چارچوب تصمیم و زمینههای اجرایی
در پی انتشار ویدئویی از مسابقه بنام «بازمانده» که با ادعای بدون دریافت مجوزهای لازم و همچنین برخی گزارشها از توهین به نمادهای ملی همراه بود، سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی (ساترا) اقدام به توقف فعالیت سکوی پخش این مسابقه کرد. این اقدام بر اساس پیگیریهای حقوقی این سازمان و با هدف حفظ حقوق مخاطبان، حفاظت از نمادهای ملی و پایبندی پلتفرمهای پخش به ضوابط رسمی صورت گرفته است. به گزارش تیم آرشیو کامل، پیش از این نیز عباس سیاحطاهری، معاون کاربران و تنظیمگران اجتماعی ساترا، تأکید کرده بود که مجوزهای لازم برای پخش مسابقه «بازمانده» و سکوی انتشار آن اخذ نشده است.
این خبر به صورت رسمی از سوی ساترا اعلام شده است و نشان میدهد که نهادهای تنظیمگر فضای مجازی در کشور پس از بررسیهای دقیق، در صورت نبود مجوزهای قانونی لازم و احیانا نقض سایر الزامات قانونی، نسبت به مداخله در سرویسهای پخش اقدام میکنند تا هم حقوق مخاطبان و هم اصول قانونی فضای مجازی رعایت شود. فضای مجازی کشور در سالهای اخیر با رویکرد افزایش شفافیت و پاسخگویی به مخاطبان همراه بوده و نهادهای تنظیمگر با هدف ایجاد بستری امنتر برای تولیدکنندگان محتوا و کاربران، گامهایی را در این زمینه برداشتهاند. این مجموعه اقدامات نه تنها بر پخش محتواهای غیرمجازی، بلکه بر کارکرد سکویهای پخش و نحوه صدور مجوزها نیز تأثیرگذار است.
به گزارش تیم آرشیو کامل، اقدامات اخیر تنها محدود به یک پخش خاص نیستند و نشان از رویکرد دستگاههای نظارتی به بهبود سامانه مجوزهای لازم برای پخش محتوا در فضای مجازی دارد. این امر میتواند منجر به بازنگری فرآیندهای صدور مجوز، شفافسازی معیارهای ارزیابی محتوا و ایجاد چارچوبهای روشن برای منتشرکنندگان باشد تا از ایجاد وقفههای مشابه در آینده جلوگیری شود. از منظر عمومی، تصمیم اخیر با هدف حفظ انسجام ملی و جلوگیری از انتشار محتوای قابل اعتراض یا نامطابق با موازین قانونی و ملی اجرا شده است و انتظار میرود که سازوکارهای جایگزین یا بازنشر با رعایت ضوابط قانونی از سوی پلتفرمها و تهیهکنندگان محتوا در نظر گرفته شود.
در نهایت، لازم به اشاره است که این گام از سوی ساترا با رویکردی محافظهکارانه و بههنگام برای جلوگیری از آسیب به حقوق مخاطبان و نمادهای ملی اتخاذ شده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، پس از این اقدام، مسئولان پلتفرمهای پخش باید فرایندهای صدور مجوز را با دقت بیشتری دنبال کنند و در صورت دریافت مجوزهای لازم، امکان بازگشت پخش محتوا فراهم خواهد شد. این امر میتواند زمینهساز افزایش شفافیت در فرایند صدور مجوزها و نظارت بیشتر بر محتوای منتشرشده در فضای مجازی باشد.
تحلیل حقوقی-اجرایی با توجه به قوانین جمهوری اسلامی ایران
در رابطه با این پرونده، مهمترین نکته آن است که هر نوع پخش محتوا در فضای مجازی ممکن است مشمول ضوابط و مصوبات مربوط به محتوای صدا و سیما، قوانین حق نشر و حقوق نمادهای ملی باشد. با توجه به چارچوبهای قانونی، مدیران پلتفرمها باید مجوزهای لازم را از مراجع مسئول اخذ کنند و در صورت نبود این مجوزها، اقدامات ایمنی و ملاحظات قانونی را لحاظ کنند تا از نقض قوانین جلوگیری شود. در این چارچوب، رویکرد ساترا با تمرکز بر حفظ حقوق مخاطبان و صیانت از نمادهای ملی میتواند به ایجاد یک بستر پایدارتر برای تولیدکنندگان محتوا در فضای مجازی منجر شود. با این حال، هر اقدام نظارتی باید با شفافیت لازم همراه باشد و فرصتهای مناسب برای توضیح به عموم و پذیرش پاسخگویی در اختیار فعالان فضای مجازی قرار گیرد تا از پیامدهای اجتماعی-اقتصادی ناشی از توقفهای ناگهانی جلوگیری شود.