نگاهی نو به جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان
در آستانه برگزاری سیامین دوره جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان، روالی تازه و با ثبات در رویکردهای اجرایی این رویداد دیده میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، رضا مردانی، مدیرکل هنرهای نمایشی، پیامی منتشر کرد که متن آن حاوی تأکید بر جایگاه کودک و نوجوان در جهان نمایش است و اعلام میدارد که این رویداد با هدف ایجاد فضایی برای امید، خلاقیت و آیندهسازی نسل نو برای جشنواره امسال تنظیم شده است. این نگاه، بیانگر آن است که تئاتر کودک دیگر بهعنوان تنها تماشاگر صرف نیست؛ بلکه به عنوان یک مسیر تعاملی و همخالق معنا مطرح میشود. در همین راستا، رویکردهای کلان اداره کل هنرهای نمایشی در سال جاری با این افق روشن همسو شدهاند و رویکردی را جایگزین میکند که شادی، حق مسلم کودکان است و تئاتر کودک و نوجوان فضایی برای تجربه شادی، پرورش تخیل و آفرینش جهان روشنتر فراهم میآورد.
این دوره از جشنواره با محورهایی که در پیش است، میتواند به الگویی ملی و بینالمللی بدل شود و به عمق رویکردهای نوین تئاتر کودک و نوجوان کمک کند. از جمله تازگی در روایت و قصهگویی، بازاندیشی در زبان روایی، تقویت قصههای تعاملی، استفاده از بازیهای نمایشی و گشودن افقهای تازهای که کودک را از «تماشاگر منفعل» به «همخالق معنا» تبدیل میکند. همچنین نوآوری در زبان، اجرا و ساختار نمایش کودک تئاتری که جرئت شکستن کلیشهها را دارد و با بهرهگیری از زبان بدن، موسیقی، فناوری و رسانههای نوین، پیامهای امروز را برای کودکان امروز بیان میکند، از مبانی محتوایی این دوره است. به گزارش تیم آرشیو کامل، مشارکت فعال کودکان و نوجوانان در فرایند خلق نمایش، آنها را به تجربهای تربیتی، اجتماعی و هویتی تبدیل میکند و آینده نمایش را بر پایه این تجربهها استوار میسازد. این رویکردها، بهویژه با توجه به کمبود فضاهای تعاملی برای نسل جدید و اهمیت پرورش تفکر انتقادی و تخیل خلاق، میتواند به تقویت جایگاه ایران در سطح منطقه و جهان کمک کند.
محورهای کلان جشنواره و نقش کودکان
در پروفایل برنامههای جشنواره، تأکید بر بازیگشایی زبان نمایش و بازنگری در ساختار قصهگویی دیده میشود. رویکردی که کودکان را از تماشاگر صرف به همسازنده معنا تبدیل میکند. این رویکرد شامل استفاده از زبان بدن، موسیقی و فناوریهای نوین، و نیز گشودن فرصتهایی برای مشارکت مستقیم کودکان در فرایند تولید و بازآفرینی قصه است. از این منظر، جشنواره همدان میتواند به الگوی ملی تبدیل شود و راه را برای تجربیات بینالمللی هموار کند. افزایش مشارکت گروههای نمایشی داخلی و خارجی، و همچنین توجه ویژه به رویکردهای تعاملی در اجراها، از محورهای اصلی این دوره محسوب میشود. همچنین روشن است که این رویکردها با رویکردهای آموزشی و فرهنگی همسو هستند تا آیندهای پایدار برای هنر نمایش ایران رقم بزنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این دوره در زمینه رویکردهای هنری و آموزشی، به شکل قابل توجهی به شیوههای نوین ارائه میپردازد و از ظرفیتهای کودکان بهعنوان عاملان خلاق پروژههای اجرایی بهره میبرد.
برنامهها و زمانبندی جشنواره
سیامین دوره جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان در بازه زمانی ۱۵ تا ۲۰ آذرماه ۱۴۰۴ برگزار میشود. این تاریخ به شکل دورهای و با حضور گروههای نمایشی داخلی و خارجی تعیین شده است تا فرصتهای متنوعی را برای کودکان و نوجوانان فراهم کند. در کنار اجراهای صحنهای، کارگاهها، نشستهای آموزشی و برنامههای تعاملی برای مخاطبان کودک و نوجوان در نظر گرفته شده است تا تجربهای چندجانبه و فراگیر از تئاتر ارائه شود. همدان، بهعنوان شهری با تاریخ و فرهنگ غنی، با میزبانی از این رویداد، بار دیگر صحنهای فراهم میکند که در آن کودکان و نوجوانان بهطور فعال با محتوای نمایشی در تعامل قرار میگیرند و از طریق زبان اجرا با جهان اطراف خود ارتباط برقرار میکنند.
بازتعریف نقشه تولید و مشارکت کودک
در نگاه مدیران این جشنواره، فرایند تولید نمایش برای کودکان صرفاً ارائه یک «اثر آماده» نیست، بلکه تجربهای زنده است که با مشارکت کودکان و نوجوانان شکل میگیرد. از این رو، رویکرد تعاملی بهطور جدی در برنامههای آموزشی و زمانی-نمایشی گنجانده شده است. این اقدام، به تقویت تفکر انتقادی و تخیل خلاق در نسل فردا کمک میکند و با گفتمانهای فرهنگی ایران و جهان همسو میشود. در نتیجه، صحنه جشنواره بهجای دیدن کودکان فقط بهعنوان مخاطبان، بهعنوان همسازندگان معنا معرفی میشود و این تغییر سبک، پیامدهای مثبتی را برای توسعه زبان و قالبهای نمایشی کودک در آینده دارد.
