مد جدید کاهش وزن در هند: مونجارو تا اوزمپیک، تبوتاب بازار و چالشهای بهداشت
هند به سرعت به سوی یک گفتمان سلامت عمومی مبتنی بر داروهای تزریقی کاهنده وزن گام میگذارد، داروهایی که در سالهای اخیر با افزایش تقاضا و به هم پیوستن با بیماریهای مزمن مانند دیابت، به یکی از موضوعات محوری بازار داروهای کاهش وزن بدل شدهاند. به گزارش تیم آرشیو کامل، ورود داروهای GLP-1 مانند مونجارو (tirzepatide)، اوزمپیک (semaglutide) و واکنشهای بازار به این دسته از داروها، هم در حوزه بالینی و هم در سطح فرهنگی-اجتماعی، بازتابهای گستردهای در هند ایجاد کرده است. این داروها با وجود نوآوریهای داروشناسی، به سرعت به عنوان ابزارهای درمانی یا حتی به عنوان پدیدهای اجتماعی در برابر اپیدمی دیابت و چاقی معرفی شدهاند. بررسیهای رسانهای نشان میدهد که بازار این داروها در هند با شتابی بیسابقه در حال توسعه است؛ مونجارو ظرف مدت کمتر از نهماه به یکی از پرفروشترین داروها بدل شده و از آنتیبیوتیکها نیز پیشی گرفته است. در عین حال، شرکتهای دارویی بزرگ جهان، از جمله الیلیلی با مونجارو و نوو نوردیسک با اوزمپیک، رقابت را بر سر قیمتگذاری، دسترسی و ارزشگذاری بالینی تشدید میکنند. این رقابتها با تغییرات ثبت اختراع در آینده نزدیک، انتظار میرود بازار داخلی داروهای کاهش وزن را به سطحی جدید ببرد. مهمترین پرسشها اما درباره سلامت عمومی مردم، ایمنی استفاده از این داروها و نحوه ترکیب آنها با اصول سبک زندگی سالم و برنامههای تغذیهای است. به گزارش تیم آرشیو کامل، در حال حاضر بسیاری از پزشکان و مدیران بهداشتی نسبت به احتمال استفاده بیرویه و بدون نظارت از این داروها هشدار میدهند و تاکید میکنند که نقش نظارت پزشکی و غربالگری جامع، برای کاهش خطرات جانبی و حفظ کارایی درمان اهمیت دارد. در کشورهایی مانند هند، وجود بازار گسترده برای داروهای کاهش وزن به همراه چالشهای فرهنگی و اجتماعی در تغییر سبک زندگی، میتواند منجر به افزایش تقاضا شود؛ اما این امر نباید به جایگزینی صحیح با روشهای غیر دارویی و تغییرات پایدار سبک زندگی بنشیند.
در این مسیر، روند بازار نشان میدهد که تقاضا برای داروهای کاهش وزن در هند نه تنها به دلیل شیوع دیابت و چاقی، بلکه به دلیل سرعت اجرایی شدن عرضه و تبلیغات مرتبط با این داروها افزایش یافته است. گزارشهای بازار و بررسیهای سلامت عمومی حاکی از این است که تا پایان دهه جاری، پیشبینی میشود تقاضا برای داروهای کاهش وزن در هند به سطوحی برسد که بتواند بازار جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، برخی پزشکان هشدار میدهند که مصرف بیرویه این داروها میتواند عوارض جدی از قبیل تحلیل بافت عضلانی، مشکلات گوارشی و ارتقاء ریسک پانکراتیت را به همراه داشته باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، فرآیندهای نظارتی محلی و بینالمللی به دنبال ایجاد چارچوبهایی هستند تا از دسترسی نامناسب یا تجویز خودسرانه جلوگیری شود و از طرفی امکان دسترسی مناسب برای بیماران نیازمند فراهم گردد.
پیامدهای اجتماعی-سلامت محور و چشمانداز آینده
ادامه روند رو به رشد ابتلا به دیابت و چاقی در هند، ترکیب چالشهای بهداشت عمومی با فرصتهای نوآورانه در داروشناسی را به یک سوال بزرگ تبدیل کرده است. برآوردهای جمعآوریشده نشان میدهد که حدود ۲۱۲ میلیون بزرگسال در هند به دیابت مبتلا هستند و این کشور تنها بخش قابل توجهی از جمعیت جهان را در این زمینه نمایندگی میکند. همچنین گزارشها حاکی از وجود حدود ۱۸۰ میلیون بزرگسال با اضافهوزن یا چاقی در سال ۲۰۲۱ است. پیشبینیها تا سال ۲۰۵۰ حاکی از رسیدن شمار افراد چاق به نزدیک به ۴۵۰ میلیون نفر است؛ به عبارتی، بیش از یک سوم جمعیت بزرگسال هند در آینده با چاقی مواجه خواهند بود. این آمارها با کاستیهای سیستمهای دادهگیری هند نیز همراه است و برخی متخصصان احتمال میدهند که میزان ابتلا نسبت به آمار رسمی حدود ۱۰ درصد بالاتر است.
