رزمایش سهند ۲۰۲۵: پیامدها و بینش امنیتی در همگرایی منطقهای
رزمایش سهند ۲۰۲۵ با حضور نمایندگان ۹ کشور عضو سازمان همکاری شانگهای و چهار کشور میهمان در خاک جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. این رویداد با هدف تقویت هماهنگیهای دفاعی و امنیتی منطقهای و افزایش آمادگی برای پاسخ به تهدیدهای تروریستی طراحی شده بود تا نقشی همسو با رویکرد امنیتی چندجانبه برای مقابله با پدیدههای خطرناک در منطقه ایفا کند. در چنین چارچوبی ایران به عنوان میزبان، دو نقش کلیدی را در این عملیات بر عهده گرفت و این تمرین با مشارکت نیروهای زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دیگر نهادهای مرتبط اجرا شد. در مجموع ۱۴ کشور از این رویداد بهره بردند و این ترکیب گسترده از کشورهای عضو و میهمان، فضایی را پدید آورد که میتواند به سمت همکاریهای عملیاتی و تبادل تجربههای امنیتی گامهای رو به جلو بردارد.
سخنگوی ارشد نیروهای مسلح، سردار ابوالفضل شکارچی، در گفتوگو با رسانههای رسمی توضیح داد که ایران در این رزمایش به دو حوزه اصلی توجه داشت: نخست، برخاسته از تجربیات دفاعی و امنیتی، ارائه پاسخی کارآمد و هماهنگ به ترور و تهدیدات مرتبط با آن؛ دوم، ایجاد کانالهای ارتباطی سریع و کارآمد با کشورهای حاضر برای ارتقای سطح هماهنگی عملی و اطلاعاتی. او تأکید کرد که این رزمایش با حضور نیروهای زمینی و امکانات سازمانی متعدد، ظرفیتها را در شیوههای نوین مواجهه با تروریسم بهبود بخشید و پیامهای مهمی را به مخاطبان منطقهای و فرامنطقهای ارسال کرد. همچنین به وضوح اشاره شد که ایران به عنوان کشوری که دههها در مقابل تروریسم ایستادگی کرده است، اکنون به عنوان میزبان چنین رزمایشی، تجربههای ارزشمندی را در اختیار همپیمایان منطقهای قرار میدهد.
وی اضافه کرد که یکی از نکات کلیدی این رویداد، تقویت ساختار دفاعی و امنیتی در سطح عملیاتی بود و این امر از طریق تمرینهای مشترک با رویکردی چندجانبه به دست آمد. او همچنین با بیان اینکه این رزمایش دستاوردهای مهمی داشت، گفت: «پیام اصلی این رویداد این است که کشوری که پس از پیروزی انقلاب اسلامی با تروریسم روبهرو بوده، اکنون به میزبانی چنین رویدادی دست مییابد و این نشان از تجربه وسیع ایران در مقابله با تروریسم دارد.»
در جریان صحبتهای سردار شکارچی، به دستاوردهای عمده دیگری نیز اشاره شد. وی گفت که ایران هم شهدا و جانبازان زیادی را در مسیر مبارزه با ترور تقدیم کرده و هم توانسته است با تشکیل و تقویت چارچوبهای دفاعی به مقابله با گروههای تروریستی با شدت و انسجام بیشتری بپردازد. از منظر او، این رزمایش نشان میدهد که توان دفاعی ایران نه تنها به توان داخلی بلکه به همکاری و همافزایی منطقهای گره خورده است و از این منظر، ایران میتواند در مواجهه با تهدیدات تروریستی، ابتکار عمل را حفظ کند و با استفاده از تجربههای خود و شریکان منطقهای، به دنبال پاسخهای کارآمدتری باشد.
یکی از نکات حائز اهمیت که در سرتیترهای دفتر سخنگویی نیروهای مسلح به آن پرداخته شد، به آوارگی سازمان منافقین اشاره داشت. سردار شکارچی با اشاره به این موضوع گفت: «یکی از دستاوردهای این مقابله آوارگی سازمان منافقین است؛ سازمانی که هیچ کشوری بطور مستمر آنها را به طور رسمی میپذیرفته نیست و تنها به شکل پنهانی یا محدود خدماتی از سوی برخی کشورهای غربی ارائه میشود.» وی افزود: «در نتیجه این فشار امنیتی و سیاسی، اعضای این سازمان به سردرگمی، افسردگی و بحران روحی دچار شدهاند و تشکیلاتی که پیش از این به ظاهر انسجام داشت، اکنون در جستوجوی پناهگاههای گوناگون در کشورهای مختلف است.» این بخش از گفتوگوی وی بر این اصل تأکید داشت که مقابله با تروریسم تنها به دستگیری یا مهار مستقیم گروهها محدود نیست و اثرات بلندمدت آن میتواند شامل تغییرات ساختاری در تشکیلات مربوطه نیز باشد.
