افزایش سطح آمادگی در مرز عراق با سوریه
به گزارش تیم آرشیو کامل، مقامات عالیرتبه نیروهای مسلح عراق امروز از تصویب و اعمال فاز جدیدی از آمادگی امنیتی در مرزهای مشترک با سوریه خبر دادند. این تصمیم با هدف تقویت امنیت در امتداد خطوط مرزی و جلوگیری از هرگونه نفوذ یا فعالیتهای تروریستی اتخاذ شده است و مقامهای امنیتی تأکید دارند که این اقدام مستقل از تغییرات موقتی در شرایط میباشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مرحله از امنیتیتر کردن مرزها، به منظور حفظ ثبات نزدیکیهای مناطق مرزی و کاهش احتمال تشدید تنشهای منطقهای طراحی شده است.
بر اساس گزارشهای منتشره، مرز عراق و سوریه در حال حاضر از سطح بالایی از ثبات برخوردار است؛ با این حال دولت عراق تصمیم گرفته است تا دامنه تدابیر امنیتی را گسترش داده و ابزارهای کنترلی را در طول نوار مرزی به عنوان یک زیرساخت دائمی تقویت کند. یکی از اقدامات کلیدی، اجرای دیوار بتنی در طول تقریبی 600 کیلومتر از مرز است که پیشرفت آن به حدود 80 درصد رسیده و انتظار میرود در فازهای آتی به طور کامل به مرحله بهرهبرداری برسد. این دیوار با هدف جلوگیری از هرگونه نفوذ و تسهیل نظارتهای امنیتی راهبردی احداث میشود و تحلیلگران ابراز امیدواری کردهاند که این کار موجب کاهش خطرات تروریستی در سهراهگاههای اصلی مرزی شود.
در کنار این اقدامات، مقامات محلی و نمایندگان مجلس عراق به افزایش سطح آمادگی و استحکام مرزها اشاره کرده و خواستار تقویت نظارتهای الکترونیکی و حضور گستردهتر نیروهای امنیتی در ایستگاههای مرزی شدهاند. «مختار الموسوی»، یکی از نمایندگان مجلس عراق، نسبت به پیامدهای وخامت اوضاع امنیتی در نزدیکی مرز عراق و سوریه هشدار داده و خواستار تشدید مراقبتها برای جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده از این وضعیت توسط گروههای ترویستی شده است. او همچنین با اشاره به تحولات جاری، نسبت به احتمال سوءاستفاده از وضعیت مرزی در چارچوب طرحهای خارج از کشور برای بازگرداندن عناصر داعش هشدار داده است. این نظرها میتواند نشاندهنده نگاه واقعبینانه به خطرات امنیتی باشد که در کوتاهمدت یا میانمدت میتواند منشأ ناآرامیهای موجی در منطقه باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، همه این اقدامات در راستای جلوگیری از گسستهای امنیتی و حفظ حاکمیت کشورها در چارچوب قوانین بینالمللی صورت میگیرد.
تاریخچهای کوتاه از تحولات تاریخی منطقه نشان میدهد که ایستگاههای کلیدی مرزی عراق با سوریه در سالهای اخیر با چالشهای امنیتی متعددی مواجه بودهاند. داعش، با سرکردگی ابوبکر البغدادی، در سال 2014 پس از سقوط موصل، خلافتی خودخوانده اعلام کرد و در نخستین سالهای تأسیس جهان تروریستی در این منطقه به گسترهای از خاک عراق نفوذ کرد. در آن بازه زمانی، این گروه توانست بخشهای وسیعی از استانهای نینوا، صلاح الدین، الانبار و سایر نواحی را در اختیار گرفته و تا حومه بغداد پیشروی کند. نیروهای عراقی با عملیاتهای گسترده و پشتیبانی از نیروهای همنام، نهایتاً موفق به بازپسگیری شهر موصل در تابستان سال 2017 شدند و از آن زمان به بعد، مرزها نیز هرچند با دشواریهایی همراه بوده، اما تحرکات گروههای تروریستی به شکل قابل توجهی کاهش یافت. با این وجود، هستههای پنهان داعش و گروههای مرتبط همچنان به دنبال بازسازی و بازتعریف شبکههای خود هستند و این امر نیازمند تدابیر مستمر امنیتی است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این واقعیت نه تنها به نفع عراق بلکه به سود ثبات منطقه نیز میباشد، زیرا هر گونه سستی در مرزها میتواند زمینهساز تهدیدهای گستردهتر علیه کشورهای همسایه باشد.
