مهاجرانی: نقش زنان در سیاستگذاری تنها یک تکلیف تشریفاتی نیست
در آستانه گرامیداشت هفته زن و تکریم مقام مادر و بانوان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با تأکید بر جایگاه زنان در عرصههای سیاسی، بار دیگر از دیدگاهی کلنگر درباره سیاستگذاری صحبت کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، وی با اشاره به اینکه بانوان در اکثر حوزههای سیاسی به صورت اقلیت حضور دارند، افزود که موضوع زنان صرفاً تشریفاتی نیست و حضورشان بهعنوان راهحل و نه مشکلی محسوب میشود. مهاجرانی تصریح کرد که سیاستهای جامع با نگاه زنانه، در کنار رویکرد مردانه، میتواند کارایی بهتر و پایدارتری به همراه آورد.
وی با اشاره به پیچیدگیهای موجود در مدیریت امور اجتماعی و محیط زیست، تأکید کرد که نمادهای سطحی و تقسیمبندیهای مقطعی نمیتواند به حل مسائل عمیق بیانجامد. به گزارش تیم آرشیو کامل، او توضیح داد که نگاه زنان بهطور معمول، تمرکز دقیقتر و نکتهسنجانهتری بر ابعاد مختلف مسائل دارد و برای رسیدن به راهکارهای پایدار باید این نگاه را در تصمیمگیریها به رسمیت شناخت. این سخنان در مراسمی به مناسبت هفته زن بیان شد و بر اهمیت همافزایی میان نهادها و جامعه زنان در فرایند سیاستگذاری تأکید کرد.
مهاجرانی همچنین به بحثهای مربوط به محیط زیست و پسماند پرداخت و خاطرنشان ساخت که بحثهای جنبهدار در این حوزه بیشتر از قبل مطرح میشود اما نتیجه قابل توجهی حاصل نمیشود؛ از دید وی، به رغم وجود گفتوگوها، نیاز است که بهصورت یکپارچه و با نگاه کلنگر به مسائل نگریسته شود. در این راستا، وی به تجربههای جهانی اشاره کرد و گفت که دنیا این مسیر را از طریق آزمون و خطا پیموده است و در نهایت به این نتیجه رسیده که مطالبهگریِ حقوق شهروندی و پاسخگویی مسئولان دو مسئله جدی است که باید با هم پیش بروند. به گزارش تیم آرشیو کامل، مهاجرانی با اشاره به دستاوردهای دولت چهاردهم در این راستا، از تشکیل و تقویت کارگروههای مرتبط در موضوعات محیط زیست و پسماند خبر داد و گفت که یک نگاه کلنگر میتواند به شکلگیری سیاستهای اجرایی منسجم منجر شود.
وی با اشاره به حضور زنان در کابینه نیز اظهار داشت که هماکنون چهار زن در دولت حضور دارند و این زنان، بهروز و قدرتمند در کنار هم ایستادهاند. او افزود که طبیعی است مسیر پیش رو، با چالشهای فراوانی روبهرو باشد، زیرا رویکرد غالب در سطح مدیریتی کشور تا حدودی مردانهگونه است؛ با این وجود، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده و سایر مدیران دولتی بهطور جدی خواستههای زنان را دنبال میکنند و بهداشت محیط زیست را با نگاه مادرانه و خواهرانه پیگیری میکنند. مهاجرانی تأکید کرد که وقتی وضعیت جامعه خوب است، حال زنان همان جامعه نیز بهبود مییابد و بنابراین توجه به مسئله زنان، یک مطالبه ملی است که باید با پشتوانههای مستند سیاستگذاری پیگیری شود.