به گزارش تیم آرشیو کامل، بسیاری از پزشکان و متخصصان بر این باورند که داروهای GLP-1 میتوانند بخش مهمی از استراتژی کاهش وزن و کنترل دیابت هند باشند، اما استفادهی غیرنظارتی یا بیرویه از این داروها میتواند به عوارض جدی منجر شود. از نظر آنها، وضعیت فعلی بازار نشان میدهد که داروها نه تنها در داروخانهها بلکه به شکل عرضههای باشگاهی یا کلینیکی برای اهداف زیبایی نیز تبلیغ میشود و در نتیجه خطر مصرف خارج از نظارت افزایش مییابد. دکتر موهیت بهانداری، جراح برجستهی باریاتریک، با تاکید بر لزوم نظارت تخصصی، هشدار میدهد که این داروها میتوانند به کاهش شدید عضله، پانکراتیت، تشکیل سنگ کیسه صفرا و گاهی نابینایی منجر شوند. او تصریح میکند که تنها با ارزیابی دقیق بالینی و غربالگری، و در کنار تغییر سبک زندگی و تغذیه مناسب، میتوان از مزایا بهرهمند شد. در همین راستا، دکتر انوپ میسرا، متخصص غدد در بیمارستان فورتیس دهلی، نیز به نقش آموزش مداوم و پیوسته درباره رژیم غذایی، فعالیت بدنی و پیگیری منظم اشاره میکند. وی میگوید که تغییرات اجتماعی و فرهنگی در هند، مانند فشارهای خانوادگی در کنار تغییرات رژیم غذایی، باید به عنوان بخشی از استراتژی درمان در نظر گرفته شود تا پیامدهای ناخواسته کاهش وزن از طریق داروهای تزریقی به حداقل برسد.
در ادامه گزارشها، داستانهایی از بیماران نشان میدهد که برخی افراد حقیقتاً به دنبال کاهش وزن سریع با این داروها هستند و برخی دیگر از عوارض جانبی ناراحتاند. برای مثال، در برخی روایتها از زنانی یاد شده است که با وجود بهبود وزن، از عوارض گوارشی و کاهش توان عضلانی شکایت میکنند و به دنبال یافتن تعادل میان دارو و سبک زندگی سالم میگردند. این روایتها، که از منابعی همچون گزارشهای رسانهای بینالمللی نقل میشوند، نشان میدهد که کاربرد این داروها در زندگی روزمره به یک تصمیم پیچیده تبدیل شده است که بازتاب آن در جامعه و فرهنگ مصرف بهطور گستردهای احساس میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این پدیده باید با توجه به نیازهای واقعی بیماران و با نظارت دقیق پزشکان مدیریت شود تا از دستکاری بازار یا سوءاستفاده از تبلیغات جلوگیری به عمل آید.
در پایان، تحلیل اقتصاد سلامت نشان میدهد که اگرچه حضور MONJARO و OZEMPIC و Wegovy میتواند به کاهش وزن و کنترل دیابت در میان جمعیتهای پرخطر کمک کند، اما باید به عنوان بخشی از یک رویکرد جامع استفاده شود که شامل تغییر سبک زندگی، آموزش تغذیه، ورزش منظم و پایش طولانیمدت سلامت است. با پایان یافتن دورههای ثبت اختراع برای داروهای مبتنی بر سمگلوتاید در سالهای آینده، انتظار میرود تولیدات داخلی یا نسخههای ارزانتر داروهای مشابه توسعه یابد و به بازار کشورها، از جمله هند، فرصتهای بیشتری برای دسترسی فراهم آورد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، در نهایت باید رویکردی اجتماعی-اقتصادی مؤثر اتخاذ کرد تا از بروز نابرابریهای دسترسی به داروهای کاهش وزن جلوگیری شود و همزمان اهمیت حفظ سلامت عمومی و جلوگیری از پیامدهای منفی جلوگیری شود. این موضوع به ویژه در زمینه تغییر فرهنگ تغذیهای، رفتارهای ورزشی، و چگونگی ارائه خدمات بهداشتی در سطح جامعه، نقشی کلیدی دارد.
تحلیل مختصر از منظر سیاستگذاری سلامت با رعایت چارچوبهای قانونی ایران
در جمهوری اسلامی ایران، هرگونه دارو یا مسأله بهداشت عمومی باید از طریق سازوکارهای قانونی و تخصصی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پیگیری شود تا تضمین ایمنی، کارایی و دسترسی عادلانه فراهم گردد. استفاده از داروهای کاهش وزن با نظارت پزشکی و ارائه مراقبتهای مکمل از جمله تغذیه، ورزش و آموزش به بیماران، از اولویتهای سلامت عمومی است و هرگونه تبلیغات یا عرضه بدون نظارت میتواند به مخاطرات جدی منجر شود. بنابراین، در مقایسه با وضعیت هند، ایران نیز به ارزیابی دقیق، پایش دقیق عوارض، و تبیین چارچوبهای اخلاقی و حقوقی برای مصرف داروهای کاهش وزن نیاز دارد تا از سلامت جامعه حفاظت شود. به موازات این، توسعه سازوکارهای آموزشی و فرهنگی برای پذیرش سبک زندگی سالم و کاهش وابستگی به روشهای سریع و کوتاهمدت، میتواند به ثبات بهداشت عمومی و کاهش هزینههای بلندمدت کمک کند.