خودباوری ملی و بهکارگیری ظرفیت نخبگان، مسیری برای عبور از چالشهای کشور
در نشست اخیر با حضور فرهیختگان، نخبگان و فعالان فرهنگی استان چهارمحال و بختیاری، دکتر مسعود پزشکیان به تشریح نقشی که خودباوری ملی و استفاده از ظرفیتهای داخلی میتواند در بهبود شرایط کشور ایفا کند، پرداخت. به گزارش تیم آرشیو کامل، او گفت که راهبرد اصلی برای برونرفت از مشکلات، تکیه بر اعتماد به توانمندیهای داخلی و جایگاه انسانهای نخبه در سطوح گوناگون جامعه است. این دیدگاه از منظر دولت و دستگاههای اجرایی، به معنای تغییر رویکردها و نگاه به علم بهعنوان موتور تصمیمگیریهای عملی است که میتواند بهویژه در حوزههای حساس چون آب، محیط زیست و توسعه علمی محقق شود.
پزشکیان با اشاره به موقعیت دانشگاهها، بر نقش فعال و تعیینکننده این نهادها در حل مسائل کشور تأکید کرد. او با بیان اینکه دانشگاههای نسل سوم و چهارم باید با درک عمیق از دغدغههای مردم، نقشآفرینی عملی و معطوف به ارائه راهحلهای اجرایی داشته باشند، یادآور شد که همکاری میان دانشگاهیان، پژوهشگران و مدیران اجرایی، کلید توسعه پایدار است. در این چارچوب، علم، مهارت و انگیزه بهعنوان سه رکن مکمل یکدیگر عمل میکنند و در کنار هم میتوانند بخش قابلتوجهی از چالشهای کنونی را رفع کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، پر رنگکردن نقش نخبگان در تصمیمگیریهای کاربردی از نظر او، مسیر حرکت کشور را بهسویی هدایت میکند که بهجای شعارهای موقتی، به نتایج ملموس منجر شود.
این سخنان در برابر فشارهای بینالمللی و محدودیتهای جاری، تأکید میکند که مسیر پیشرفت، از تغییر رفتارها و رویههای گذشته آغاز میشود. پزشکیان تأکید کرد که تغییر رویهها زمانبر است اما غیرقابل اجتناب است و برای دستیابی به پیشرفت پایدار، لازم است از نظرات اعضای هیأت علمی دانشگاههای استانها و از منظر نخبگان و پژوهشگران استفاده شود. او با صراحت بیان کرد که تنها با اعتماد به ظرفیتهای داخلی و با حفظ احترام نسبت به صاحبنظران، میتوان تصمیمات کلان را با صحت و کارایی بیشتری اجرا کرد. در این چارچوب، دولت بهعنوان پشتیبان عدالت، بهدور از شعارهای نامی و بیعمل، تلاش میکند تا کاستیها را با وجود محدودیتهای مالی و مدیریتی برطرف نماید.
یکی از محورها و نکات کلیدی مطرحشده در این نشست، استفاده از ظرفیت نخبگان در حوزههای بحرانی کشور بود. درک دقیق از مسائل مردم و بهرهگیری از نظرات کارشناسی، بهویژه در حوزه آب و محیط زیست و همچنین علمِ کاربردی در پزشکی و بهداشت، بهعنوان روشی کارآمد برای ارائه راهحلهای عملی شناخته شد. این رویکرد، با گزارشهایی از اقدامات انجامشده در سالهای اخیر در سطح دانشگاههای استانها و مراکز تحقیقاتی همسوست و نشان میدهد که همکاریهای هدفمند میان نخبگان و مسئولان اجرایی میتواند به تغییر وضعیت موجود کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این همفکریها و مذاکرات در قالب طرحهای پژوهشی، مطالعات راهبردی و پروژههای اجرایی قابلپیگیری است و میتواند به تامین منافع عمومی و ارتقای سطح زندگی مردم منجر شود.
