زمینهای برای وضعیت فعلی بازار خودرو
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، عماد جعفری، کارشناس بازار خودرو، با بررسی روند فعلی قیمتها در بازار خودرو توضیح میدهد که این بازار همچنان در وضعیت پرنوسان باقی مانده است. با توجه به نوسانات نرخ ارز و شرایط جاری اقتصاد کلان کشور، تداوم نابسامانی در عرضه خودرو همچنان شاهد خواهد بود. همچنین، کمبود قطعه که ریشه آن به مشکلات در شرکتهای بزرگ خودروسازی مانند ایرانخودرو و سایپا بازمیگردد، موجب میشود عرضه مؤثر و پایدار به بازار شکل نگیرد و این عیبنقصهای زنجیره تامین به تشدید نارضایتیهای مصرفکنندگان منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، تجربههای تاریخی نشان میدهد که بازار در مقاطع زمانی پرتلاطم همچون دورههای قبل، با نوسانات شدید قیمت و روندهای سریع تقاضا روبهرو شده است.
در دهه اخیر، شاهد بودهایم که تغییرات نرخ ارز به طور مستقیم قیمت خودرو را تحت تاثیر قرار داده است. در مقطعی از سالهای گذشته، همزمان با افزایش شدید ارز، قیمت برخی خودروها در بازار آزاد به شکل قابل توجهی بالا رفت و گاهی تا مرز دو برابر یا بیشتر هم پیش رفت. این روند به همراه هیجان سرمایهگذاری در بازارهای نامطمئن، دسترسی مردم به خودرو را به شکل برخی از سرمایهگذاریهای کوتاهمدت تبدیل کرده است. با این وجود، در این دوره نیز همانند گذشته، حباب قیمت خودرو به یکباره تخلیه میشود و بازار برای مدتی به سمت آرامش میرود. این تجربه، نشان میدهد که میان افزایش قیمت و سقوط آن فاصلهای قابل پیشبینی وجود ندارد و سرمایههای سنگین در بازار خودرو ممکن است با تغییر سریع شرایط از بین برود.
تجربههای تاریخی و درسهای آموختهشده
در بهمن و اسفند سال ۱۴۰۱، شاهد افزایش شدید قیمت بسیاری از خودروها بودیم. برای نمونه خودروهای KMC T8 با قیمت کارخانهای حدود ۹۸۵ میلیون تومان، در بازار آزاد به بیش از ۲ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان رسید. همچنین تیگو ۸ پرومکس با رشد قیمتی تا نزدیک به چهار میلیارد تومان روبهرو شد، به طوری که افزایش قیمت به فراتر از دو برابر نیز رسیده بود. با این وجود، همان دوره با رخدادی غیرمنتظره پایان یافت و حباب قیمت به سرعت فرو نشست و بازار وارد فازی آرام شد. این اتفاق منجر به از دست رفتن سرمایههای قابلتوجه برخی سرمایهگذاران شد؛ افرادی که با چند میلیارد تومان دو دستگاه خودرو خریده بودند، پس از ریزش بازار، داراییشان تا سطح قیمت کارخانه یک خودرو کاهش یافت. این تجربه تاریخی نشان میدهد که بازار خودرو در مقاطع پرالتهاب به بازاری تکرارشونده تبدیل میشود و رفتارهای سرمایهگذاران به شدت متاثر از تغییرات ارز و سیاستهای اقتصادی است.
در وضعیت فعلی نیز با وجود تنشهای اقتصادی و افزایش نسبتاً آرام نرخ ارز، گروهی از افراد که از بازار دلار و سکه جا ماندهاند به سمت سرمایهگذاری در بازار خودرو هجوم میآوردند. این رفتار میتواند تقاضا را در کوتاهمدت بالا ببرد و زمینه را برای افزایش معاملات و نوسان قیمت فراهم کند. اما این نوع تقاضا، برخاسته از انگیزههای سرمایهای کوتاهمدت است و نمیتواند پایداری مطلوبی را برای بازار فراهم کند. از نظر کارشناسان، این شیوه سرمایهگذاری به موجب عدم ثبات ارزش دارایی در دورههای کوتاهمدت، ریسک بالایی برای مصرفکنندگان دارد و به تداوم نوسانات قیمتی دامن میزند. با وجود این منظر،اگر قیمت ارز همچنان روندی افزایشی را طی کند، احتمال حفظ یا تشدید رشد قیمتها وجود دارد؛ اما گاهی نیز با تغییرات ناگهانی در اقتصاد کلان یا سیاستهای ارزی، بازار ممکن است با افت قابلتوجه قیمتها روبهرو شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تجربهها نشان میدهد که هیچ فرضیهای از پیش قطعی نیست و بازار خودرو همواره بهعنوان بازاری مصرفی در اقتصاد ایران شناخته میشود و نه یک بازار سرمایهگذاری جایگزین برای حفظ ارزش دارایی.
