قم و روند تقویت تابآوری شهری در برابر تهدیدات غیرنظامی
در جلسه شورای اسلامی شهر قم، مدیرکل پدافند غیرعامل استان با مرور وضعیت ایمنی و تابآوری شهر، خبر از یک پیشبینی مهم داد: حمله قریبالوقوع به تأسیسات هستهای فردو. اگرچه این هشدار از سال گذشته اعلام شده بود، مقام مسئول تأکید کرد که مانور مستقلی با سناریوی حمله به فردو طراحی و اجرا شده است تا تبیین اولویتهای امنیتی و بحرانمحور روشنتر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اظهارنظرها بدون ارائه فرضیات جدید مطرح شده و به نیازهای عملیاتی شهر مانند ترغیب به بازسازی پناهگاهها و افزایش سطح آمادگی میپردازد. در ادامه، مرور دقیقتر از وضعیت ایمنی شهر، الزامات قانونی و کنشی که برای افزایش تابآوری در قم باید دنبال شود ارائه میشود تا خیزهای اجرایی برای ارتقای ایمنی شهر تقویت گردد.
بررسی وضعیت ایمنی و تابآوری قم در برابر تهدیدات غیرنظامی
در گفتوگوی مطبوعاتی با رسانهها، مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم، با اشاره به شاخصهای ایمنی و تابآوری شهر، تصریح کرد که پیشبینیها نشان میدهند تهدید به تأسیسات حساس بهسرعت میتواند شکل اجرایی به خود بگیرد. وی با بیان اینکه این ارزیابیها بهویژه در حوزههای پرتویی، آتشنشانی و ایمنی ساختمانی اهمیت دارند، به کمبودهای موجود در این دو حوزه اشاره کرد و اظهار داشت که فاصله قابل توجهی تا استانداردهای لازم وجود دارد. او همچنین به کاستیهای مربوط به تجهیزات آتشنشانی و نابرابری بین نیازها و امکانات در بافتهای مختلف شهر بهویژه در روند بلندمرتبهسازی اشاره کرد و گفت که با وجود اقدامات انجامشده، نیازمند تقویت بیشتر است تا سطح ایمنی عمومی ارتقا یابد.
وی با تأکید بر اینکه اجرای کامل مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان و تدوین طرح جامع مدیریت بحران کلید کاهش خسارات در شرایط اضطراری است، افزود که فرهنگسازی و آموزش شهروندان باید همزمان با توسعه زیرساختهای فنی در قالبی منسجم پیگیری شود تا تابآوری شهر افزایش یابد. بررسیها نشان میدهد که مدیریت بحران در شرایط بحرانهای ناگهانی باید از زمان صلح آغاز شده و نسبت به همه ابعاد مخاطراتی از جمله تهدیدهای سایبری، شیمیایی، بیولوژیک، رادیولوژیک، هستهای و انفجاری پاسخهای مؤثر ارائه دهد. بهطور مشخص، تغییرات محسوس در وضعیت شهر، نتیجه تلاشهای شورای شهر، شهرداران پیشین و مدیران استانی توصیف شد و پویایی اجرایی برای بهبود وضعیت امنیتی و ایمنی شهری در قالب برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت مطرح شد.
یکی از محورهای اصلی این گفتوگوها، بازسازی پناهگاهها و افزایش کارآمدی آنها در شرایط اضطراری بود. مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم با اشاره به اینکه بازسازی پناهگاهها و آموزش شهروندان برای استفاده از آنها باید در دستور کار قرار گیرد، تأکید کرد که این اقدامات تنها با همکاری دستگاههای مختلف شهری به نتیجه میرسد. در عین حال، به کمبودهای موجود در ساختوسازها و نیاز به رعایت الزامات امنیتی در پروژههای شهری بزرگ و پرجمعیت اشاره شد تا در هنگام بروز بحران، خسارات جانی و مالی به حداقل برسد. با وجود اینکه برخی از پدافندهای غیرعامل در حوزههای سایبری، شیمیایی، بیولوژیک و هستهای و همچنین تهدیدات انفجاری وظیفهبندی شدهاند، تلاشها برای اجرای کامل این وظایف همچنان ادامه دارد.
