مقدمهای بر یک میدان پرپیچ و تاب فرهنگی
در گفتوگوی اخیر با رئیس سازمان سینمایی، نگاههای تازهای نسبت به ظرفیتهای فرهنگی ایران و جایگاه جهانی سینما مطرح شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، استقلال دوباره جشنواره جهانی فیلم فجر و حضور چهرههای معتبر بینالمللی، از جمله مهمترین رویدادهایی بود که در دوره جدید این رویداد به چشم آمد و با واکنشهای گسترده مواجه شد. لایههای این گفتوگو نشان میدهد که ایران قصد دارد با حفظ هویت فرهنگی خود، حضور بینالمللی را به شکل پایدار و ساختاریافته تداوم بخشد و از ظرفیتهای محدودکنندههای جغرافیایی عبور کند. در ادامه، با گزارههای کلیدی و تحلیلهای خبری همراه میشویم تا تصویری روشن از موقعیت امروز و مسیر فردای تعاملات فرهنگی ایران با جهان ارائه شود.
استقلال جشنواره جهانی فجر و بازتعریف جایگاه بینالملل
یکی از محورهای اصلی گفتوگو، ایجاد و حفظ استقلال دوباره جشنواره جهانی فیلم فجر از فاز ملی بود. با توجه به سابقه چند ساله، ادغام رویدادها در گذشته منجر به کمرنگ شدن بخش بینالملل شده بود، اما اکنون با جدا شدن و میزبانی در شیراز، به باور برگزارکنندگان، کیفیت رویداد ارتقا یافته و بازخوردهای داخلی و خارجی بهطور قابل ملاحظهای مثبت بوده است. این رویکرد با هدف ارائه یک تصویر روشن از ظرفیتهای ایران و نشان دادن آنکه ایران تنها تهران نیست، به عنوان یک اقدام مسئولانه برای گسترش فضاهای اجرایی و فرهنگی در سایر شهرها مورد توجه قرار گرفته است. تجربه شیراز به تعبیر مسئولان، پویا و پاسخگو بوده و بهعنوان یک الگوی عملی مبنایی برای گسترش رویدادهای بزرگ در شهرهای دیگر معرفی میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحول اگرچه با نقدها و نگرانیهای طبیعی همراه است، اما به باور دستاندرکاران، میتواند زمینهساز ارتقای سطح کیفی و گستردگی مخاطبان داخلی و بینالمللی باشد.
حضور بینالمللی و بازتابهای جهانی
در فاز دوم گفتوگو به حضور نامآورانی چون نوری بیگله جیلان و سایر چهرههای جهانی توجه شد. جلیلان، با وجود واکنشهای بینالمللی گسترده، تأکید کرد که حضور رویدادهای بینالمللی برای ایران فرصتآفرین است و ہرگونه تلاشی برای مخدوشکردن این ارتباط فرهنگی به انگیزههای سیاسی، در واقع نادیده گرفتن ظرفیتهای عمیق فرهنگی ایران است. با وجود اینکه برخی تحرکات بینالمللی میتواند بحرانی تلقی شود، تجربه نشان داده است که هنرمندان و سازندگان اصلی همکاریهای فرهنگی همچنان در کنار ایران هستند و این حضورها، بهویژه در قالب گفتوگوهای هنری و تبادلهای فنی، به هر دو سو سود میرساند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این حضورها تابع شرایط و مناسبات بینالمللی هستند و با آرامش در فضاهای اجرایی امکانپذیر میشوند.
اکران فیلمهای خارجی و ضرورت یک چارچوب ساختاری
یکی از مباحث کلیدی گفتوگو، موضوع اکران فیلمهای خارجی است که بهطور طبیعی با گفتمان تعاملی با جهان گره خورده است. مسئولان از این مسئله بهعنوان «نیازمند تصمیمگیری جدی» یاد کردهاند و تأکید دارند که درهای کشور نباید بهمثابه سدهای دائمی بسته بمانند. در این چارچوب، پژوهشهای انجامشده توسط گروههای پژوهشی از جمله همکاران دفتر پژوهشهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مبانی عملی برای یک راهکار ساختارمند ارائه میدهد تا اکران منظم فیلمهای باکیفیت خارجی در کشور بتواند به صورت یک رویداد سالانه یا سالیانه برنامهریزی شود. این مسیر، نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف، تداوم جلسات تخصصی و ایجاد سازوکارهای علمی برای بررسی آثار و ضوابط اخلاقی و فرهنگی است تا توازن میان مصرفکنندگان داخلی و رعایت چارچوبهای قانونی حفظ شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، رویکردها نشان میدهد که حضور گسترده فیلمسازان خارجی در جشنواره میتواند آغازگر یک مسیر پایدار برای اکرانهای منسجم و زمانبندیشده باشد.
