ناترازی انرژی در زیرساختهای ICT و نقش حضور ایرانسل در کنفرانس IKT
شانزدهمین دوره کنفرانس IKT از دوم تا چهارم دیماه ۱۴۰۴ با میزبانی دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد و به همان شیوهای که انتظار میرفت، محفل پژوهشی-صنعتی برای ارائه تازهترین دستاوردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات بود. این دوره با مشارکت پژوهشگران و متخصصانی از شش کشور جهان شکل گرفت تا مرجعیت علمی کشور در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) را تقویت کند. در کنار نمایش دستاوردها، تمرکز ویژهای بر چالشهای اجرایی و نیازهای عملی اپراتورها در حوزه انرژی و پایداری شبکه وجود داشت. به گزارش تیم آرشیو کامل، آکادمی ایرانسل به عنوان نهاد علمی–تخصصی در کنار حضور فنی ایرانسل در پنلهای مربوط به انرژی و اپراتور حضور داشت و تجارب خود را در باره چالشهای کلیدی ناترازی انرژی و پیامدهای آن برای شبکههای ارتباطی بهکار گرفت.
پنل تخصصی «انرژی و اپراتور» که در چارچوب این کنفرانس برگزار شد، با حضور معاون فنی و مهندسی ایرانسل و سایر کارشناسان صنعت، به تحلیل عمیق چالشهای مرتبط با تأمین پایدار انرژی برای سایتهای مخابراتی پرداخته و تجربههای عملی تشریح شد. از جمله نکاتی که مطرح شد، تأکید بر این است که وابستگی شبکههای ارتباطی به تأمین پایدار انرژی یک دغدغه حیاتی است و بدون تمرکز بر بهینهسازی مصرف و استفاده از راهکارهای دیجیتال، پایداری شبکه به سطحی مطلوب نمیرسد. مطالعات ارائهشده نشان میدهد که مدیریت هوشمند مصرف، بهرهوری انرژی و بهکارگیری فناوریهای نوین میتواند بخشی از فشارهای ناشی از این ناترازی را کاهش دهد و به کاهش هزینههای نگهداشت زیرساختها کمک کند.
در این گفتوگوها، به تفصیل به تجربههای بینالمللی اشاره شد که در برخی کشورها اپراتورها با مشارکت نهادهای انرژی از راهکارهای دیجیتال برای مدیریت هوشمند شبکه، کاهش مصرف و افزایش پایداری استفاده میکنند. این تجربیات میتواند برای اجرای پروژههای مشابه در ایران بررسی و بومیسازی شود. مطابق گزارشها، تخمین زده میشود که کل مصرف برق بخش ICT کشور کمتر از دو هزار مگاوات است و سهمی حدود ۲٫۵ درصد از مصرف برق کشور به این حوزه اختصاص دارد. با وجود این آمار، میانگین قطعیهای برق مراکز داده و سوئیچها در تابستان امسال نسبت به سال قبل افزایش قابل توجهی را نشان داد؛ بهطوریکه در طول فصل تابستان، این مراکز بهطور متوسط هر دو روز، سه نوبت قطع برق را تجربه کردند.
در گفتوگوهای حاضر، توضیح داده شد که باتریها بهعنوان منبع تأمین انرژی پایدار برای مواقع تعمیرات یا قطعیهای غیرمنتظره در نظر گرفته میشوند؛ اما انتظار وجود ندارد که باتریها بتوانند نقش اصلی تأمین انرژی پایدار را ایفا کنند. از این رو، راهکارهای دیگر مانند دیزلژنراتورها یا ذخیرهسازی پیشرفته بهعنوان اجزای مکمل مطرح میشوند. همچنین به سمت استفاده از هوش مصنوعی برای بهبود مدیریت مصرف و کاهش بارهای غیرضروری در ساعات پیک رفت و آمد انرژی اشاره شد. با وجود اشاره به انرژیهای تجدیدپذیر، به دلیل محدودیت فضا برای نصب پنلهای خورشیدی و مسائل مربوط به ذخیرهسازی، این منابع در حال حاضر به عنوان گزینهای پایدار و کامل در نخستین ارزیابیها مدنظر قرار نگرفتهاند؛ هرچند بررسی و ارزیابی آنها همچنان ادامه دارد. حال و آینده این رویکردها در ایران با لحاظ الزامات فنی و اقتصادی، در کانون توجه سیاستگذاران و شرکتهای مخابراتی قرار گرفته است.
