بازتاب سخنان کدخدایی درباره جایگاه حاج قاسم سلیمانی در میدان و دیپلماسی
در آستانه ششمین سالگرد شهادت سردار سلیمانی و با حضور هیئتهای مختلف در ستاد گرامیداشت این مقطع، عباسعلی کدخَدایی، سخنگوی عالی این ستاد، به بیان روایتی تازه از جایگاه شهید سلیمانی پرداخت. این رویکرد، که ارتباطی مستقیم با دو بُعد کلیدی امنیت ملی دارد، بر این نکته تأکید دارد که انجام مأموریتها تنها با ابزار نظامی ممکن نیست و رویکردی تلفیقی بین عملیات میدانی و دیپلماسی ضروری است. در گفتگویی که به گزارش تیم آرشیو کامل انجام شد، کدخدایی تأکید کرد که معیشت مردم و ثبات اجتماعی مهمترین موضوع فعلی کشور است و مسئولان باید با ایستادگی در برابر فشارها از تنگناهای اقتصادی عبور کنند.
وی با اشاره به الگویی که سردار سلیمانی از آن الهام گرفت، یادآور شد که رویکرد جامع به تهدیدات میتواند از طریق تفکیک میان آشوبطلبان و مردم شکل بگیرد. او تأکید کرد که جمهوری اسلامی برای تقویت اعتماد مردمی و جلوگیری از موضعگیریهای نامناسب دشمن، همواره به توان و اراده مردم تکیه کرده است. به گزارش خبرگزاری رسمی، کدخدایی ادامه داد که حاج قاسم هم فرمانده میدان بود و هم فرمانده دیپلماسی، و این دو وجه را به صورت همزمان در مسیر مأموریتهای خود به کار میبرد. آخرین مأموریتی که منجر به شهادت حاجی قاسم شد، از نظر او یک مأموریت سیاسی بود که نشان از عمق تعامل بین قدرتهای سخت و نرم دارد.
با توجه به این توضیحات، میتوان گفت که روایت ارائهشده از سوی کدخدایی، به نوعی تبیینکننده یک راهبرد چندبعدی است: جایی که امنیت ملی در تقاطع دفاع سخت و دیپلماسی کارآمد شکل میگیرد. در این چارچوب، جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک ساختار سیاسی-امنیتی، همزمان هم به حفظ تمامیت ارضی و امنیت داخلی میاندیشد و هم به تعاملات دیپلماتیک و تلاش برای ایجاد کانالهای چندجانبه با موازنه قدرت مینگرد. این رویکرد، از منظر برخی تحلیلگران، نشان از پویایی سیاست داخلی و توانمندی رهبری در مدیریت پیچیدگیهای منطقهای دارد.
در راستای تبیین دقیقتر این رویکرد، گفتوگو به نکات کلیدی دیگری میپردازد: نخست اینکه معیشت مردم یکی از خطوط قرمز است و هرگونه خلّلی در این عرصه میتواند به بیاعتمادی عمومی منجر شود؛ دوم اینکه مرعوب نشدن در برابر دشمن از طریق تقویت همبستگی ملی و تقویت ظرفیتهای داخلی ممکن است و در نهایت اینکه تفکیک آشوبطلبان از مردم، به عنوان یک اصل راهبردی، میتواند از تشدید تقابلهای بیثمر جلوگیری کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نکتهها نشان میدهد که رویکرد دفاعی-مردمی جمهوری اسلامی در تراز بالایی از هماهنگی با دیپلماسی فعال قرار دارد.
در تبیین عملی، میتوان گفت که ترکیب فرماندهی میدان با فرماندهی دیپلماسی به معنای هماهنگی عملیاتهای میدانی با ابزارهای دیپلماتیک است تا از طریق کانالهای رسمی و غیررسمی، پیامها و منافع ملی با کمترین هزینه از لحاظ سیاسی و امنیتی منتقل شود. این رویکرد، نه تنها در سطح کلان امنیت ملی بلکه در فصاهای اقتصادی و اجتماعی نیز اثرگذار است؛ چرا که ثبات اجتماعی، اعتماد عمومی و پایداری معیشتی از شاخصهای اصلی مشروعیت و کارآمدی حکمرانی به شمار میآیند.