سردار شکارچی همچنین به فعالیتهای دیگر در مبارزه با گروههای تروریستی اشاره کرد و گفت: «در کنار منافقین، تشدید فشار بر گروههای تجزیهطلب و تروریستی دیگر مانند سلطنتطلبان، جیشالظلم، انصارالفرقان، دموکرات، پژاک و کومله و سایر گروهکها ادامه دارد.» او توضیح داد که ایران اسلامی همواره در کنار قربانیان ترور بوده و با گسترش همکاریهای منطقهای و بینالمللی، به جلوگیری از گسترش ترور در سطح جهانی اهتمام ورزیده است. همچنین با اشاره به نقش کشورهای عضو شانگهای، شکارچی متذکر شد که این همافزایی میتواند به بحرانیسازی و امنیتیسازی منطقه منجر نشود، بلکه با تقویت رویکردهای دفاعی، به پایداری امنیتی در برابر تهدیدهای تروریستی کمک نماید.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این رزمایش نشان میدهد که گفتمان امنیتی منطقهای در قالب همکاریهای چند جانبه به سمت یک چارچوب عملیاتی روشن و منسجم حرکت میکند. در این چارچوب، تبادل تجربیات، آموزشهای مشترک و استفاده از فناوریهای نوین در حوزه دفاعی میتواند به بهبود پاسخهای عملی در مواجهه با تروریسم کمک کند و به تقویت ثبات در مرزهای شرقی و جنوب شرقی جمهوری اسلامی ایران یاری رساند. همچنین این رویداد نشان میدهد که ایران از طریق پشتیبانی همواره پایدار از نهادهای امنیتی و با حفظ استقلال عملیاتی، توانایی خود را در ارائه پاسخهای کارآمد به تهدیدهای تروریستی ارتقا داده است. لا به لای صحبتهای بیانشده، تأکید بر این نکته نیز دیده میشود که برخلاف دیدگاههای برخی مخالفان خارجی، ایران با اتکاء به ظرفیتهای داخلی و همافزایی با همپیمانان منطقهای، به حضور فعال و مؤثر در عرصه امنیت منطقهای ادامه میدهد.
در نهایت، گفتمان این رویداد نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران از منظر استراتژیک، به تقویت وحدت منطقهای و افزایش تابآوری دفاعی تمایل دارد و این روند با پذیرش و مدیریت دقیق ترندهای امنیتی جهانی همسو میشود. با این وجود، به رغم تبلیغات دشمنان که از منزوی شدن ایران خبر میدهند، این رزمایش نشان داد که جمهوری اسلامی با صلابتتر از پیش در میدان حضور دارد و با همافزایی با کشورهای عضو شانگهای، میتواند مسیر پیشرفت را با قدرت بیشتری طی کند و دستاوردهای مهمتری را در آینده به دست آورد. برای دنبال کردن گزارشها و تحلیلهای تخصصی در زمینه امنیت و دفاعی منطقه، با خبرآنلاین همراه باشید.
تحلیل اجرایی-امنیتی درباره رزمایش سهند و چارچوب اجرایی آن
در این تحلیل یک پاراگرافی، به بررسی جنبههای اجرایی رزمایش از منظر مدیریت منابع، هماهنگی بین نهادهای امنیتی و چالشهای عملیاتی میپردازد. وجود هماهنگی میان نیروهای مسلح و سازمانهای امنیتی که در چنین رویدادی با مشارکت گسترده کشورهای خارجی فعال است، نشان میدهد که پرداختن به تروریسم صرفاً یک کار نظامی نیست، بلکه یک فرآیند پیچیده مدیریتی است که به تبادل سریع اطلاعات، استانداردسازی عملیات و ایجاد سازوکارهای پاسخ سریع وابسته است. هرچند دستاوردهای عمده مانند افزایش همافزایی با شانگهای و ایجاد فضای امنتر برای همکاریهای منطقهای میتواند به پایداری امنیتی منجر شود، اما واقعیت اجرایی نشان میدهد که حفظ این سطح از هماهنگی نیازمند تقویت زیرساختهای اطلاعاتی، بهکارگیری فناوریهای نوین و آموزش مستمر نیروها است تا بتوان در برابر تهدیدهای ناگهانی یا تغییرات تاکتیکی گروههای تروریستی پاسخ هماهنگ و سریع ارائه داد. این نکات اجرایی، در کنار ارزیابیهای فرهنگی و اجتماعی پیرامون آوارگی اعضای سازمان منافقین، تأکیدی بر اهمیت حفظ عدالت در رویکردهای اجرایی است تا هر گونه اقدام امنیتی در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران و با احترام به حقوق بشر در قالب قوانین داخلی به پیش برود. بچرخانیم به سمت آینده: با ارتقای سامانههای هماهنگی، بازنگری و بهروزرسانی طرحهای آموزشی نیروها و تقویت سازوکارهای کنترل و ارزیابی، میتوان انتظار داشت که این روند امنیتی-اجرایی به تعادلی پایدار بین معنویت دفاعی و الزامات حقوقی دست یابد.