در ادامه، سخنان وی به موضوعات اجرایی و سیاستگذاری رفت و به استفاده از فناوریهای نوین همچون استفاده از RDF بهعنوان سوخت اشاره شد. وی توضیح داد که پیش از این، این تصمیمات در کارگروه ملی پسماند و شورای عالی اقتصاد بررسی و بهفوریت وارد فاز اجرایی شده است. مهاجرانی اضافه کرد که جهان برای رسیدن به درک مناسب از این مسائل، هزینههای سنگینی پرداخته است و ما هم باید به تجربههای جهانی احترام بگذاریم و از آزمودهها بیاموزیم تا از تکرار تجربههای ناخوشایند پرهیز کنیم. در این چارچوب، او به «نگاه کلنگر» بهعنوان کلیدی برای بهبود روندهای سیاستگذاری اشاره کرد و گفت که فقدان این نگاه منجر به بیان حرفهای پراکنده و در عمل با بیهماهنگی میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مسیر در دولت چهاردهم با گامهای اجرایی مطمئن، بهویژه در زمینه پسماند و مدیریت منابع، با همکاری نهادها و شخصیتهای تخصصی دنبال میشود.
در پایان، مهاجرانی با تقدیر از حضور و مشارکت معاونان و مدیران زن در سطوح بالا، تأکید کرد که موضوع زنان تنها دغدغه یک قشر خاص نیست بلکه یک مسئله ملی است که باید بهطور مستمر همواره در سطح سیاستگذاری و اجرایی پیگیری شود. وی با بیان اینکه نگاه مادرانه و نگاه علمی هر دو در سیاستگذاری لازم و مکمل یکدیگرند، از همه دستگاهها خواست تا با همکاری یکدیگر مسأله زنان و محیط زیست را به عنوان دو موضوع کلان و همپوشان دنبال کنند. او در پایان با اشاره به اینکه از دیدگاه مادرانه خانم دکتر انصاری و نگاه خواهرانه خانم دکتر بهروز آذر، میتوان به تقویت ظرفیتها و ایجاد فرصتهای برابر برای بانوان در مراکز تصمیمگیری اشاره کرد، با تشکر ویژه از آنان از تلاشهای مجموعه دولت در این حوزه قدردانی کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد کلنگر و همسو با سیاستهای جمهوری اسلامی ایران، مسیر را برای مشارکت فعال زنان در سیاستگذاری و تصمیمگیریهای اجرایی هموار میکند.
تحلیل اجتماعی-اجرایی: نگاه کلنگر در سیاستگذاری و چارچوب حقوقی ایران
درک سیاستگذاران از ماهیت مسائل اجتماعی بهخصوص در حوزه زنان و محیط زیست، نیازمند اتخاذ رویکردی جامع است که جنبههای مختلف موضوع را بهطور همتراز مدنظر قرار دهد. روایت فیل در اتاق تاریک که بهعنوان استعارهای از خطای نگاه جزئی در سیاستگذاری مطرح میشود، بهخوبی نشان میدهد که تمرکز بر یک جنبه از مشکل و نادیده گرفتن سایر ابعاد میتواند به نتیجهای نامطلوب منجر شود. از منظر قوانین جمهوری اسلامی ایران، این رویکرد کلنگر در سیاستگذاری، باید از طریق سازوکارهای شورای اقتصاد، کارگروههای تخصصی، و نقدپذیری بررسیهای علمی و حقوقی دنبال شود تا از چالشهای اجرایی جلوگیری شود. بهرغم وجود چالشهای ساختاری در رویکردهای مدیریتی، تجربه دولتهای ایران نشان داده است که وجود حضور زنان در میز تصمیمگیری، از جمله در کابینه، میتواند موجب تنوع دیدگاهها و بهبود کیفیت تصمیمها شود، به شرط اینکه پدیدآوری این حضور با مسئولیتپذیری و پاسخگویی همراه باشد. در نتیجه، ترکیب نگاه زنانه و مردانه در سیاستگذاری نه تنها برخاسته از رویکردهای اجتماعی مطلوب است، بلکه با چارچوبهای قانونی و اخلاقی جمهوری اسلامی ایران سازگار است و با تقویت نهادهای مرتبط، میتواند به شکلگیری سیاستهای اجرایی مؤثرتر منجر شود.