اجرای طرحهای کلان و الزامات قانونی برای کاهش خطرات
در بخش دیگری از صحبتها، مسئول پدافند غیرعامل قم به اهمیت اجرای دقیق مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان اشاره کرد و گفت که این مبحث، برای کاهش خطرات ناشی از اتفاقات صنعتی و ساختمانی، باید بهطور کامل در مناطق مختلف شهر رعایت شود. همچنین، تدوین طرح جامع مدیریت بحران به عنوان نقشه اجرایی برای مدیریت منابع، مدیریت رویدادها و پاسخ به شرایط اضطراری معرفی شد. این مسائل به معنای ایجاد سازوکارهای اجرایی و سازمانی برای بهرهگیری از توانمندیهای محلی و استانی است تا بتوان در هر نقطه از شهر، پاسخ سریع و کارآمدی به بحرانها داد. از منظر فنی نیز بر بهبود زیرساختهای ایمنی در برابر تابش و آتشسوزی و نیز افزایش تجهیزات آتشنشانی تأکید شد تا بهویژه در مواقع بلندمرتبهسازی و تراکم جمعیت، اطمینان بیشتری حاصل شود.
همچنین، مدیرکل پدافند غیرعامل قم به موضوع امنیت غذایی و زیستی و حفظ ایمنی دادهها در پروژههای شهر هوشمند اشاره کرد و گفت که رعایت الزامات سایبری و امنیت دادهها در پروژههای شهری میتواند به تقویت تابآوری در برابر تهدیدات غیرنظامی کمک کند. او زمینههای همافزایی را بین شورای شهر، شهرداری و سایر دستگاههای اجرایی بررسی کرد و از تشکیل کمیته پدافند غیرعامل زیر نظر هیئت رئیسه شورا به عنوان الگویی برای کلانشهرها یاد کرد تا بتوان یکپارچگی و همافزایی را در سراسر شهر و حوزههای مختلف تقویت کرد. در پایان، با قدردانی از تلاشهای شهرداری، معاونتهای مختلف و اعضای شورای شهر، از همه دستگاهها خواسته شد تا بهطور مستمر در جهت حفظ و ارتقای تابآوری و ایمنی شهر همکاری کنند. همچنین، اشاره شد که تمام این اقدامات باید در قالبی عملی و قابل اندازهگیری اجرا شود تا اثرات بالقوه بهزودی مشهود باشد و شهروندان احساس امنیت بیشتری کنند.
تحلیل حقوقی-اجرایی از تابآوری قم در مواجهه با تهدیدات غیرسیاسی
این گزارش نشان میدهد که برای ارتقای تابآوری شهری در قم، کلید اصلی در ترکیب سهجانبهسازی بین سیاستگذاری، سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختها و فرهنگسازی مدیریت بحران است. اجرای کامل مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان در بافتهای شهری و بافتهای ارتفاعدار، همچنین تدوین و پیادهسازی طرح جامع مدیریت بحران و ایجاد کمیتههای پیوسته در سطح شورای شهر، امکان پاسخ سریعتر به رخدادهای اضطراری و کاهش خسارات را فراهم میکند. توجه به امنیت سایبری و حفاظت از دادههای شهری به عنوان بخشی از امنیت شهری، بهویژه در برنامههای شهر هوشمند، امکان حفظ پایداری خدمات حیاتی را در برابر تهدیدات غیرنظامی افزایش میدهد. از منظر اجرایی، نیاز به بودجهبندی، تخصیص منابع انسانی متخصص و آموزش مداوم شهروندان احساس میشود تا فرهنگ ایمنی عمومی به شکل فزایندهای تقویت گردد. بهعبارت دیگر، تقویت سازوکارهای محلی، تیمهای بحران شهری و سامانههای هشدار سریع، میتواند در کنار توجه به استانداردهای ساختمانی و حفاظتی، به کاهش آسیبهای احتمالی کمک کند و تابآوری شهر را در مواجهه با هرگونه تهدید غیرسیاسی به سطحی پایدار برساند.