همدان، شهر اساطیر و تاریخ، میزبان رویدادی بینالمللی
همدان با سابقه تاریخی و فرهنگی خود، بهطور طبیعی فضای مناسبی را برای شکلگیری و ارائه تجربهای تئاتری فراهم کرده است. این شهر با شعار جشنواره سیام که «کودک امروز، روایت تازه، صحنه فردا» است، در کنار ارائه اجراهای داخلی، با حضور گروههای نمایشی خارجی، تلاش میکند تبادل فرهنگی را تسهیل کند و جایگاه ایران را در عرصه بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان تقویت کند. از دیدگاه اجرایی، این رویداد نیازمند برنامهریزی دقیق برای دسترسی کودکان و والدین به ظرفیتهای رویداد، ارائه خدمات حمایتی و ایجاد فضاهای امن و دوستداشتنی است تا تجربه حضور در جشنواره برای کودکان به یادماندنی باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویداد میتواند درهای تازهای را به سمت آینده صحنه هموار کند و به تثبیت جایگاه همدان بهعنوان کانونی برای تولیدات تئاتری کودک و نوجوان کمک نماید.
جزئیات اجرایی و شیوههای تبلیغ و اطلاعرسانی
در تصمیمگیریهای اجرایی، توجه به زبان ساده و قابل فهم برای کودکان و خانوادهها و استفاده از کانالهای معتبر اطلاعرسانی از اولویتهای مدیریت جشنواره است. حضور فعال کارکنان اجرایی، مربیان و هنرمندان در کارگاهها و فضاهای آموزشی، از نکات کلیدی است تا پیام جشنواره بهگونهای منتقل شود که کودکان و والدین بتوانند درک عمیقی از محتوا و افقهای آینده پیدا کنند. همچنین توجه به سازوکارهای ایمنی و رعایت اصول اخلاقی و فرهنگی در تمام جنبههای رویداد، از الزامات اجرایی است. این رویکردها که با همکاری تیمهای اجرایی داخلی و بینالمللی دنبال میشود، به ایجاد تجربهای روشن و امن برای مخاطبان کودک میانجامد. به گزارش تیم آرشیو کامل، با وجود تغییرات رویکردی، هدف اصلی حفظ ارزشهای فرهنگی و آموزشی است که بهعنوان پشتوانهای برای فعالیتهای آینده جشنواره عمل میکند.
سفر به صحنه فردا: نوآوری و تقویت تفکر کودکانه
این دوره از جشنواره با تمرکز بر «صحنه فردا» سعی دارد تا با بهرهگیری از زبانهای تعاملی و روایی نوین، کودکان و نوجوانان را به دنیای نمایش پیوند دهد. تجربههای تعاملی، تستهای اجرایی و گفتوگوهای گروهی از طریق بازنماییهای صادقانه و سرگرمکننده، به کودکان این امکان را میدهد تا در فرایند ایجاد اثر مشارکت مستقیم داشته باشند و بهنوعی به تجربهای تربیتی تبدیل شود. علاوه بر اجراهای حرفهای، امکان دیدار با هنرمندان، بازدید از کارگاههای تخصصی و حضور در فضاهای آموزشی، به تقویت روحیه پژوهشگری در کودکان منجر میشود. این رویکرد بهویژه در فضای شهری همدان میتواند به کاهش فاصله میان هنر و زندگی کودکان کمک کند و از طریق تجربههای عملی، به رشد خلاقیت و تواناییهای اجتماعی آنان منجر شود.
تحلیل اجرایی منطبق با قوانین جمهوری اسلامی ایران
در چارچوب قوانین و ارزشهای فرهنگی-اخلاقی جمهوری اسلامی ایران، این جشنواره بهطور روشن کوشیده است تا رویدادی باشد که تعبیههای اجرایی، آموزشی و هنری را با احترام به قوانین و چارچوبهای کشور ارائه دهد. از منظر اجرایی، بهبود دسترسی به رویدادها برای خانوادهها و کودکان، حفظ امنیت و سلامت مخاطبان، و پرهیز از هرگونه محتوای نامناسب از اولویتهای اصلی برنامهریزی است. برای اطمینان از شفافیت و پاسخگویی به مخاطبان، رعایت اصول اخلاقی در قراردادهای همکاری با گروههای داخلی و خارجی و فراهمآوری امکانات مناسب برای حضور جامعه کودک و نوجوان از نکات حیاتی است. همچنین با توجه به تعهد به فرهنگ ملی و حفظ هویت ایرانی، محتواها باید با محورهای اخلاقی و فرهنگی متناسب با ارزشهای جامعه همسو باشند و از هر گونه، تبلیغات یا پیام غیرمستند که ممکن است با قوانین کشور مغایرت داشته باشد، پرهیز شود. بهطور کل، رویدادهای این چنینی باید توازن میان نوآوری و حفظ چارچوبهای قانونی و فرهنگی کشور را حفظ کنند تا بتوانند بهعنوان نمونهای موفق از تداخل هنری و آموزشی برای آینده عمل نمایند.