حادثهای بیسابقه در شرق هرمزگان
در نتیجه بارشهای شدید اخیر، جمعه 28 آذرماه سال جاری سیلابی گسترده از رودخانه فصلی «هیوَه» و آبگرفتگی شدید به روستای مهرگی از توابع دهستان گیاوان واقع در شرق استان هرمزگان وارد شد. گزارشها نشان میدهد که با بارندگی بیش از 200 میلیمتر، مراکز مسکونی این روستا به طور کامل زیر آب فرو رفت و راههای ارتباطی اصلی منطقه به طور کامل قطع شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، شدت سیلاب به حدی بود که اهالی برای حفظ جان خود به پشتبامها پناه بردند و گروههایی نیز ناچار به ترک روستا شدند.
میعاد، فرزند دوم خانوادهای چهارنفری بود که در این حادثه جان باخت. ابراهیم فرامرزی، یکی از معتمدین منطقه، در تشریح ماجرا گفت که با شدت گرفتن آب و بالا آمدن سطح فاضلاب، خانواده برای خروج اضطراری با خودرو از روستا قصد داشتند اما به دلیل سیلاب و احتمال واژگونی خودرو از حرکت بازماندند و در نتیجه میعاد در کنار پدرش در حاشیه دیوار بلوکی پناه گرفت. دیوار در اثر فشار آب فرو ریخت و میعاد برای لحظاتی در کنار پدرش به دام افتاد. پیکر این کودک ساعاتی بعد با تلاش نیروهای مردمی از آب بیرون کشیده شد. عملیات جستوجو تا حدود چهار ساعت به طول انجامید.
تأثیر شدید سیلاب فقط به منازل مسکونی محدود نبود؛ پلهای روستاهای مهرگی و گزپیر نیز آسیب دیدند و دسترسی به این دو مسیر به مدت ساعات طولانی مسدود شد. روستاهای اطراف از جمله مهرگی با جمعیت حدود 500 نفر و بیش از 120 خانوار از سالهای گذشته نیز شاهد بارشهای شدید مشابه بودهاند، اما تا کنون اقدام موثری برای ایمنسازی رودخانهها و زیرساختهای منطقه به عمل نیامده است. علاوه بر نابودی منازل، خساراتی به دامها وارد شده و تخریب گستردهای در زیرساختهای محلی و راههای دسترسی مشاهده میشود؛ در این گزارشها حدود 400 رأس دام اهالی تلف شده و حدود 80 درصد از راههای اصلی دسترسی روستاها دچار آسیب یا زیر آب رفتگی است.
در ساعات اولیه پس از حادثه، امدادرسانی با مشکلات جدی مواجه بود و برخی مناطق دیگر شهرستان سیریک نیز با خلأ امکانات جادهای روبهرو شدند. مردم منطقه از نبود طرحهای بلندمدت برای ایمنسازی بستر رودخانهها و بهسازی زیرساختها گلایه دارند و تاکید میکنند که نبود اقدامات پیشگیرانه به تکرار چنین فاجعههایی دامن میزند. در محتوای گزارشهای مردمی و سخنان مسئولان محلی، اشاره شده است که مهرگی و سایر روستاهای مسیر سیلابی نیازمند بازنگری کامل در مدیریت بحران محلی، بهبود شبکههای زهکشی و تقویت پلها و جادههای حیاتی هستند تا در چنین شرایطی امکان امدادرسانی سریعتر فراهم شود. این گزارشها نشان میدهد که رویکردهای کوتاهمدت جایگزینهای مؤثر برای مواجهه با سیلابهای چندین ساعته نیستند و توجه به زیرساختها و پیشگیری از نفوذ آب به بافت روستاها ضروری است.
بهگزارش منابع محلی و مقامات منطقهای، بهروز رسانیهای امدادی همچنان ادامه دارد و تیمهای مردمی و نیروهای امدادی برای حفاظت از جان اهالی و بازگرداندن خدمات حیاتی به روستاها در حال کار هستند. در این میان، خانوادههای ساکن مهرگی و روستاهای همجوار از نظر روانی و اقتصادی به حمایتهای فوری نیاز دارند، تا از تبعات طولانیمدت این فاجعه عبور کنند. مسئولان محلی اعلام کردهاند که طرحهای ایمنسازی رودخانهها و بازنگری در مسیرهای ارتباطی به عنوان محورهای اصلی کارهای بلندمدت در دستور کار قرار میگیرد تا در آینده احتمال بروز چنین بحرانهایی کاهش یابد.
در مجموع، سیلاب شرق هرمزگان ترکیب مهمی از تغییرات جوی، فرسایش خاک و نبود برنامههای کارآمد مدیریتی را نشان میدهد که به خاموشی عادی در فصول بارانی منجر میشود. رویداد اخیر به وضوح بیانگر این است که هر ساله با بارشهای سنگین، زیرساختهای روستایی و دسترسی به خدمات ضروری بهخصوص در بخشهای دورافتاده با چالش جدی مواجه میشود و پاسخ مناسب از سوی نهادهای اجرایی و پایش دقیقتر از سوی سازمانهای متولی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش هزینههای انسانی و مادی داشته باشد. این گزارش با توجه به منابع رسمی و محلی، تلاش میکند از زاویهای خبری-تحلیلی به مسائل مربوط به سیلاب شرق هرمزگان نگاه کند و ضمن حفظ واقعیتها، از ورود به جنجالهای سیاسی پرهیز نماید. به گزارش تیم آرشیو کامل.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره سیلاب شرق هرمزگان
با توجه به قوانین جمهوری اسلامی ایران در حوزه مدیریت بحران و مسئولیتهای دستگاههای اجرایی در برخورد با حوادث طبیعی، این تراژدی نشان میدهد که نبود سازوکارهای هماهنگی میان استانداری، فرمانداری و دهیاریها میتواند در زمان حوادث بحرانی باعث تأخیر در امدادرسانی و توزیع ناهمسان منابع شود. لازم است با بازنگری در طرحهای جامع مدیریت بحران، بهبود زیرساختهای حیاتی مانند پلها، جادهها و سیستمهای زهکشی و همچنین ایجاد کانالهای اضطراری برای دسترسی به روستاهای دورافتاده به سرعت انجام شود. در عین حال، به لحاظ حقوقی، تقویت شفافیت در تخصیص بودجههای امدادی و ارزیابی دورهای از کارایی امدادرسانی وظیفه مقامات محلی و ملی است تا با رفع نواقص، پاسخ به بحرانها به طور متمرکز و بهموقع فراهم گردد. همچنین بهبود آموزشهای محلی در زمینه ایمنی سیلاب و آگاهیرسانی به ساکنان روستاها میتواند نقش پیشگیرانه مهمی ایفا کند. این امر باید در چارچوب قوانین محیطزیست و مدیریت منابع آب کشور انجام شود تا با رعایت ملاحظات اجرایی و غیرسیاسی، از تکرار چنین حوادثی جلوگیری گردد.