در این زمینه، کارشناسان امنیتی بر این باورند که گامهای اخیر میتواند به عنوان یک الگوی بازطراحی شده در مدیریت مرزهای داخلی محسوب شود. از جمله نکات مثب این طرحها میتوان به افزایش دسترسی به اطلاعات سریع و ایجاد کانالهای ارتباطی کارآمد بین نیروهای مرز و نیروهای انتظامی اشاره کرد. با این وجود، برخی تحلیلگران بر این باورند که این گونه اقدامات باید با رعایت حقوق انسانی و حفظ حریمهای محلی همراه باشد تا از پیامدهای جانبی ناخواسته در جوامع مرزی جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، اجرای این پروژهها در قالب چارچوبهای قانونی داخلی و احترام به حقوق شهروندان منطقه اجرا میشود تا بتوان از حفظ امنیت به صورت همزمان با حفظ رفاه مردم اطمینان حاصل کرد.
روابط بینالمللی و پیامدهای منطقهای این تصمیم نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. در حالی که عراق به دنبال تقویت ثبات در نوار مرزی است، برخی ناظران بینالمللی به نقش نیروهای غربی و طرحهای مربوط به بازگشت عناصر داعش اشاره میکنند. در این میان، عراق بر حفظ امنیت داخلی و جلوگیری از هرگونه فرایند نفوذی تأکید دارد و با توجه به تحولات اخیر، تلاش میکند با رویکردی چندجانبه و با همکاری کشورهای همسایه، به ثبات منطقهای پایدار دست یابد. در نهایت، میتوان گفت که این مجموعه اقدامات، با وجود چالشهای اجرایی، به عنوان گامی مهم در راستای امنیت ملی عراق محسوب میشود و میتواند تصویری از یک مدیریت مرزی مدرنتر و کارآمدتر ارائه دهد. به گزارش تیم آرشیو کامل، تداوم این روند به شرط وجود اراده سیاسی و منابع کافی، میتواند به افزایش امنیت در نواحی مرزی و کاهش تهدیدات تروریستی کمک کند.
تحلیل اجرایی-غیرسیاسی درباره اجرای طرحهای مرزی
این مجموعه اقدامات با وجود پتانسیلهای مثبت، نیازمند مدیریت کارآمد منابع، رعایت عدالت اجرایی و تقویت شفافیت در فرایندها است تا از بروز مشکلات عملیاتی و سوءبرداشتهای محلی جلوگیری شود. به طور خاص، اجرای دیوار بتنی و تقویت نظارت الکترونیکی باید با ارزیابی دقیق از هزینه-فایده، نظارت دقیق بر عملکرد پیمانکاران، و تضمین دسترسی ساکنان محلی به خدمات مرزی انجام پذیرد. همچنین لازم است رسانهها و نهادهای مدنی در فرایند اطلاعرسانی شریک باشند تا از بروز اخبار نادرست یا برداشتهای غلط جلوگیری شود. در نهایت، این پروژهها باید با چارچوب قانونی داخلی کشورها و رعایت اصول حقوق بشری اجرا شوند تا از تداوم ثبات منطقهای پشتیبانی کرده و به هیچ وجه به منابع انسانی و حقوق شهروندان آسیبی وارد نشود.