تعاملات بینالمللی در طول سال
موضوع دیگری که در صحبتها مورد تأکید قرار گرفت، لزوم استمرار ارتباطات جهانی سینما در طول سال بود. جشنواره جهانی باید بهعنوان حلقه پایانی زنجیرهای از همکاریهای بینالمللی دیده شود که با تولیدات مشترک، رفتوآمد مستمر فیلمسازان و برگزاری رویدادهای تخصصی تثبیت میشود. در این زمینه، برنامههایی چون هفتههای فیلم مشترک، نشستهای تخصصی، نمایشگاهها و معرفی ظرفیتهای ایران به مخاطبان خارجی مطرح بوده و امیدواری ایجاد میکند که در سالهای آینده نتایج چشمگیرتری از این فعالیتها شاهد باشیم. حضور چهرههای شاخص بینالمللی، از جمله چهرههایی که با تاریخچه طولانی حضور در سینمای جهان شناخته میشوند، به شرطی میتواند ادامه یابد که فضایی آرام، امن و برابر برای همکاری فراهم شود. براساس اظهارات فریدزاده، هر زمان که فضای بینالمللی مناسب باشد، حضور این چهرهها تحقق مییابد و این موضوع به شهرت و جایگاه سینمای ایران در جهان افزوده است. در اینجا نیز تاکید میشود که پویایی سینمای ایران نتیجه ارتباطهای متقابل و اعتمادساز با کاربران جهانی است.
پازل جشنواره بههمپیوسته؛ بازار، جلسات تخصصی و نمایشگاهها
بازار فیلم، نشستهای تخصصی، نمایشگاه عکس جنگ ۱۲ روزه و بخش فیلم کوتاه از جمله اجزای مکمل جشنواره محسوب میشوند که با هم ترکیبی کارآمد از نمایش آثار، گفتوگوهای حرفهای و ایجاد فرصتهای تجاری برای فعالان سینمایی است. رئیس سازمان سینمایی ابراز داشت که این ترکیب، پازل جشنواره را کامل کرده و به روالهای اجرایی، جایگاهی فراتر از یک رویداد فرهنگی داده است. آنچه در این بخش قابل توجه است، این است که مشارکت گسترده فانی بهویژه از سوی هنرمندان ایرانی و خارجی، باعث تقویت تعاملات بینالمللی و تشویق به همکاریهای آینده میشود. در این چارچوب، زمینههای همکاری در حوزههای پویانمایی، فیلمبرداری و تدوین توسعه مییابد و میتواند به شکل پروژههای مشترک و تبادل تجهیزات و فناوری منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحرکات نشان میدهد که رویدادهای فرهنگی میتوانند با رویکردی حرفهای، پشتیبان رشد مخاطبان داخلی و جلب نظر جهان باشند.
رویکرد شاعرانگی و هویت زیباییشناختی سینمای ایران
در پایان گفتوگو، به رویکرد «شاعرانگی» بهعنوان یک ویژگی مزبور در سینمای ایران اشاره شد. این رویکرد بهواسطه همکاری میان بخشهای هنری و پژوهشی تقویت میشود تا زیباییشناسی ایرانی را در سطح بینالملل پررنگتر کند. توضیحات ارائهشده نشان میدهد که شاعرانگی تنها به معناى شاعری فِرمال نیست، بلکه به معنای شکوفایی روح و کیفیات هنری است که در هر اثر سینمایی بهکار میرود. این رویکرد، در کنار ارتقای کیفیت تصویری، میتواند به تقویت زبان بیان بصری ایران در گفتوگو با جهان کمک کند و همچنین امکان جذب سرمایه و مشارکتهای اجرایی بینالمللی را فراهم سازد. با وجود اینکه این رویکرد چندان با رویکردهای کلاسیک همخوانی ندارد، اما بهعنوان یک ابزار کارآمد برای نشان دادن ظرفیت فرهنگی ایران در سطح جهانی، بهطور گستردهای مطرح شده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد با همکاری ادارههای هنری و پژوهشی کشور تقویت میشود تا مسیرهای تازهای برای نمایش تجربیات سینمایی ایران در خارج از مرزها باز شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی از خبر
این گزارش نشان میدهد که برای بهرهگیری از فرصتهای حضور بینالمللی در سینما و اکران فیلمهای خارجی، ضروری است چارچوبهای قانونی و مدیریتی روشن و کمترین سازوکارهای اجرایی فراهم باشد. از نظر حقوقی، بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی با رعایت اصول حفظ حقوق مالکیت فکری، قوانین مربوط به تبلیغات و حمایتهای قانونی از سرمایهگذاریهای مشترک باید مبنای تصمیمگیریها باشد. همچنین باید به الزامات مربوط به امنیت فرهنگی و حفظ کارکردهای داخلی بازار فیلم توجه کرد تا توازن میان تقویت دیپلماسی فرهنگی و حفاظت از منافع ملی حفظ شود. در کنار این جنبههای قانونی، رویکردهای اجرایی مانند ایجاد کارگروههای تخصصی، زمانبندی منظم برای رویدادهای بینالمللی و ایجاد سازوکارهای گزارشدهی شفاف میتواند به تقویت اعتماد کارآفرینان فرهنگی و نهادهای بینالمللی کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، تداوم این رویکردها میتواند به تقویت جایگاه ایران در شبکه جهانی سینما منجر شود، بدون ورود به حوزههای سیاسی یا امنیتی که ممکن است با کارکردهای فرهنگی در تعارض باشد.