مقدمه
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مسعود پزشکیان پیش از ظهر امروز در جلسهای تخصصی با محوریت پیگیری روند افزایش تولید و رفع ناترازی در حوزه وزارت نفت بر ضرورت تسریع در اجرای پروژههای اولویتدار این بخش، بهویژه طرحهای مرتبط با جمعآوری گازهای مشعل، تأکید کرد. در این نشست که با حضور مسئولان ذیربط برگزار شد، رئیسجمهور با اشاره به اهمیت راهبردی مدیریت بهینه منابع و ذخایر زیرزمینی نفت خام و گاز اظهار داشت: وقتی اعلام میشود روزانه حدود ۵۰ میلیون متر مکعب گاز همراه نفت — معادل تقریبی ۱۵ میلیون دلار در روز — در مشعلها میسوزد و عملاً هدر میرود، اجرای پروژههای جمعآوری این گازها حتی برای یک روز نیز نباید با تأخیر مواجه شود؛ بلکه باید با حداکثر سرعت ممکن پیش رود. به گزارش تیم آرشیو کامل، پزشکیان از اقدامات انجامشده در این زمینه از جمله جمعآوری ۹ میلیون متر مکعب گازهای همراه و مشعل از ابتدای دولت چهاردهم قدردانی کرد و گفت که روند کنونی قابل تقدیر است، اما با توجه به حجم اتلاف منابع لازم است فعالیتها بهصورت شبانهروزی و در قالب سه شیفت کاری دنبال شود تا از استمرار هدررفت سرمایههای ملی جلوگیری شود.
این جلسه در ادامه با اشاره به این نکته که بخش مهمی از چالشهای مالی کشور میتواند از طریق جمعآوری، فرآورش و فروش گازهای همراه مرتفع گردد، بر اهمیت تبدیل گازهای مشعل به منبع درآمدی پایدار تأکید کرد. از منظر مقامات، این اقدام نه تنها به اقتصاد ملی کمک میکند، بلکه در بهبود شاخصهای زیستمحیطی و کاهش آلایندگی نیز نقش مؤثری ایفا خواهد کرد. علیرغم تلاشهای انجامشده، پزشکـیان به موانع اجرایی اشاره کرد و بر نیازهای ارزی، مسایل گمرکی و ضرورت هماهنگیهای بینوزارتی تأکید نمود تا هرگونه مانع یا مشکل در مسیر اجرای این پروژهها فوراً شناخته و مرتفع شود و هیچگونه تاخیری در این طرحها رخ ندهد.
زمینه و اهمیت پروژههای جمعآوری گازهای مشعل
گازهای مشعل که در میادین نفتی بهطور معمول بهدلایل ساختار فنی یا اقتصادی بهعنوان سوخت موقتی یا هدر رفت منابع محسوب میشوند، باید به شدت بهبود یابند تا مشکلی از منظر منابع انرژی کشور ایجاد نشود. برآوردها نشان میدهد که روزانه حدود ۵۰ میلیون متر مکعب گاز همراه نفت بهعنوان گاز مشعل سوزانده میشود. این مقدار گاز، با توجه به ارزش تقریبی هر روزه، میتواند هم به عنوان منبع انرژی و هم بهعنوان دارایی ملی به کار گرفته شود. بررسیها نشان میدهد که اگر این گازها جمعآوری، فرآورش و سپس به فروش برسند، میتوان از منظر مالی و اقتصادی در کنار کاهش فشار بر منابع انرژی کشور، گامهای مؤثری برداشت. در این راستا، اقدامات انجامشده تا کنون شامل جمعآوری حدود ۹ میلیون متر مکعب از گازهای همراه و مشعل از ابتدای دولت چهاردهم است، اما برای تحقق هدف نهایی و جلوگیری از هدررفت مستمر منابع، نیاز به استمرار کار و گسترش فعالیتها وجود دارد. این مسیر به دلیل حوزههای اجرایی گسترده و وابستگی به منابع ارزی، گمرکی و هماهنگیهای بینوزارتی، با موانعی روبهرو است که پشتیبانی کافی از طرف دستگاههای اجرایی میتواند فشارها را کاهش دهد.
