طرح کسر آنی مالیات از تراکنشهای کارتخوان: هدف و چارچوب اجرایی
به گزارش تیم آرشیو کامل، از ابتدای دیماه مرحله نخست اجرای تبصره (۱) ماده (۱۷) قانون مالیات بر ارزش افزوده با محوریت «کسر ۸ درصد از تراکنشهای کارتخوان» آغاز میشود. این اقدام با هدف شفافسازی مبادلات، جلوگیری از فرار مالیاتی و اجرای دقیق قوانین مالیاتی صورت میگیرد و تمرکز اولیه بر پذیرندگان منتخب در گروه فروشگاههای بزرگ و واحدهای خاصی از رستورانها است. در گزارشهای اولیه، بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی بهعنوان دو نهاد کلیدی در اجرای این طرح همسو شدهاند تا فرایند پرداخت بهصورت عادی و روان باقی بماند و تغییرات ناخوشایند برای مشتریان یا کسبوکارها ایجاد نشود.
براساس توضیحات رسمی، در فاز نخست، ۸ درصد از مبلغ خرید بهصورت علیالحساب از تراکنشهای کارتخوان کسر میشود و مانده وجه به پذیرنده کارتخوان واریز میشود. این فرایند هماکنون در حال آمادهسازی اجرایی است و هماهنگی بین بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی ادامه مییابد تا برداشت مستقیم از تراکنشها بهطور قانونی و بدون اخلال در روند پرداخت مشتریان انجام شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این طرح با هدف ایجاد شفافیت در مبادلات مالی و جلوگیری از خاموشی در جریان پرداخت به اجرا گذاشته میشود و تغییر معنایی در متن قانونی یا نحوه اجرای آن ایجاد نخواهد کرد.
در فاز نخست طرح، بررسیهای میدانی نشان میدهد که حدود ۱۷۷ رستوران و کافه در تهران و حومه (شامل شمیرانات) بهعنوان مشمولان اولیه معرفی شدهاند و احتمال گسترش پوشش به سایر کسبوکارها وجود دارد. یک واحد رستوران زنجیرهای در جزیره کیش نیز بهعنوان یکی از مشمولان این فراخوان معرفی شده است. این آمارها از تفاهم مشترک سازمان امور مالیاتی و بانک مرکزی خبر میدهند و بهنظر میرسد که هدف اصلی، ایجاد مسیرهای پرداختی بدون اختلال و حفظ انسجام پرداختهاست. این موارد نشان میدهد که فرایند اجرایی کسر ۸ درصد از تراکنشهای کارتخوان به شکل مرحلهای و با نظارت دقیق در حال پیشبرد است و در آینده با گسترش پوشش، کارآیی این طرح افزایش مییابد.
به گزارش رسانههای همسو، فرایند برداشت مستقیم از تراکنشهای کارتخوان بر اساس قوانین جدید ارزش افزوده اجرایی میشود و واحدهای اجرایی موظف هستند روند انجام تراکنشها را بهدقت مدیریت کنند تا رضایت مصرفکننده و ثبات بازار حفظ شود. این اقدام در کنار اهداف شفافیت مالی، به کاهش فاصله بین مبالغ پرداختی و مبالغ مالیاتی منجر میشود و در صورت بهکارگیری صحیح، میتواند به بهبود رسیدگیهای مالیاتی و کاهش سهم فرار مالیاتی کمک کند. برای مصرفکنندگان، انتظار میرود که تراکنشهای کارتخوان با تغییرات کوتاهمدت در ساختار پرداخت روبهرو شود اما با برنامهریزی دقیق، اختلال در فرایند پرداخت کاهش یابد. به گزارش تیم آرشیو کامل، فرآیند پیگیری و ارزیابی این طرح در حال انجام است و تصمیمات اجرایی در آینده نزدیک اعلام خواهد شد.
در ادامه، نکته مهم این است که طرح در فاز نخست بهطور عمده روی ۱۷۵ کافه و رستوران در تهران و شمیرانات متمرکز شده و با توجه به تفاهمنامههای موجود، مسیر اجرایی در سطح کشور پیگیری میشود. مطابق گزارشها، یک واحد رستوران زنجیرهای در کیش نیز مشمول این فراخوان شده است و احتمال افزایش دامنه مشمولان وجود دارد. این گامها نشان میدهد که اجرای کسر آنی مالیات از تراکنشهای کارتخوان میتواند به شیوهای روشن و تبدیلشده به یک روال قانونی برای تمام پذیرندگان کارتخوان تبدیل شود. این مطالب با استناد به گزارشهای منتشرشده و مصاحبههای انجامشده با مسئولان سازمان امور مالیاتی و بانک مرکزی منتشر میشود و میتواند بهعنوان یک مرجع مستند برای کسبوکارها و رسانهها در آینده نزدیک باشد.
تبیین فاز نخست و سازوکار اجرایی
در فاز نخست این طرح، بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی بهطور مشترک به بررسی سطح پوشش، نحوه اجرای دقیق و سازوکار پرداختی پرداختهاند. براساس توضیحات رسمی، در ابتدای دیماه کسر آنی مالیات از تراکنشهای کارتخوان آغاز میشود و مبلغ برداشتشده بهصورت علیالحساب از تراکنش کسر میگردد و با همان تراکنش، مبالغ به حساب پذیرنده واریز میشود. این شیوه، هدفش کاهش تفاوت بین مبلغ پرداختی مشتری و میزان وصولی به سازمان مالیاتی است و با توجه به تفاهمنامههای موجود، فشار مالی اضافی بر کسبوکارها نخواهد آورد. همچنین در این فرایند، شفافیت مبادلات و کاهش فرار مالیاتی بهعنوان اولویتهای اصلی مطرح میشود.
