چارچوب جدید گفتوگوها در منطقه
در روزهای اخیر، دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران با محوریت ثبات منطقه و احترام به قوانین بینالمللی در کانون توجه قرار گرفته است. این رویکرد از این زاویه دنبال میشود که لبنان همچنان با چالشهای امنیتی و انسانی روبهروست و هرگونه واقعیتآفرینی در این کشور باید در چارچوب حفظ آتشبس و حاکمیت ملی لبنان و مطابق با قوانین بینالمللی صورت گیرد. در همین راستا، ایران تأکید دارد که هیچ مداخلهای در امور داخلی لبنان ندارد و سیاستهای خود را بر اساس dialog، پایدارسازی وضعیت انسانی و کمک به ایجاد فضای امن و اقتصادی برای مردم لبنان بنا کرده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، در نشست دیروز، ایران میزبان هیأتهایی از ترکیه، عربستان سعودی و کره جنوبی بود تا درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقهای تبادل نظر شود و نگرانیهای مشترک در مورد پروندههای اصلی منطقه مانند فلسطین، لبنان و سوریه بررسی شود.
در بیانیههای رسمی، ایران بر این نکته تأکید کرد که فضای منطقه در حال تجربه تحولات شتابان است و رویکردی کارشناسانه و چندجانبه را برای مدیریت این تحولات ضروری میداند. از منظر تهران، مهمترین مسئله در منطقه، ادامه تجاوزات رژیم اسرائیل و جنایات علیه فلسطین است که به افزایش ناپایداری در لبنان و دیگر کشورها منجر میشود. با وجود اینکه آتشبس در لبنان به صورت ظاهری برقرار است، نقضهای متعدد آن در سطحی گسترده صورت میگیرد و آمارهای بینالمللی نشان میدهد که آتشبس لبنان به شکل جدی نقض میشود. در کنار این رویدادها، وضعیت غزه نیز با نقضهای گسترده و کشتار بیوقفه مواجه است و این روند، شرمندگی جامعه جهانی را درپی دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مجموعه رویدادها دست به دست هم داده تا رایزنیهای منطقهای را با محوریت لبنان، سوریه و فلسطین وارد فاز جدیدی کند. همچنین، ایران از ابتدای نشست، به روشهای گفتگو و تفاهم با همسایگان و کشورهای بزرگ منطقه پایبند مانده و به دنبال ایجاد کانالهای دائم ارتباطی برای تقویت امنیت و ثبات است.
در یکی از محورها، سخنگوی دستگاه دیپلماسی با اشاره به سفر معاون وزیر امور خارجه عربستان به ایران توضیح داد که این سفر در چارچوب ادامه روندی است که از دو سال قبل آغاز شده است. روابط دو کشور با وجود فراز و فرودها، همچنان تداوم دارد و در این دیدار، علاوه بر مسائل دوجانبه، موضوعات منطقهای از جمله فلسطین، لبنان و سوریه به گفتوگو گذاشته شد. هدف دو طرف از این رایزنیها، تقویت اعتماد و تفاهم و ایجاد فضایی است که ثبات و امنیت منطقه غرب آسیا را از طریق همکاریهای چندجانبه تقویت کند. در این گفتوگوها، دو کشور بر تعقیب گفتوگوهای سازنده و گسترش همکاریهای منطقهای تأکید کردهاند و اعلام شده است که این مسیر با مشارکت سایر کشورها و با رویکردی غیرسہبی و مبتنی بر واقعیتهای میدانی دنبال میشود.
