالی مستقیم به بیمار، فشار بر عرضه خدمت را تشدید میکند. وی اضافه میکند اگر دولت بجای تمرکز صرف بر ارز ترجیحی، بهبود حمایت بیمهها و پرداختها را در اولویت قرار دهد، میتواند فشار را از دوش بیماران بردارد و انگیزه اقتصادی پزشکان برای ماندن در کشور را تقویت کند.
موضوع مهاجرت چشمپزشکان و دیگر تخصصها به کشورهای دیگر به عنوان یک روند نگرانکننده مطرح میشود. وی میگوید در بسیاری از کشورها، پرداختهای بیمه و تعرفهها بهگونهای تعیین میشود که پزشکان بتوانند از درآمد مناسب برخوردار باشند و مهاجرت تا حد زیادی کنترل شود. او این مسئله را به عنوان نتیجه ساختار بیمهای و اقتصاد کلان میداند و بر اصلاح تعرفهها و کاهش دخالتهای دولتی بهعنوان کلید اصلی حل این مسئله تأکید میکند. همچنین به وجود کمبود در برخی رشتهها مانند اطفال اشاره میکند و آن را به عنوان زنگ خطری برای آینده نظام سلامت میبیند. با ظهور هوش مصنوعی، آینده چشمپزشکی ایران چگونه رقم میخورد؟ فخرایی با استقبال از پتانسیلهای فناوری نوین میگوید AI نقش مشاورهای و پشتیبانی تشخیصی و برنامهریزی درمان را پررنگ خواهد کرد، اما حضور و تجربه پزشک متخصص را همچنان ضروری میداند و هوش مصنوعی را جایگزین نیروهای انسانی نمیبیند. او با اشاره به فعالیتهای جوانان ایرانی در حوزه IT و تجهیزات پزشکی، امیدوار است که با بومیسازی این فناوریها، کیفیت خدمات چشمپزشکی ایران را حتی فراتر از امروز ارتقا دهد.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران
در این تحلیل، تمرکز بر جنبههای اجرایی و قانونی است تا بتوان از منظر جمهوری اسلامی ایران بهبودهای لازم را بدون ورود به مسائل سیاسی و امنیتی ارائه کرد. بهطور کلی، اصلاح تعرفهها و کاهش تصدیگری دولت میتواند به تعادل میان درآمد پزشک و توان پرداخت بیمهها و همچنین دسترسی بیماران کمک کند. در چارچوب قانونی ایران، نقش سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت در تعیین تعرفهها و نحوه پوشش بیمهها وجود دارد و اصلاح این چارچوبها باید بهطور قانونی از طریق همراهی مجلس و مراجع مربوطه دنبال شود. همچنین ضروری است تا زیرساختهای پرداختهای بیمهای، مانند تسهیل پرداخت مطالبات و جلوگیری از تأخیرهای طولانی، بهبود یابد تا منابع مالی مراکز درمانی به موقع تأمین شود. از نظر اجرایی، کاهش مداخلات غیرضروری دولتی و ایجاد چارچوبی شفاف برای تعرفهگذاری میتواند به ثبات بازار خدمات سلامت کمک کند و در نتیجه جذابیت رشتههای تخصصی را افزایش دهد. با این وجود، هر گونه اصلاح باید با رعایت اصول قانونی و حفظ امنیت روانی و اقتصادی جامعه انجام شود تا از پیامدهای جانبی غیرمنطقی جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تغییرات نیازمند هماهنگی میان نهادهای بالادستی، نظارت دقیق و شفافیت در اجرای سیاستها است تا پایدار بودن نتایج تضمین گردد.