نگاهی به وضعیت جشنواره فجر در آستانه چهلوچهار سالگی
با گذشت روزها از آغاز سال جدید و شرایط کشور، واکنش جامعه هنری به مسائل جاری همچنان در کنار پوشش خبری این رویداد مهم فرهنگی-هنری ایران قرار دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، جشنواره فجر چهلوچهارم که در دورهای پر از اشاره به بسترهای اجتماعی و اقتصادی برگزار میشود، همچنان به اهداف اجرایی خود پایبند مانده است و تلاش میکند با وجود شرایط بحرانی، رویداد تازهای برای نمایش فیلمها و گفتوگوهای هنری فراهم کند. در گزارشهای رسانهای رسمی کشور، از حضور گسترده فیلمسازان و تقاضای حضور ۱۲۲ فیلم سینمایی در این رویداد یاد شده است؛ نشانهای از انگیزه و تعهد هنرمندان است تا با وجود چالشها، جشنواره را به عنوان سکویی برای گفتوگوهای فرهنگی زنده نگه دارند.
در کنار این اخبار، تحلیلگران و منتقدان سینما با اشاره به وضعیت امنیتی-اقتصادی کشور، بر اهمیت برنامهریزی دقیق و انعطافپذیر تأکید میکنند. گبرلو، منتقد شناختهشده، به خبرگزاریها چنین ارزیابی میکند که در شرایطی که ناامنی و بیثباتی فراگیر است، سازماندهی جشنواره باید با تدبیر و خلاقیت همراه باشد تا از ناآرامیهای محتمل جلوگیری کند. او تأکید دارد که نباید با سکوت یا تعلل، جو ناامیدی را تقویت کرد، بلکه با حضور رسانههای رسمی و استفاده از ظرفیتهای مختلف رسانهای میتوان جشنواره را با شیوهای تازه و همسو با شرایط بحرانی طراحی کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، همچنین پیشنهاد میشود برخی از رویدادهای جشنواره به شکل حضوری و برخی دیگر به صورت آنلاین یا در قالب پخش همزمان در سالنهای متعدد شهر ارائه شوند تا از تجمع رجل رسانهای واحد جلوگیری شود و امنیت عمومی حفظ گردد.
نکته حائز اهمیت دیگر، اعلام نشدن فهرست اسامی فیلمهای پذیرفتهشده به طور رسمی است. این نکته از دید برخی کارشناسان میتواند باعث ایجاد ابهام در ذهن عموم شود اما از نگاه مدیران جشنواره نمایی از تدبیر در مدیریت رویداد را به همراه دارد تا از بروز اشکالاتی مانند انصراف یا فشارهای اجرایی جلوگیری شود. گبرلو اشاره میکند که همچنین میشود با وجود احتمالات مختلف، فیلمهای جایگزین را در نظر گرفت تا تنوع کارگردانان و ژانرها حفظ شود و جشنواره از حالت یکنواختی خارج شود. به گفتۀ او، هدف نهایی حفظ اعتماد تماشاگران و حفظ آرامش عمومی است و در این راستا رسانهها میتوانند با انتشار گزارشهای دقیق و بهموقع به این هدف کمک کنند.
همزمان، برخی از فعالان رسانهای و مسئولان فنی جشنواره درباره مکان برگزاری و نحوه ثبتنام خبرنگاران بحثهایی مطرح میکنند. از دیدگاه فنی و امنیتی، سالن ثابت ممکن است به دلیل مسائل امنیتی به موقعیت ثابتی اشاره نشده باشد؛ بنابراین پیشنهاد میشود از ظرفیت سالنهای مختلف سطح شهر برای پخش نمایشها استفاده شود تا ازدحام و تمرکز بیش از حد در یک نقطه از شهر جلوگیری گردد. این رویکرد میتواند به کاهش خطرات احتمالی امنیتی کمک کند و امکان دسترسی سریعتری به اخبار و نشستهای خبری را برای خبرنگاران فراهم آورد. در همین راستا، برخی از پیشنهاددهندگان معتقدند که به جای تجمع در یک نقطه، خبرنگاران و مهمانان میتوانند با هماهنگی مناسب از سالنهای نمایشدهنده متعددی در سطح شهر بهرهمند شوند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این شیوه شاید از منظر اجرایی نیازمند هماهنگی بهتر با گشتهای امنیتی و سازماندهی حملونقل باشد، اما به احتمال قابل توجهی راهگشای مدیریت بهتر رویداد است.
در مجموع، گزارشها حاکی از این است که جشنواره در سال چهلوچهار با وجود چالشهای اقتصادی و امنیتی، به حفظ جایگاه فرهنگی خود متعهد است و هنرمندان ایرانی نیز همچنان با حضور خود به صحنه جشنواره و تماشاگران امید میبخشند. در این راستا، اظهار نظرهای مسئولان و منتقدان نشان میدهد که مسیر اجرایی جشنواره به سمتی میرود تا با درنظر گرفتن شرایط موجود، تجربهای امنتر و کارآمدتر برای همه ذینفعان فراهم شود. اگر چه برخی از هنرمندان ممکن است در این دوره با احتیاط بیشتری حرکت کنند، اما از طرف دیگر حضور گسترده رسانهها و مجموعههای فیلمی نشان میدهد که جشنواره همچنان به عنوان کانونی برای تبادل نظرهای فرهنگی و ارائه آثار جدید نقش آفرینی میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، در نهایت آنچه اهمیت دارد حفظ حرمت جشنواره و حفظ فرصتهای نمایش برای فیلمسازان است تا بتوانند با وجود فشارهای روزافزون، اثرهای خود را در معرض دید عموم قرار دهند و مخاطبان هم از تجربه دیدن آثار نوین بهرهمند شوند.
تحلیل اجرایی-حقوقی از شرایط جشنواره در بازتاب بحرانهای غیرسیاسی
این تحلیل بر مبنای اصول اجرایی و رعایت مقررات کشور نوشته میشود و هیچ محتوایی خارج از چارچوب قانونی و امنیتی ندارد. از منظر حقوقی-اجرایی، تدبیر برای مدیریت یک رویداد فرهنگی بزرگ مانند جشنواره فجر در وضعیتی بحرانی، نیازمند تقویت هماهنگی بین نهادهای امنیتی، رسانهای و اجرایی است تا ضمن حفظ امنیت عمومی، آزادی بیان هنرمندان و دسترسی مخاطبان حفظ شود. در چنین وضعیتی، استفاده از فضاهای باز و سالنهای متعدد در سطح شهر میتواند به توزیع مناسب حضور تماشاگران و کاهش فشار تجمعی کمک کند و از بروز تجمعهای بیبرنامه جلوگیری کند. همچنین، انتشار اطلاعات بهموقع و شفاف درباره فهرست فیلمهای پذیرفتهشده، رویدادهای خبری و زمانبندی نمایشها بدون ورود به جزئیات حساس امنیتی، موجب افزایش اعتماد عمومی و کاهش گمانهزنیهای غیرواقعی میشود. با توجه به چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران، رعایت اصول ایمنی، حفظ حقوق هنرمندان و تماشاگران و جلوگیری از هرگونه اقدام خطرناک در اماکن عمومی، همواره باید در اولویت باشد. نتیجه نهایی این است که جشنواره فجر میتواند با بهرهگیری از مدلهای مدیریتی منعطف و مشارکتی، ضمن حفظ هویت فرهنگی، به روزآمدی موقعیتهای اجرایی خود دست یابد و از ثبات فرهنگی کشور پشتیبانی کند.