پنل تخصصی انرژی و اپراتور با حضور معاون فنی و مهندسی ایرانسل، حمید بهروزی قائممقام مدیرعامل همراه اول در حوزه TechCo، مهندس مجید دلشاد کارشناس حوزه انرژی، دکتر مسعود شفیعی رئیس انجمن ICT و حضور آنلاین دکتر هاشم اورعی استاد دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد و شرکتکنندگان دیدگاهها و تجربههای خود را درباره چالشها و راهکارهای حوزه انرژی در صنعت ارتباطات مطرح کردند. کنفرانس IKT 2025 نیز با دریافت حدود ۲۰۰ مقاله علمی از پژوهشگران داخلی و خارجی و پذیرش ۱۱۶ مقاله پس از داوری تخصصی، بهروش نشستهای علمی، ارائههای سخنرانی و پوسترها، کارگاههای آموزشی و میزگردهای تخصصی برگزار شد. مقالات انگلیسی پذیرفتهشده در IEEE Xplore و مقالات فارسی در ISC نمایه میشوند. آکادمی ایرانسل نیز تحت مجموعهای با عنوان ایرانسل لبز بهعنوان مرکز آموزشی، با هدف پیشتازی در توسعه نوآوری و آموزش دیجیتال، فعالیت میکند.
در این زمینه، ایرانسل با تأکید بر زیرساختهای هوشمند و بهبود پایش مصرف انرژی، بهویژه در حوزه مدیریت انرژی سایتها و استفاده از سامانههای مدیریت انرژی، به بررسی امکانسنجی روشهای بهبود و کاهش فشارهای وارده بر شبکه میپردازد؛ این رویکرد با هدف همکاری با وزارت نیرو و سایر بازیگران اصلی اجرا میشود تا به طراحی و اجرای راهکارهای عملیاتی و پایدار منجر شود. با توجه به تجربههای بینالمللی و نیازهای داخلی، تحلیلهای ارائهشده در این کنفرانس نشان میدهد که آیندهای با منابع انرژی متنوع و استفاده از فناوریهای دیجیتال، میتواند توازن بهتری میان تقاضا و عرضه انرژی برای ICT فراهم آورد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، تمرکز این دوره از کنفرانس IKT بر فناوریهای نوظهور، هوش مصنوعی، سامانههای هوشمند، زیرساختهای ارتباطی پیشرفته و تحول دیجیتال بود و حضور ایرانسل در قالب آکادمی ایرانسل و مجموعههای آموزشی این سازمان، نشان از توجه به توسعه آموزش و پژوهش در این حوزه داشت. از منظر اجرایی، نتیجهگیریها و پیشنهادها بهطور مشترک بر ضرورت سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای هوشمند، بهبود بازرسی و پایش مصرف انرژی، و استفاده از راهکارهای دیجیتال برای مدیریت مصرف تأکید داشت. این دیدگاهها میتواند به طراحی و اجرای پروژههای پایدار انرژی در شبکههای ارتباطی کشور منجر شود و از تداوم محدودیتهای کنونی جلوگیری کند.
در پایان دوره، مقالات و یافتههای ارائهشده به پایگاههای معتبر علمی دنیا از جمله IEEE Xplore و ISC راه یافت و امکان دسترسی به این پژوهشها فراهم شد. آکادمی ایرانسل نیز بهعنوان بازوی آموزشی بزرگترین اپراتور دیجیتال ایران، بهطور مستمر در راستای ارتقای مهارتها و توسعه نوآوریهای مرتبط با ICT فعالیت میکند و با ارائه گواهینامههای معتبر و مورد تأیید سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور، به توانمندسازی نیروی کار و افزایش رقابتپذیری در بازار کمک میکند. این تحولات نشان میدهد که همکاریهای بینبخشی میان وزارت نیرو، اپراتورها و بخش فناوری اطلاعات میتواند به طراحی مدلهای پایدار و اجرایی برای مدیریت انرژی در شبکه کشور منجر شود و به ارتقای کیفیت خدمات ارتباطی کمک شایانی کند.
تحلیل کارشناسی از جنبههای اجرایی و قانونی
در پرتو شواهد ارائهشده، بهنظر میرسد که با وجود تلاشهای جدی برای بهبود پایداری انرژی و مدیریت مصرف در شبکههای ICT، چارچوب اجرایی کشور باید با دقت بیشتری هماهنگ شود تا از تکرار مشکلات مشابه جلوگیری شود و در عین حال امنیت و ثبات شبکههای حیاتی حفظ شود. این تحلیل میگوید که نقطه تمرکز باید روی تقویت همکاریهای بین دستگاهی و هماهنگی با سیاستهای انرژی باشد تا با استفاده از فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی بتوان مصرف انرژی را بهینه کرد، پایداری مکانیزمهای برقرسانی را افزایش داد و از این طریق تجربه بهتری برای کاربران نهایی فراهم آورد. همچنین شفافسازی نقشها و مسئولیتهای دستگاههای اجرایی، حفظ امنیت زیرساختهای حیاتی و رعایت قوانین و ملاحظات امنیتی کشور از نکات کلیدی است که باید در هر طرح عملیاتی لحاظ شود، تا به افزایش اعتماد عمومی و بهبود کارایی سازمانی منجر شود. آئیننامههای مرتبط با انرژی، فناوری و امنیت سایبری میبایست بهطور منسجمتر اجرا شوند تا امکان اجرایی شدن سریعتر و کارآمدتر طرحهای بهبود پایداری انرژی در ICT فراهم گردد.