تحلیل حقوقی-اجتماعی
در تحلیل این روایت، باید به چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران توجه کرد که بر مبنای آن، عملیات و دیپلماسی باید در چارچوب سیاستهای رسمی کشور و با حفظ امنیت ملی و منافع عمومی انجام شود. از دید حقوقی، ترکیب دو بخش نظامی و دیپلماسی میتواند به تقویت ابزارهای سیاست خارجی و داخلی منجر شود، به شرطی که جهتگیریها منطبق با چارچوبهای قانونی حفظ امنیت و حقوق شهروندی باشد و از تداخل با حوزههای مسالمتآمیز و غیرسیاسی جلوگیری شود. از منظر اجرایی، این رویکرد میتواند به بهبود کارآمدی تصمیمگیری منجر شود؛ اما به شرط آنکه کانالهای اطلاعرسانی، شفافیت لازم را داشته باشند و از هرگونه افراط در خطمشیهای غیرقانونی یا غیرشفاف پرهیز شود. در نتیجه، هماهنگی بین مأموریتهای میدانی و دیپلماسی نیازمند تقویت سامانهها و فرایندهای داخلی است تا اثرگذاری سیاستها به شکل پایدار و مشروع حفظ شود. با این نگاه، انتظار میرود تصمیمگیرندگان با لحاظ نمودن ابعاد اقتصادی و اجتماعی، بتوانند از ظرفیتهای مردمی برای مقابله با فشارهای خارجی و حفظ ثبات داخلی بهره ببرند. این نکته درک میشود که توجه به معیشت مردم و مقاومت در برابر فشارهای دشمن، از اصولی است که در متنهای رسمی به آن اشاره میشود و به هیچ وجه در قالب نحلههای سیاسی افراطی یا هرگونه اقدام خلاف قانون تعبیر نمیشود.
در مجموع، روایت کدخدایی از حاج قاسم به عنوان یک الگوی استراتژیک، بر سه محور اصلی استوار است: 1) تداوم ایستادگی در مقابل فشارهای دشمن و حفظ استقلال ملی، 2) تقویت تعاملات دیپلماتیک برای حفظ منافع کشور در سطوح منطقهای و فرامنطقهای، 3) توجه جدی به معیشت مردم به عنوان شاخصی برای مشروعیت و کارآمدی حکومت. این سه محور اگر به صورت هماهنگ و با رویکردی شفاف و پاسخگو به کار گرفته شوند، میتوانند به ایجاد ثبات پایدار در کشور کمک کنند و همزمان موقعیت ایران را در توازنهای پیچیده ژئوپولتیک تقویت کنند. با توجه به این نکات، میتوان گفت که روایت حاضر نه تنها بازتابی از دیدگاه یک مقام رسمی است بلکه بازخوردی از یک رویکرد سیاستی-اجتماعی است که به دنبال ایجاد پیوستگی بین امنیت، اقتصاد و حقوق شهروندان است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد میتواند مبنای گفتوگوهای آینده درباره نقش نیروهای ملّی در هر دو بُعد دفاعی و دیپلماسی باشد.
به پایان این گزارش، اشاره به نکتهای ضروری است: نگرش ترکیبی درباره مقام حاج قاسم، اگر چه به لحاظ تاریخی با شهادت همراه شده است، اما به لحاظ مفهومی و عملی، رویکردی استراتژیک برای تداوم پایداری ملی و افزایش کارایی مدیریت بحرانهای داخلی و خارجی محسوب میشود. در نتیجه، بررسی دقیق این روایت میتواند برای پژوهشگران و تصمیمگیران، به عنوان منبعی برای تحلیلهای آینده در زمینه امنیت ملی و سیاست خارجی در ایران مفید باشد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این بازنویسی با حفظ معنای خبر اصلی صورت گرفته است و تلاش شده است تا از زاویهای تازه و با ساختاری خبری، روایتی روشن و منسجم ارائه شود تا در بازنشرهای آتی، دامنهٔ پوشش و کارکرد خبری گستردهتر گردد.