پیشرفتها، دستاوردها و الزامات اجرایی
طبق گزارشها، طرحهای جمعآوری گازهای مشعل در سالهای گذشته با کاربست فناوریهای مناسب و بهکارگیری سه شیفت کاری در برخی مناطق به اجرا در آمدهاند. این شیوه کار باعث شده تا بتوان بهطور مداوم به کاهش هدررفت منابع ملی توجه کرد و با ایجاد ظرفیتهای فرآوری مناسب، امکان فروش گازهای جمعآوریشده را فراهم کرد. با وجود این دستاوردها، بهرغم بهبودهایی که در برخی واحدها حاصل شده است، لازم است تا فرآیندها بهطور شبانهروزی و با هماهنگی بیشتر بین وزارت نفت و سایر دستگاههای مرتبط دنبال شود تا از بروز تاخیرهای اجرایی جلوگیری به عمل آید. در این میان، یکی از نکات کلیدی که بر آن تأکید میشود، ایجاد طرحهای مکمل در حوزه پالایش است تا بتوان ظرفیتهای موجود را به شکل بهینهتری به کار گرفت و فرآوردههای نفتی با استانداردهای لازم ارتقا یابد. همچنین، سیاستهای مدیریت مصرف انرژی و بهبود کارایی مصرف در صنایع میتواند در کنار جمعآوری و فرآورش گازهای همراه، به سمت مدلهای پایداری مالی و زیستمحیطی پیش رود.
آثار اقتصادی و زیستمحیطی پروژههای گازهای مشعل
اجرای سریع پروژههای جمعآوری گازهای مشعل از منظر اقتصادی میتواند به کاهش هزینههای مربوط به سوزاندن گازها و اتلاف منابع منجر شود. علاوهبر این، تبدیل گازهای مشعل به منبع درآمدی پایدار، نه تنها از منظر درآمدهای مستقیم بلکه از منظر اثرگذاری بر شاخصهای زیستمحیطی کشور نیز اهمیت دارد. کاهش آلودگی و آلایندههای ناشی از سوخت مشعل میتواند به بهبود کیفیت هوای منطقه و کاهش اثرات منفی بر سلامت عمومی و محیط زیست کمک کند. این نکتهها در گفتوگوهای اخیر بهعنوان بخشی از مسیر بلندمدت برای بهبود بهرهوری انرژی و اصلاح ساختار اقتصادی در بخش انرژی مطرح شدهاند. در کنار این، مسائل اجرایی از جمله مسائلی مانند تأمین ارز، مسائل گمرکی و ضرورت هماهنگی بین وزارت نفت و وزارت صنعت، معدن و تجارت بهعنوان موانعی که گاه موجب تأخیر میشوند، شناسایی شدهاند. این موانع اگر به سرعت مرتفع شوند، امکان افزایش سرعت اجرای پروژهها و دستیابی به اهداف تعیینشده را فراهم میکند.
طرحهای پالایشی و سیاستهای مدیریت مصرف انرژی
در نشستهای مرتبط، طرحهای توسعه ظرفیت پالایشی کشور، برنامههای ارتقای کیفی فرآوردههای نفتی و سیاستهای مدیریت مصرف انرژی بهطور مکرر مرور و بررسی شد. همافزایی بینبخشی دستگاههای اجرایی بهویژه در زمینه هماهنگیهای اقتصادی، ارزی و گمرکی برای پیشبرد طرحهای عمومی و بلندمدت در حوزه انرژی اهمیت دوچندان یافت. این رویکرد میتواند به بهینهسازی فرآیندها، کاهش زمان اجرای پروژهها و افزایش شفافیت در منابع مالی و فرآیندهای اداری کمک کند. بهرغم چالشهای مختلف، تأکید مقامات بر لزوم شناسایی و مرتفعسازی فوری موانع اجرایی نشان از اراده قاطع برای ارتقای بهرهوری و استفاده بهینه از منابع انرژی دارد.”