روسیه به سوی بیوتکنولوژی سلامت و عمر طولانی گام برمیدارد
در نشست تخصصی مجمع فناوریهای آینده در مسکو، ولادیمیر پوتین با تأکید بر نقش بیوتکنولوژی در بهبود کیفیت زندگی از حرکت رو به جلوی کشورش به سمت راهکارهای سلامت محور سخن گفت. این اظهارات نشان میدهد که روسیه به دنبال همسویی میان علم پایه، فناوریهای نوین و اقتصاد دانشی است تا فناوریهای زیستی را نه فقط به عنوان دستاورد پژوهشی بلکه به عنوان عامل اجرایی در سلامت عمومی و پایداری جامعه به کار گیرد. گزارشهای رسمی حاکی است که در کنار پژوهشهای نظری، رویکردی عملی برای فراهمسازی مسیرهای عرضه محصولاتی مانند غذاهای سالم، مکملها و واکسنها در حال شکلگیری است تا هرچه سریعتر به دست مردم برسد. به گزارش تیم آرشیو کامل، پوتین تصریح کرد که تحرک علمی در این حوزه با هدف بهبود سلامت انسانها و افزایش کیفیت زندگی دنبال میشود و گامهای صدور گواهینامه و آزمایشها همچنان در حال انجام است تا فرآیند عرضه بدون موانع اداری انجام شود.
وی همچنین به کاربردهای گسترده فناوری زیستی در صنایع مختلف اشاره کرد و گفت از این فناوری به جای روشهای شیمیایی سنتی استفاده میشود تا فرآیندهای پیچیده با کارآیی بیشتری پیش بروند. این فناوریها به عنوان عاملان آغازگر چرخههای بستهای معرفی میشوند که در آن زبالههای یک مرکز تولید به ماده اولیه برای مرکز دیگری تبدیل میشود. این رویکرد نه تنها به بهبود بهرهوری صنعتی کمک میکند، بلکه با هدفگذاری در زیستانرژی، رفع مشکلات زیستمحیطی و حفاظت از اکوسیستمها، نقش مهمی در کاهش اثرات منفی صنایع دارد. با توجه به این چارچوب، روسیه اعلام کرده است که این توانمندیها را با پشتیبانی از قدرت محاسباتی و هوش مصنوعی گسترش میدهد تا با سرعت بالا به چالشهای همچون تغییرات اقلیمی، کمبود غذا و کاهش منابع تجدیدپذیر پاسخ دهد.
پوتین خاطر نشان کرد که دسترسی برابر به فناوریهای آینده نه امتیاز برای عدهای خاص محسوب میشود و نه تنها مزیتی برای گروهی محدود، بلکه شرطی بنیادین برای توسعه عادلانه تمدن است. وی افزود که روسیه در چارچوب همکاریهای بینالمللی و با مشارکتهای دوجانبه و در قالب انجمنهای جهانی مانند بریکس، پروژههای مشترک علمی، آموزشی و سرمایهگذاری در بیوتکنولوژی را به نفع بشریت اجرا خواهد کرد. این سخنان نشان میدهد که تمرکز اصلی از نظر مقامات روسی، همگرایی علمی با جهان و ایجاد مقدمهای برای دسترسی گسترده به فناوریهای پیشرفته است تا بتوان از آن به عنوان عامل توسعه اقتصادی و اجتماعی استفاده کرد.
در ادامه سخنان، پوتین بر اهمیت استانداردهای اخلاقی و چارچوبهای قانونی برای استفاده از بیوتکنولوژی تأکید کرد و از نیاز به پیشگیری از تهدیدهای بالقوه برای سلامت انسان و حفاظت از دادههای شخصی صحبت کرد. وی اظهار داشت که تعیین مرزهای اخلاقی روشن و حفظ امنیت دادهها در این حوزه به عنوان یکی از نقاط کلیدی به شمار میرود. همچنین او بر آموزش مناسب نیروهای انسانی، از جمله متخصصان ارشد و میانی در حوزههای میانرشتهای مانند زیستشناسی، شیمی، مهندسی و هوش مصنوعی تأکید کرد و پیشنهاد داد که دانشگاهها با راهاندازی واحدهای مهندسی پیشرفته، به این حوزهها تمرکز کنند تا ظرفیتای برای توسعه فناوریهای زیستی در آینده فراهم شود. همچنین گزارش شده است که پوتین و شی جین پینگ در دیدارهای اخیر درباره ابعاد پیشرفته بیوتکنولوژی با گفتوگوهای غیررسمی همراه با توضیحات رئیسجمهور روسیه، به موضوعاتی همچون پیوند اعضا و افزایش طول عمر اشاره کردند؛ هرچند توضیحات بعدی از سوی دو طرف توضیح داده شد تا دامنه بحث از منظر اخلاقی و قانونی حفظ شود.
روابط بینالمللی و همکاریهای علمی بین روسیه و سایر کشورها به عنوان یکی از محورهای مهم این گفتگوها مطرح شده است. در این چارچوب، روسیه اعلام کرده است که قصد دارد با استفاده از توان محاورهای و همکاریهای بینالمللی در زمینه بیوتکنولوژی به توسعه مسیرهای پژوهشی و اجرایی دست یابد؛ مسیری که میتواند به گسترش سرمایهگذاریهای پژوهشی، ایجاد آموزشهای بینرشتهای و ارتقای استانداردهای ایمنی و اخلاقی در سطح جهانی منجر شود. این رویکرد اگرچه ایدهآل به نظر میرسد، به لحاظ اجرایی و اقتصادی نیازمند همسویی با شرایط داخلی کشورها و رعایت ملاحظات ملی و بینالمللی است تا از تضادهای احتمالی جلوگیری شود و زمینهای برای توسعه پایدار فراهم گردد.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره فناوریهای زیستی
این گزارش نشان میدهد که رویکرد روسیه به بیوتکنولوژی با تمرکز بر امنیت دادههای شخصی، کارآیی اجرایی و رعایت استانداردهای اخلاقی دنبال میشود. برای ایران، توسعه و پذیرش فناوریهای مشابه با توجه به ملاحظات قانونی داخلی، اخلاق پزشکی و حفاظت از دادهها و کنترل ایمنی و ارزیابی ریسک میتواند به ارتقای سلامت عمومی کمک کند، اما باید از مسیرهای قانونی داخلی پیگیری شود و از هرگونه تسری ناقص یا سوءاستفاده از فناوری خودداری گردد. ورود فناوریهای حساس مانند پیوند اعضا و واکسنهای عمر طولانی نیازمند تبیین مقررات شفاف، سامانههای نظارتی مستقل و همکاری بین سازمانهای دولتی، پژوهشی و صنفی است تا از هرگونه تهدید برای امنیت ملی و زندگی شهروندان جلوگیری شود. از منظر اجرایی، دانشگاهها و پژوهشگاههای داخلی باید در کنار شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاران خصوصی، زیرساختهای پژوهشی، آزمایشگاهی و صدور گواهینامه را تقویت کنند تا مسیر توسعه بیوتکنولوژی در ایران به شکل منظم و با رویکرد اخلاقی و ایمن پیش برود. با توجه به شرایط اقتصادی و فشارهای خارجی، ضروری است که ایران از طریق تقویت همکاریهای بینالمللی و استفاده از ظرفیتهای علمی داخلی، این حوزه را به صورت پایدار مدیریت کند و ریسکهای اخلاقی، امنیتی و اقتصادی را به حداقل برساند.