تحولهای اخیر در روند دیپلماتیک پرونده هستهای ایران و نقش مصر
در پی تلاشهای گسترده مصر برای فراهم آوردن مسیر گفتوگو درباره برنامه هستهای ایران، مقامات قاهره بر این باورند که راهحلهای دیپلماتیک تنها گزینه پایدار در مواجهه با نگرانیهای بینالمللی است و میتواند به حفظ ثبات و امنیت منطقهای کمک کند. این رویکرد با هدف تضمین منافع همه طرفها و کاهش تنشهای موجود در منطقه مطرح میشود و میتواند از نفوذ بیشتر عوامل بیرونی در فرایند مذاکرات جلوگیری کند.
به گزارش تیم آرشیو کامل، در گفتوگوی تلفنی دیروز میان «عبدالعاطی» و گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تحولات مربوط به پرونده هستهای ایران بررسی شد و دو طرف بر لزوم ادامه تلاشها برای اعتمادسازی و ایجاد یک سازوکار همکاری پایدار بین ایران و آژانس تأکید کردند. این گفتوگو نشان میدهد که مصر در زمره بازیگران منطقهای است که به دنبال ایجاد فضایی برای گشودن باب گفتوگوهای عملی است و میتواند به شکلدهی به مسیر مذاکرات فنی بین ایران و آژانس کمک کند.
در بیانیههای رسمی آمده است که عبدالعاطی بر این نکته تأکید کرده است که این تلاشها میتواند مسیر را برای راهحلهای دیپلماتیک، ازسرگیری مذاکرات و رسیدن به تفاهم جامعی که منافع همه طرفها را در نظر بگیرد، هموار سازد و به امنیت و ثبات منطقهای کمک کند. او همچنین به تعهد مصر مبنی بر هماهنگی نزدیک با آژانس اشاره کرده و نقش فعال قاهره در تشویق به گفتوگوهای ایران-آژانس را تبیین کرده است. به گزارش الأهرام، مصر در ماههای اخیر نقش فعالی در ترویج گفتوگوها ایفا کرده است و مذاکراتی در قاهره در اوایل سپتامبر برگزار شده بود که به توافقی فنی برای ازسرگیری همکاریها بین ایران و آژانس انجامید، بهویژه در واکنش به حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای تحت نظارت آژانس در ایران.
در ادامه، روابط دیپلماتیک ایران هم از سوی مقامات تهران پیگیری شده است. سید عباس عراقچی، رئیس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران، پس از این توافق اظهار داشت که دوام و حیات این سند منوط به آن است که هیچ اقدام خصمانهای علیه ایران انجام نشود. همچنین اشاره شد که پس از گامهایی از سوی سه کشور اروپایی برای اسنپبک و صدور قطعنامههای ضدایرانی از سوی آژانس، این توافق قاهره با انواع فشارها و واکنشهای غربی روبهرو شده است. عراقچی توضیح داد که همانگونه که در خردادماه، دیپلماسی ایران تحت فشارهای خارجی و حملات فضای سیاسی از جانب اسرائیل و آمریکا قرار گرفت، توافق قاهره نیز با چالشهایی مواجه شد؛ با این حال هدف اصلی باقی مانده است و آن حفظ مسیر دیپلماتیک برای رسیدن به تفاهمی جامع است که از مسیر همکاری سازنده و پایدار عبور کند. این گزارش همچنین به این نکته اشاره میکند که رویکرد مصر در این چارچوب، حفظ پایداری مذاکرات و حفظ کانالهای ارتباطی با آژانس است تا از ناآرامیهای احتمالی در سطح منطقه جلوگیری شود و از این طریق به سمت راهحلهای دیپلماتیک گام برداشته شود.
در گزارشهای فارس نیز تأکید شده است که مصر با توجه به تجربههای تاریخی خود در مدیریت بحران و حفظ ثبات منطقهای، میتواند نقش میانجی قابل اعتماد در فرایند مذاکرات ایفا کند. با این وجود، هرگونه گام جدید در این مسیر باید با حفظ چارچوبهای قانونی و مطابق با اصول بینالملل و اصول آژانس انجام پذیرد تا از هرگونه سوءتفسیر و گسترش تنش جلوگیری کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این روند نیازمند همسویی با رویکردهای بینالمللی و همکاری نزدیک با همه طرفهای درگیر است تا از طریق شفافیت و توضیح دقیق برای افکار عمومی داخلی و بینالمللی به نتیجهای قابل قبول و پایدار منجر شود.
تحلیل کوتاه درباره ابعاد اجرایی و چارچوب حقوقی روند دیپلماتیک
این تحلیل نشان میدهد که مسیر دیپلماتیک کنونی با وجود همگرایی ظاهری، در پهنه اجرایی به سطحی از شفافیت و هماهنگی نیاز دارد تا بتوان به تفاهمی پایدار برسد. از یک سو، تقویت همکاری بین ایران و آژانس میتواند به شفافسازی بیشتر در فعالیتهای هستهای و کاهش سوءبرداشتها منجر شود؛ از سوی دیگر، فشارهای غربی و اقدامهای سه کشور اروپایی میتواند بستر مذاکرات را متاثر کند و کار را دشوار سازد. بنابراین، هر گام اجرایی باید با رعایت اصول قانونی جمهوری اسلامی ایران و چارچوبهای رسمی آژانس همسو باشد و در عین حال از طریق ایجاد سازوکارهای روشن و قابلارائه به افکار عمومی داخلی و بینالمللی پذیرفتنی باشد. نقش مصر بهعنوان بازیگر منطقهای میتواند در حفظ فضای گفتوگو و کاهش تنشها مؤثر باشد، اما این نقش تنها در سطحی عملی است که با همکاری سایر بازیگران و رعایت ملاحظات امنیتی-اجرایی محقق شود. در نهایت، آینده این روند به میزان شفافیت، هماهنگی و پایبندی به خطوط قرمز منافع ملی بستگی دارد و نباید بهانهای برای بیثباتی یا اعمال فشار بیاساس از خارج داده شود.