نکته کلیدی این است که این طرح با رویکرد گامبهگام و پایش دقیق اجرایی میشود تا هر گونه اشکال فنی یا اختلال در روند پرداخت اصلاح شود. انتظار میرود که در روزهای ابتدایی اجرای این طرح، با توجه به سازوکارهای جدید، موقتا تغییراتی در کارکرد کارتهای پرداخت وجود داشته باشد، اما با توجه به هماهنگی با بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی، سطح خدمترسانی به مشتریان حفظ میشود و مشکلات احتمالی به سرعت برطرف میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، اجرای طرح در جشنوارههای فروش و ایام پیک تقاضا باید بهدرستی مدیریت شود تا تأثیر منفی بر تجربه خرید مصرفکنندگان نداشته باشد.
بر اساس ارزیابیهای اولیه، این طرح میتواند در بلندمدت به بهبود فرآیندهای مالیاتی و کاهش حجم فرارهای مالیاتی منجر شود؛ با این حال، برخی کسبوکارهای کوچک و متوسط نگرانیهایی درباره تاثیر کوتاهمدت انجام دارد. در این میان، حساسیتهای اجرای قانونی و رعایت عدالت مالیاتی باید حفظ شود تا هیچ گروهی از پرداختیهای مالیاتی بهطور ناخواسته دچار فشار شود. همچنین لازم است که سازمانهای دولتی، بانکها و کسبوکارها بهطور مستمر گزارشهای شفاف ارائه دهند تا فرایند اجرایی بهصورت قابل اعتماد و قابل ردیابی باشد. با توجه به این نکات، اجرای مرحله نخست بهطور منطقی انجام میشود و در آینده نزدیک شاهد گسترش پوشش به سایر صنوف و مناطق خواهیم بود.
روند نظارت و شاخصهای موفقیت
برای ارزیابی موفقیت این طرح، شاخصهایی مانند درصد پوشش پذیرندگان، درصد تراکنشهای کسرشده، درصد رسیدگیهای مالیاتی موفق و میزان رضایت مشتریان در نظر گرفته شده است. همچنین فرآیندهای گزارشگیری دقیق، سامانههای ارتباطی با بانک مرکزی و سازمان مالیاتی و همچنین ایجاد کانالهای پاسخگویی برای کسبوکارها از اولویتهای اجرایی است. گزارشهای دورهای از این شاخصها در آینده منتشر خواهد شد تا همگان از پیشرفت پروژه آگاه شوند. بهطور کلی، با رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران و چارچوبهای اجرایی، انتظار میرود که طرح بتواند بهصورت پایداری به بهبود شفافیت اقتصادی کمک کند و از هرگونه ابهام یا نارسایی در سیستمهای پرداخت جلوگیری نماید.
نتیجهگیری و چشمانداز
در نهایت، آغاز اجرای کسر آنی مالیات از تراکنشهای کارتخوان، گامی مهم در جهت افزایش شفافیت و کنترل فرار مالیاتی است. با وجود نگرانیهای احتمالی برای برخی کسبوکارها، روند اجرایی با حفظ روند پرداخت و نظارت دقیق دنبال میشود تا مشتریان و پذیرندگان کارتخوانهای مختلف کمترین اختلال را تجربه کنند. با توجه به اینکه تفاهمهای بین بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی، اجرای این طرح را هموار میکند، انتظار میرود که در روزهای آینده شیوههای اجرایی بهبود یابد و دامنه پوشش به واحدهای بیشتری گسترش یابد. این خبر را میتوان بهعنوان گامی رو به جلو در نظام مالیاتی کشور در نظر گرفت، که با کمال دقت در پیادهسازی و با حفظ حقوق مصرفکنندگان و اصناف، ممکن است منجر به بهبود شفافیت و کارآمدی سامانه پرداخت شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی از اجرای کسر آنی مالیات از تراکنش کارتخوانها
این طرح از منظر حقوقی-اجرایی بهعنوان یک ابزار اجرایی مبتنی بر تبصرهها و مادههای قانون مالیات بر ارزش افزوده، میتواند به تقویت شفافیت مالیاتی کمک کند اما همواره باید با احتیاط و رعایت حقوق مصرفکننده انجام شود تا از هرگونه فشار ناخواسته بر کسبوکارهای کوچک و متوسط جلوگیری شود و نحوه اجرای آن بهطور دقیق مشخص و قابل پیگیری باشد. بهطور خاص، در اجرای این سازوکار، باید از طریق ارائه گزارشهای دقیق و جامع به نهادهای نظارتی، امکان کنترل و بازنگری وجود داشته باشد تا اطمینان حاصل شود که منابع مالیاتی به طور عادلانه و مطابق با قانون وصول میشود. همچنین لازم است در فرایند اجرایی، از پشتیبانی فنی مناسب بهرهمند شد تا کمترین اختلال در پرداختهای روزمره مشتریان و پذیرندگان کارتخوان ایجاد گردد. این تحلیل نشان میدهد که در صورت مدیریت منظم و شفافیت کامل، این طرح میتواند به بهبود فرایندهای مالیاتی کمک کند و از شکلگیری اختلافات احتمالی در آینده جلوگیری نماید.