پژوهش، موتور توسعه هنر در تئاتر ایران
در مراسم افتتاحیه بخش پژوهش و سمینارهای چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر که در تالار مشاهیر تئاتر شهر برگزار شد، معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن ابراز رضایت از برگزاری جدی این بخش با بیان اینکه پژوهش موتور محرکه توسعه بلندمدت هنر است، به اهمیت جایگاه پژوهش در ارتباط با هنر، تاریخ، جامعه و آینده اشاره کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، او تأکید کرد که بدون توجه به پژوهش، با خطر تکرار و تولیدات سطح پایین روبهرو خواهیم بود و برای حفظ غنای هنر تئاتر باید پژوهش را به صورت جدی مدنظر قرار دهیم.
شفیعی همچنین گفت که در دو دهه اخیر به ویژه از دهه ۹۰ به بعد، بخش عمده فعالان تئاتر از دانشگاهیان، اساتید، دانشجویان و فارغالتحصیلان این حوزه هستند و این شکل از ارتباط میان دانشگاه و اجرا به غنای پژوهش در حوزه تئاتر کمک میکند. وی اظهار داشت که صرفاً اختصاص یافتن بخشی از جشنواره تئاتر فجر به پژوهش نباید محدود به این جنبه بماند و پژوهش میتواند در سیاستگذاری ما نیز نقشی مؤثر ایفا کند. پژوهشهای سیاستی که به تولید در سینما و سایر هنرها نیز قدرت میدهند، باید بیش از پیش به حوزه پژوهش هنر توجه داشته باشند.
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به تجربههای گذشته اضافه کرد که در سالهای گذشته، پژوهش هنر کمتر به عنوان وجوه پژوهشی در حوزه تئاتر دانشگاهی مورد توجه قرار میگرفت؛ در چند سال اخیر وضعیت این حوزه بهبود یافته است و اکنون اساتید، معلمان و نظریهپردازان ارزشمند در تئاتر فعال هستند. او اضافه کرد که با تکیه بر پژوهش میتوان نظریههای بومی برای توسعه هنر و بهویژه تئاتر ارائه داد و امیدوار است مقالات بخش پژوهش جشنواره در قالب مجموعهای منتشر شود تا در سیاستگذاریهای اجرایی به آنها استناد شود. وی همچنین بر برگزاری بخش پژوهش به صورت برخط در ادامه سالهای گذشته تأکید کرد تا همه پژوهشگران آثار خود را بهرهمند سازند.
در این مراسم رضا مردانی، مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدوحید فخرموسوی دبیر چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر و سعید اسدی مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران نیز حضور داشتند. بخش سمینار و پژوهش این جشنواره دوشنبه و سهشنبه ۶ و ۷ بهمن ماه در تالار مشاهیر تئاتر شهر برگزار میشود و استادان، پژوهشگران و علاقهمندان حوزه تئاتر را میزبان میکند. روز نخست این رویداد سه نشست پژوهشی را با محورهایی چون تئاتر معاصر، بدن و اجرا، سیاستهای حمایتی، تئاتر سنتی شرق و نسبت فناوری با اجرا و روز دوم با محورهای بنیانهای نظری تئاتر ایرانی، روایت در نمایشنامههای معاصر، تئاتر سنتی و عروسکی و نقد رویکردهای ایدئولوژیک برگزار میشود. برای اطلاع از جزییات بخش پژوهش جشنواره، منابع مربوطه در دسترس است. همچنین آیین رونمایی از کتابهای جشنواره، شامل آثار پژوهشی و نمایشی منتشرشده در حوزه تئاتر، در این روز برگزار میشود. فراخوان بخش سمینارهای چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر با محور «پژوهش در تئاتر و نمایشهای معاصر شرق» در آبانماه منتشر شد و داوران این بخش نیز معرفی شدند. چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر به دبیری سیدوحید فخرموسوی با حضور جمعی از مدیران فرهنگی و هنری افتتاح شد و در مرکز استانها و تهران برگزار شد، و در این رویداد، ۶۲ درصد آثار از استانها و ۳۷ درصد از شهر تهران حضور داشتند. مراسم اختتامیه این جشنواره نیز ۱۲ بهمن در تالار وحدت برگزار میشود.
تحلیل اجرایی و سیاستی
این رویداد نشان میدهد که گفتمان پژوهش در تئاتر ایران به عنوان یک ابزار سیاستگذاری هنری و زیربنای تولیدات اجرایی در حال گسترش است. با توجه به تأکید مسئولان بر اتصال پژوهشهای دانشگاهی با تولیدات اجرایی و استفاده از گزارشها و مقالات پژوهشی برای شکلدهی به سیاستگذاریهای هنری، نیازمند ایجاد ساختارهای پایدار برای انتشار و دسترسی به منابع پژوهشی در حوزه تئاتر هستیم. همچنین توجه به برخط بودن بخش پژوهش میتواند دسترسی پژوهشگران از سراسر کشور را تسهیل کند و به تنظیم روندی شفاف برای ارزیابی آثار پژوهشی کمک کند. باید مراقب بود که این توسعه بدون توجه به چارچوبها و مقررات فرهنگی و امنیتی کشور انجام شود تا محتوای پژوهشی همسو با ارزشهای نظام اسلامی باقی بماند و از نظر کیفی، پژوهشهای تولید شده بتوانند به بهبود کیفیت اجرا و سیاستگذاری هنری منجر شوند.