زمینه و هدف طرح
در شیراز، با تکیه بر مشارکت شورای شهر، شهرداری و خیّرین سلامت، حرکت مشابهی برای پایداری خدمات سلامت اجتماعی آغاز شد. این تلاش با هدف بهبود کیفیت زندگی بیماران و همراهان آنها و کاهش دغدغههای اجرایی و هزینههای جاری انجام شد تا همراهی و مراقبت از بیماران در محیطهای درمانی و غیردرمانی به صورت مستمر و با هماهنگی میان نهادها فراهم گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، روند گفتوگوها با محوریت ارتقای کارایی و دسترسی به خدمات سلامت اجتماعی ادامه دارد و به نتیجه رساندن آن نیازمند سازوکارهای مشخصی است که بتواند از بودجههای شهرداری و کمکهای خیّرین به شکلی پایدار و قابل اعتماد بهره برداری کند.
تصاویر و دستاوردهای ملموس از دو دهه تعاون خیرین و دولت
در جریان بازدید از مجموعههای خیری حوزه سلامت اجتماعی، بسیاری از اقامتگاههای همراه بیمار که با سرمایهگذاریهای بزرگ خیّرین ساخته شدهاند، به نمایش گذاشته شد. تاکنون بیش از ۷۵ هزار میلیارد ریال توسط خیّرین در حوزه سلامت هزینه شده و صدها هزار مترمربع فضاهای درمانی ایجاد شده است. این سرمایهگذاریها، از طریق احداث اقامتگاههای همراه بیمار و توسعه مراکز درمانی، به کاهش فشارهای غیرضروری بر خانوادههای بیماران و کاهش هزینههای درمانی منجر شده است. انتظار میرود با تصویب مصوبات حمایتی، یک مدل تقسیم مسئولیت به کار گرفته شود: بخشی از هزینهها توسط خیّرین و بخشی دیگر توسط شهرداری پوشش داده شود تا خدمات پایدار بماند و اثرات مثبت آن تداوم پیدا کند. این رویکرد، با توجه به اهداف «سلامت اجتماعی»، میتواند در سایر نقاط کشور نیز الگویی شود. همچنین، اهمیت اطلاعرسانی در معرفی این مراکز به عموم از جمله نکات کلیدی است که باید تداوم یابد تا بیماران و همراهانشان از خدمات مطلع شوند. وفقاً روایتهایی از این بازدید، شیراز به عنوان «شهر مهربانی» مطرح شده و بناست نمونهای برای سایر شهرها باشد. در این نگاه، سهامدار بودن خیّرین و حمایت شورا و شهرداری از این طرحها به عنوان مسئولیت اجتماعی و انسانی توصیف شده است.
سازوکار مالی و منابع حمایتی
- تصویب مصوبه برای اختصاص بخشی از اعتبارات شهرداری به سلامت اجتماعی و تأیید فرمانداری، گام مهمی در جهت تأمین مالی بودجهای پایدار است.
- در حوزه نگهداری از اقامتگاهها، هزینه نگهداری هر نفر در شبانهروز حدود ۱۵۰ هزار تومان برآورد شده و صندوقهای حمایتی برای کمک به پرداخت این هزینه تشکیل شده است.
- تا کنون بیش از ۴۰ درصد از مددجویان این خدمات قادر به پرداخت هزینههای تجمعی نیستند و انتظار میرود شورا و شهرداری با تقویت سازوکارهای مالی، این شکاف را جبران کنند.
- ایجاد زمینههای لازم برای صدور پایان کار ساختمانها و دریافت مجوزهای گردشگری و خدماتی مرتبط با این مراکز از سمت شهرداری در دستور کار قرار گرفته است تا ثبات قانونی و اجرایی فراهم شود.