یکی از محورهای اصلی بحث، اقدامات آمریکا است. سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به سوالی درباره رویکرد ایالات متحده در قبال برخی موضوعات، به خصوص گزارشهایی مبنی بر همکاری با برخی گروههای تروریستی برای عادیسازی وضع در سطح منطقه، توضیح داد که این اتهامات، تکراری است و آمریکا را به بزرگترین تهدید علیه صلح و امنیت بینالمللی تبدیل کرده است. همچنین، در ادامه، صحبت درباره تحرکات ناخوشایند برخی کشورها در زمینه ماجراجوییهای منطقهای و تغییر در چارچوبهای حقوق بینالملل و حقوق بشر نیز مطرح شد. ضمن این موضوع، ایران با اشاره به نقش شورای امنیت سازمان ملل و اهمیت پایبندی به منشور این سازمان، خواستار جلوگیری از نقض قوانین بینالمللی شد و از کشورهای اروپایی خواست تا با رویکردی مسئولانه به مسائل هستهای و منطقهای نگاه کنند. در این چارچوب، اشاره شد که مذاکرات با فرانسه درباره پرونده هستهای در حال انجام است و تداوم این گفتوگوها با اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای عضو در دستور کار است؛ با این توضیح که هیچ یک از این گفتوگوها با هدف ایجاد کانالهای پنهانی یا تقسیم کار بین کشورهای خارجی نیستند، بلکه به دنبال یافتن راهحلهای عملی و مبتنی بر تفاهم مشترک است.
در بخش دیگری از مباحث، درباره نحوه برخورد با مسئله اسرائیل و آتشبس لبنان نیز ارزیابیهایی مطرح شد. بر اساس اظهارات مقامات، اسرائیل به طور مداوم آتشبس را نقض میکند و این واقعیت، نقض حقوق بینالملل و از بین رفتن اعتماد را به همراه دارد. در گزارشهای میدانی و ارزیابیهای بینالمللی، نقضهای مکرر آتشبس و تلفات غیرنظامی در لبنان و همچنین تخریب زیرساختهای اقتصادی و مسکونی به شدت افزایش یافته است. این نکته، اهمیت ایجاد و پیشبرد سازوکارهای پایدار برای جلوگیری از تشدید بحران و کاهش ریسکهای بشری را روشن میکند. همچنین، بررسیهای مربوط به سوریه نشان میدهد که امنیت این کشور برای کل منطقه از اهمیت زیادی برخوردار است و ادامه تعرضات اسرائیل به این کشور و حضور نیروهای اشغالگر در برخی مناطق از دیگر چالشهای امنیتی است که در قالب گفتوگوهای منطقهای پیگیری میشود. در نهایت، دفتر سخنگویی تأکید کرد که ارتباط با سایر بازیگران منطقهای، از جمله مذاکرات با عربستان و سایر کشورهای منطقه، به منظور ارتقای سطح آگاهی از دیدگاههای طرفهای مختلف و یافتن راهی برای همکاریهای سازنده در مسیر ثبات منطقه است.
رویدادهای اخیر همچنان نشان میدهد که ترکیب دیپلماسی منطقهای ایران با محوریت لبنان، سوریه و فلسطین، در کنار رایزنی با شرکای منطقهای و فرامنطقهای، به سناریوهای تازهای برای مدیریت بحران و کاهش تنش بینجامد. با وجود گمانهزنیها درباره حضور یا سفر مقامات دیگر کشورها، ایران تأکید دارد که رویکرد اصلی، حفظ ثبات، همراهی با کشورهای همسایه و تامین منافع مردم منطقه است. این روندها نشان میدهد که رویکرد چندجانبهگرایانه و حفظ قواعد بینالمللی به عنوان ستون فکری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در مرحلهای حساس و بحرانی از تاریخ منطقهای ما تداوم خواهد یافت. آنچه مشخص است، این است که دیپلماسی ایران با تکیه بر گفتوگو، تفاهم، و حفظ کرامت انسانی، به تقویت امنیت جمعی در غرب آسیا میپردازد و در این مسیر، لبنان، سوریه و دیگر کشورهای منطقه را به عنوان محورهای اصلی همکاری و همکاریهای سازنده مینگرد. در پایان، توجه به ابعاد اجرایی و عملیاتی این روند، بیش از هر زمان دیگری ضروری است تا راهکارهای ملموسی برای کاهش تنشها و بهبود شرایط زندگی مردم منطقه ارائه شود.