پزشکیان در بخشی از سخنان خود به نقش فرهنگ کارگروهی و تصمیمگیری جمعی اشاره کرده و گفت که کشور زمانی به توسعه و رفاه میرسد که هر یک از بازیگران جامعه، از هنرمندان و کارآفرینان تا اساتید دانشگاه، با روحیه مشارکتی و با رویکردی مبتنی بر انصاف و عدالت، در تصمیمگیریها نقشآفرینی کنند. او با اشاره به واقعیتهای بینالمللی و محدودیتهای فعلی، تأکید کرد که آینده کشور بهزودی با توجه به ظرفیتهای داخلی، همت جمعی و توکل ملی روشنتر خواهد شد. از نگاه او، تکیه بر خودباوری و نگاه واقعبینانه به ظرفیتهای داخلی، بهخصوص با حضور و مشارکت فعال هنرمندان و اساتید دانشگاه، میتواند به از بین رفتن اتکای بیجا به دیگران و رسیدن به خوداتکایی منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد نه تنها بر رشد علمی و اقتصادی، بلکه بر جامعهسازی هم تأثیرگذار است و میتواند به بهبود سطح معیشت و آرامش اجتماعی منجر شود.
در پایان نشست، رویکرد دولت به عدالتمحوری و استقلال از شعارهای زائد، بهعنوان یکی از اصول ارزیابی میشود. رئیسجمهور در سخنان خود تأکید کرد که دولت با باور به عدالت و مسئولیتپذیری وارد میدان میشود و تا حد امکان تلاش میکند تا کمبودها و کوتاهیهای اجرایی را با شفافیت و پاسخگویی مدیریت کند. این رویکرد، از منظر کارشناسان میتواند به ایجاد هماهنگی بین نهادهای مسئول و تقویت اعتماد عمومی کمک کند و زمینه را برای به کارگیری ظرفیتهای داخلی در پروژههای ملی فراهم آورد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تعبیر از عدالت و کارآمدی دو ضرورت همزمان را نشان میدهد که میتواند در بلندمدت به تغییر کیفیت زندگی مردم منجر شود و از منظر اجرایی، نیازمند برنامهریزی دقیق، بودجهبندی هوشمندانه و پایش مستمر است.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره قابلیت اجرایی سیاستهای خودباوری و بهکارگیری نخبگان
این تحلیل بر پایه اصول و چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است و تلاش دارد تا بدون ورود به محتوای سیاسی حساس، ابعاد اجرایی و حقوقی معقول را بررسی کند. نخست، باید توجه داشت که هر سیاستی برای تحقق در عمل، مستلزم یک نقشه راه مشخص، تخصیص منابع و سازواری اجرایی مناسب است. در این راستا، تقویت مشارکت نخبگان در سطح ملی و استانی، وظیفهای است که از طریق قراردادهای علمی-اجرایی، تفاهمنامههای بین دانشگاهی و تعامل شفاف با دستگاههای اجرایی قابل پیگیری است. از منظر حقوقی، ایجاد سازوکارهایی که بتواند از منافع عمومی حفاظت کند و همزمان استقلال علمی را حفظ نماید، نقش کلیدی دارد. ثانیاً، شفافیت در فرایند تصمیمگیری و گزارشدهی بهعنوان یکی از اصول حاکمیتGood governance، باید در برنامهها و پروژهها لحاظ شود تا اعتماد عمومی تقویت گردد. ثالثاً، برای جلوگیری از هرگونه اختلال یا تأخیر در اجرای پروژههای پژوهشی و اجرایی، وجود ضمانتهای اجرایی، مشخص بودن مسئولیتها و زمانبندی دقیق برای هر مرحله ضروری است. در نهایت، با توجه به محدودیتهای مالی و عملیاتی که ممکن است پیش بیاید، استفاده از ظرفیتهای داخلی و بهرهگیری از توان گروههای علمی و اجرایی، میتواند به تحقق سیاستهای عدالتمحور دولت کمک کند، با حفظ چارچوبهای قانونی و پرهیز از هرگونه اقدام خارج از حدود وظایف و اختیارات قانونی دستگاهها. این تحلیل نشان میدهد که چرخه تبدیل علم به عمل، اگرچه همواره با چالشهایی همراه است، اما با برنامهریزی دقیق، پایش مستمر و هماهنگی میان دانشگاهیان و نهادهای اجرایی، قابلیت اجرایی دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، برای موفقیت این مسیر نیازمند تلاش مستمر و پشتیبانی منابع و زیرساختهای لازم است.