به گزارش تیم آرشیو کامل، در طول دو دهه اخیر، خیّرین بار سنگینی از نظام برداشتهاند و به سرمایهگذاریهای کلان در حوزه سلامت پرداختند. این نکته نشاندهنده تمایل اجتماعی برای حمایت از بیماران و خانوادهای آنها است و تأکید میکند که در کنار نقش دولت، نقش فعالان مردمی نیز به تقویت کارایی خدمات سلامت منجر میشود. اطلاعات ارائه شده حاکی از این است که در شیراز، ۱۸ اقامتگاه فعال وجود دارد که روزانه حدود ۴۵۰ نفر از بیماران و همراهانشان در آنها اسکان پیدا میکنند. در کنار آن، تجربه موفق در برخی شهرستانها نشان میدهد که این مدل میتواند به الگویی ملی تبدیل شود.
جزئیات اجرایی و پاسخگویی به نیازهای عمومی
در طول بازدیدها، تأکید بر این شده است که سازمانهای مربوطه باید نقش اطلاعرسانی را پررنگتر کنند تا جمعیت بیشتری از وجود این اقامتگاهها مطلع شوند و از خدمات بهرهمند گردند. مدیرعامل مجمع خیّرین تأمین سلامت فارس اشاره کرد که این مجموعهها از طریق کارگروههای مختلف به شناسایی نیازها و اولویتها در سلامت پرداختهاند و اکنون با توجه به مصوبات جدید، هدف اصلی حفظ خدمات با کیفیت و پایدار است. وی افزود که ساختارها هیچ منفعت شخصی ندارند و درآمدهای به دست آمده صرف خدمات به بیماران نیازمند میشود، اما تراز مالی فعلاً منفی است و برای ادامه فعالیت باید تامین بودجه و حمایتهای مستمر تداوم یابد. همچنین موضوع پایان کار ساختمانهای بدون پروانه اما با نظارت فنی باید توسط شهرداری پیگیری و صدور گردد تا امکان دریافت مجوزهای گردشگری و خدماتی فراهم شود.
فرصتها و الزامات حقوقی-اجرایی
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر شیراز با اشاره به اهمیت پایداری این مراکز، طرحی را تصویب کرده است که امکان تخصیص اعتبار هدفمند و حمایت مستمر از این مراکز را ممکن میسازد. این اقدام، سهم سالانه منابع مالی را برای نگهداری و مدیریت مراکز سلامت اجتماعی تعیین میکند تا انگیزه خیّرین حفظ شود و دسترسی عموم شهروندان به خدمات بهبود یابد. در کنار این، تقویت اطلاعرسانی عمومی و پوشش رسانهای از دیرباز به عنوان یکی از کلیدهای موفقیت معرفی شده است تا شاهد مشارکت هدفمند مردم در این طرحها باشیم. این مجموعه از همسویی شورا، شهرداری و خیّرین برای تقویت سلامت اجتماعی حمایت میکند و میتواند به توسعه الگوهای مشابه در سایر شهرها منجر شود.
تحلیل اجرایی-حقوقی
این رویکرد، از منظر قانونی و اجرایی باید به گونهای طراحی شود که منطبق با قوانین جمهوری اسلامی ایران باشد و با نگرشهای اجرایی که غیرسیاسی و غیرامنیتی هستند، نقدپذیر باشد. سرمایهگذاریهای خیّرین و استفاده از بودجههای عمومی باید شفافسازی و گزارشدهی منظم داشته باشند تا از هرگونه تردید در خصوص مدیریت منابع عمومی جلوگیری شود. پایداری خدمات مستلزم ایجاد سازوکارهای دائمی برای بازنگری بودجه و افزایش شفافیت در تخصیص منابع است تا اعتماد عمومی حفظ گردد. همچنین لازم است مجوزهای ساختمانی و پایان کار ساختمانها به موقع صادر شود تا از لحاظ قانونی، عملیاتهای گردشگری و خدماتی مرتبط با اقامتگاهها با امنیت کامل انجام پذیرد. این تحلیل نشان میدهد که اگرچه حمایتهای خیّرین نقش کلیدی دارد، اما باید با مدیریت واحد شهری، نظارت دقیق و پاسخگویی به نیازهای جامعه همراه باشد تا نتیجه نهایی مورد انتظار به دست آید.