سناریوهای محتمل برای روزهای آینده
با توجه به وضعیت فعلی و تجربههای گذشته، میتوان چند سناریو محتمل را بررسی کرد. نخست، با ادامه دار بودن یا تشدید تنشهای ارزی، تقاضا به دلیل ترس از کاهش ارزش داراییها ممکن است همچنان بالا بماند و حتی بازار را به سمت افزایش معاملات با فاصله زمانی کوتاه هدایت کند. در این حالت، قیمتها ممکن است بهرغم بخشهایی از کاهش عرضه، بالا باقی بمانند یا به شکل موقت بالا بروند تا وقتی که آرامش نسبی به بازار بازگردد. دوم، در صورت تداوم رشد ملموس نرخ ارز و اجرای سیاستهای اقتصادی که به تقویت تقاضا در بازارهای دارایی ختم میشود، ممکن است قیمتها بهطور مداوم افزایش یابد و حبابهای قیمتی تقویت شوند که نتیجه آن کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان باشد. سوم، و البته قابلتأمل، احتمال کاهش ناگهانی قیمتها در برخی روزهای خاص وجود دارد، همانگونه که در اسفند ۱۴۰۱ تجربه شد؛ اما این رفتار به شرطی اتفاق میافتد که نرخ ارز ثابت بماند یا کاهش قابل ملاحظهای را تجربه کند و یا اینکه عرضه خودرو با شدت بیشتری به بازار تزریق شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، در شرایط کنونی نمیتوان با قطعیت گفت که بازار حتماً با ریزش شدید قیمت مواجه خواهد شد؛ اما تجربههای گذشته نشان میدهد که چنین اتفاقی امکانپذیر است و همچنین ممکن است به دلیل تغییرات در عرضه و تقاضا، بازار به سمت ثبات یا نوسان کمتر نیز حرکت کند. بنابراین، رصد دقیق نرخ ارز، تصمیمات دولت در زمینه سیاستهای اقتصادی و مدیریت عرضه خودروسازان از اهمیت بالایی برخوردار است تا تصمیمات مصرفکنندگان از منظر مالیِ مصرفی بهینهتر شود.
جمعبندی و توصیههای عملی برای مصرفکنندگان
یکی از مهمترین نتیجهگیریهای این بررسی این است که بازار خودرو ایران، بازاری مصرفی است و در شرایط فعلی به هیچ عنوان نمیتواند به عنوان یک بازار سرمایهگذاری امن و پایدار تلقی شود. قیمت خودرو در نتیجه نوسانات ارز و سیگنالهای اقتصادی داخلی تغییر میکند و این تغییرات، سرمایهگذاریهای کوتاهمدت را با ریسک بالا روبهرو میکند. بهویژه آن دسته از افرادی که برای حفظ ارزش داراییهای خود یا بهدلیل نیاز فوری به خودرو وارد بازار میشوند، لازم است با در نظر گرفتن زمان تحویل، هزینههای نگهداری، بیمه و قیمتهای واقعی بازار، تصمیمی آگاهانه بگیرند. ساختار عرضه محدود، وجود سهمیههای ثبتنام و وضعیت تولید در کارخانجات بزرگ میتواند زمان تحویل را طولانی کند و به این ترتیب نقدشوندگی داراییهای خودرو را کاهش دهد. از این رو توصیه میشود که سرمایهگذاری خارجی یا جایگزینهای با نقدشوندگی بالاتر را در نظر بگیرید و از ورود به بازار خودرو با هدف سودهای کوتاهمدت پرهیز کنید. در نهایت، افرادی که قصد خرید خودرو را دارند، باید به قیمت کارخانه، هزینههای جانبی، شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش توجه ویژه داشته باشند تا تجربه مصرفی آنها در بلندمدت رضایتبخش باشد. این نکته در اقتصاد داخلی و در چارچوب مقررات جمهوری اسلامی ایران اهمیت بیشتری پیدا میکند تا از هرگونه تصمیمگیری خارج از چارچوب قانونی و اجرایی جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، با وجود اطمینان از آیندهای نامعلوم در بازارهای کالایی، مصرفکنندگان میتوانند با احتیاط و آگاهی از تاریخچه قیمتی بازار، تصمیمهای بهتری بگیرند و از افت یا تثبیت غیرمنطقی قیمتها جلوگیری کنند.
تحلیل نهایی از وضعیت بازار خودرو
در چارچوب مقررات جمهوری اسلامی ایران و با تاکید بر رعایت اصول اخلاقی و حقوقی، بازار خودرو بهعنوان یک بازار مصرفی با ریسکهای عمده ناشی از نوسانات ارزی و عدم تعادل عرضه–تقاضا روبهرو است. از منظر اجرایی، بهبود عرضه و ثبات قیمتها مستلزم مدیریت دقیق زنجیره تامین، تسهیل تامین قطعات و جلوگیری از حبابهای قیمتی است تا مصرفکنندگان از نوسانات شدید در امان بمانند. همچنین، اتخاذ رویکردهای حمایتی از سوی سیاستگذاران در کنار سیاستهای ارزی میتواند به توازن بازار کمک کند. توصیه میشود خریداران با بررسی دقیق بازار و مقایسه قیمتهای کارخانه و بازار آزاد، بهجای سرمایهگذاری بلندمدت در خودرو به گزینههای با بازدهی نقدشوندگی بالا فکر کنند و از تصمیمگیریهای هیجانی پرهیز نمایند. در نهایت، این تحلیل صرفاً براساس دادههای فعلی و تجربیات گذشته ارائه میشود تا کاربران بتوانند تصمیمات آگاهانهتری اتخاذ کنند و از تداوم چالشهای موجود کاسته شود.